მონაზვნობის შესახებ
საუბარი შორის მართლმადიდებელი ქრისტიანებისა: ერისკაცისა და მონაზვნისა
ერისკაცი . მამაო ჩემო! მივიჩნევ თავს ბედნიერად, რომ, ნაცნობობისას ჩემი თქვენთან, მე ვპოვე თქვენში პირი, წინაშე რომლისაც შემიძლია გავხსნა ჩემი გული, და რომლისგანაც გავიგონებ ჭეშმარიტ სიტყვას. მსურს, მსურს მთელი სულით და სრულად ვეკუთვნოდე მართლმადიდებელ ეკლესიას, მივდიო მის დოგმატურ და ზნეობრივ გადმოცემას. ამ მიზნით ვცდილობ ყველა საგანზე გარდამოცემისა მქონდეს განსაზღვრული წარმოდგენა. არასწორ წარმოდგენებს მივყავართ არასწორ ქმედებებთან: არასწორი ქმედებები – წყაროა ზიანისა კერძოსი და საზოგადოებრივის. აწინდელ საუბარში არ თქვათ უარი განმიმარტოთ მე მნიშვნელობა „მონაზვნობისა“ ეკლესიაში ქრისტესაში.
მონაზონი . ღმერთმა დაე დალოცოს სურვილი თქვენი. ზუსტი და სწორი წარმოდგენებიდან იშვება ყველაფერი კეთილი; უკუღმართისა და მცდარებისაგან იშვება ყველა უბედურება. ეს აზრი ეკუთვნის სახარებას. იგი გვთავაზობს ჩვენ ჭეშმარიტებას საწყის მიზეზად ხსნისა, ხოლო სიცრუეზე მიუთითებს როგორც საწყის მიზეზზე დაღუპვისა ( ინ. 8:32, 44 ). რატომ თქვენ გსურთ, რომ დღეს საგანი საუბრისა ჩვენისა იყოს სწორედ „მონაზვნობა?“.
ერისკაცი . საზოგადოებაში რომელსაც მე მოვინახულებ ხოლმე, ხშირად აღიძვრება საუბარი მონაზვნობის შესახებ, გამოითქმება სხვადასხვაგვარი თანამედროვე აზრი მასზე. ნაცნობები ჩემნი თითქმის ყოველთვის მომმართავენ მე, როგორც მყოფს კავშირში ბევრ სულიერ პირთან, გამოხატვით სურვილისა, რომ მეც გამოვხატო ჩემი აზრი. მსურს მივაწოდო მოყვასს ცნობები ზუსტნი, ხოლო ამიტომაც გთხოვთ თქვენ შემატყობინოთ მე ისინი.
მონაზონი . არ ვიცი, როგორი ხარისხით მე ვარ შემძლებელი დაგაკმაყოფილოთ თქვენ: მაგრამ მსურს ვიყო გულწრფელიც წინაშე თქვენსა, და გამოვხატო ის, რაც მომიხდა გამეგო კითხვისაგან წმინდა წერილისა და წმინდა მამათა, საუბრებიდან ღირსთა პატივისცემისა და ნდობისა ცხოვრების მიხედვით მონაზვნეთან, საბოლოოდ საკუთარი დაკვირვებებიდან და გამოცდილებებიდან. საფუძვლად საუბრისა ჩვენისა, როგორც თითქოს დადებით თავსაკიდური ქვისა საფუძველში შენობისა, ვიტყვი, რომ მონაზვნობა არის დადგენილება ღვთიური, სრულადაც არა ადამიანური.
ერისკაცი . წარმოიდგინეთ! აზრი, რომ მონაზვნობა არის საღვთო დადგენილება, მე კიდეც არ მომისმენია საზოგადოებაში.
მონაზონი . ეს მე ვიცი. ამიტომაც, როდესაც წამოიწყება საერო საზოგადოებაში საუბარი მონაზვნობის შესახებ, ერთნი ამბობენ: „მე მეჩვენება ასე“! – მეორე: – „ხოლო მე მეჩვენება აი ასე“! – სხვა: „ხოლო მე გავაკეთებდი იმას“! მეორე: – „ხოლო მე გავაკეთებდი ამას“! ისმის ათასი საწინააღმდეგო აზრი და ვარაუდები, წარმოთქმულნი ხალხის მიერ, არმქონეეების მიერ არავითარი წარმოდგენისა მონაზვნობაზე, მაგრამ მზადმყოფნი გახდნენ დამწერნი წესებისა მონაზვნობისათვის და განკარგონ მონაზვნობა თავიანთი ბრძნული გადაწყვეტით, გარეშე ყოველგვარი ცნობისა. ზოგნი იმეორებენ თვით გმობას, წარმოთქმულს მონაზვნობის შესახებ პროტესტანტების მიერ და უღმერთოებისა. გრძნობა ნაღველისა და შიშისა მოიცავს გულს ასეთი წამოძახილებისა და მსჯელობების გამო, რომლებშიც არცოდნა თელავს თავისი ჩლიქებით უძვირფასეს მარგალიტებს საღვთო გარდამოცემისა და დადგენილებისას.
ერისკაცი . ზუსტად! მიზეზი ამისა – უცოდინრობაა, როგორც თქვენ თქვით, მამაო.
მონაზონი . არ იფიქროთ, რომ უცოდინრობა არის ბოროტება უმნიშვნელო. წმინდა მამები მიიჩნევენ უცოდინრობას დიდად, საწყის ბოროტებად, რის გამოც ბოროტება იშვება სისავსეში სიუხვისა. ღირსი მარკოზ მოღვაწე ამბობს, რომ უცოდინრობა არის პირველი, მთავარი ბუმბერაზი ბოროტებისა 443 . უცოდინრობა ვერ ხედავს თავის უცოდინრობას, უცოდინრობა დაკმაყოფილებულია თავისი ცოდნით, თქვა სხვა მამამ 444 . იგი შემძლებელია გააკეთოს მრავალი ბოროტება, არაფრად არ ეჭვობით, რომ აკეთებს მას. ვამბობ ამას გრძნობიდან თანაგრძნობისა ადამიანებისადმი, ვერგამგებებისადმი, რაში მდგომარეობს ღირსება ადამიანისა, – ქრისტიანებისადმი, არმცოდნეებისადმი, რაში მდგომარეობს ქრისტიანობა, მოქმედთადმი უცოდინრობიდან თავისი საწინააღმდეგოდ თავისი თავისა. არ იფიქროთ, რომ მე მქონდეს განზრახვა დავფარო დადგენილებაში საღვთოში ადამიანური ავად გამოყენება და ადამიანური უძლურება. არა! მხილება და აცილება ადამიანური ავად გამოყენებებისა დადგენილებისა ღვთისა ემსახურება ნიშანს მოწიწებისას ამ დადგენილებისადმი, საშუალებით შენარჩუნებისა საჭირო სიწმინდეში დადგენილებისა, ნაჩუქარისა ღვთისაგან, მიცემულისა განსაკარგავად ადამიანების მიერ.
ერისკაცი . უკანასკნელი აზრი კვლავ ახალია ჩემთვის. ამ კუთხიდან მე არასდროს არ შემიხედავს მონაზვნობისათვის, და სხვაშიც არ შევხვედრივარ ამ შეხედულებას.
მონაზონი . ნათქვამი ჩემ მიერ ეხება არა მხოლოდ მონაზვნობას, არამედ მთელ ეკლესიას, როგორც ძველი აღთქმისას, ისე ახალი აღთქმისასაც. რომ ძველი აღთქმის ეკლესია დაარსებულია ღვთის მიერ, რომ იგი გადაცემულია მოქმედთათვის – იუდეველი ერისადმი, ეს გამოხატა უფალმა იგავში ვენახზე, ოცდამეერთე თავში სახარებისა მათესაგან 445 . რომ ახალი აღთქმის ეკლესია დაარსებულია ღმერთკაცის მიერ, რომ იგი გადაცემულია სხვა ერს, შემდგარს ყველა ერისაგან, ქრისტიანებს, ეს ცხადია სახარებიდან და მთელი წმინდა წერილიდან ( ეფ. 1:22-23, 2:10-11 და სხვა). იუდევლებს უნდა მიეცათ ანგარიში ღვთისათვის შენახვისათვის ნიჭისა ღვთისა, მართვაში და განკარგულებაში ნიჭით ღვთისათი. რადგან ქცევა მათი აღმოჩნდა დანაშაულებრივი, მაშინ ისინი განეყენნენ – თუმც როდესაც უკვე ისინი განეყენნენ თვითნებურად სულში – კიდეც დაექვემდებარნენ სასჯელს. მსგავსად მოითხოვება ანგარიში ქრისტიანებისაგან, როგორი მათ გააკეთეს გამოყენება საერთოდ დადგენილებიდან ღვთისა – ახალი აღთქმის ეკლესიისა – და კერძო დადგენილებებისა მასში, როგორიცაა მონაზვნობა.
ერისკაცი . არ არის განა შესაძლებლობა განვიხილოთ წმინდა წერილიდან, რითი დასრულდება ბედი ახალი აღთქმის ეკლესიისა დედამიწაზე?
მონაზონი . წმინდა წერილი მოწმობს რომ ქრისტიანები, მსგავსად იუდეველებისა, დაიწყებენ თანდათანობით გაცივებას გამოცხადებითი სწავლებისადმი ღვთისა, ისინი დაიწყებენ დატოვებას ყურადღების გარეშე განახლებას ბუნებისას ადამიანურისა ღმერთკაცის მიერ, დაივიწყებენ მარადისობის შესახებ, მთელ ყურადღებას მიაპყრობენ თავიანთ მიწიერ ცხოვრებას; ამ განწყობაში და მიმართულებაში დაკავდებიან განვითარებით თავისი მდგომარეობისა დედამიწაზე, როგორც თითქოს მარადიულის, და განვითარებას თავისი დაცემული ბუნებისას დასაკმაყოფილებლად ყველა დაზიანებული და შერყვნილი მოთხოვნებისა და სურვილებისა სულისა და სხეულისა. იგულისხმება: ასეთი მიმართულებისადმი გამომხსნელი, გამომსყიდველი ადამიანისა ნეტარი მარადიულობისათვის უცხოა. ასეთი მიმართულებისათვის განდგომა ქრისტიანობისაგან თვისობრივია. განდგომა დადგება, წინასწარმეტყველების მიხედვით წერილისა ( 1თეს. 2:3 ). დასუსტებაში ქრისტიანობისა მონაწილეობას მიიღებს მონაზვნობაც: ასო სხეულისა ვერ შეძლებს არ მიიღოს მონაწილეობა უძლურებაში, დამაზიანებელისა მთელი სხეულისა. იწინასწარმეტყველეს ეს წმინდა მონაზვნებმა უძველესი დროისა შთაგონებით მსუფევისა მათში წმინდისა სულისა 446 . როდესაც ქრისტიანობა უკიდურესობამდე შემცირდება დედამიწაზე: მაშინ დასრულდება სიცოცხლე სამყაროსი ( ლკ. 18:8 ).
ერისკაცი . როგორია მნიშვნელობა მონაზვნობისა ქრისტიანულ ეკლესიაში?
მონაზონი . მონაზვნები არსით ის ქრისტიანები არიან, რომლებიც მიატოვებენ ყველაფერს შეძლებისდაგვარად მიწიერ დაკავებულობებს დაკავებულობისათვის ლოცვით, – სათნოებით, აღმატებულისა ყველა სათნოებაზე, რათა მეშვეობით მისით შეუერთდნენ ერთ არსებად ღმერთს, როგორც თქვა მოციქულმა: რომელი შეეყოს უფალსა ერთ სულ არს ( 1კორ.6:17 ) 447 . ხოლო როგორც ლოცვა სესხულობს თავის ძალას ყველა სხვა სათნოებიდან და მთელი სწავლებიდან ქრისტესისა: ისე მონაზვნები გამოიყენებენ განსაკუთრებულ მონდომებას აღსასრულებლად სახარებისეული მცნებებისა, დართვით აღსრულებისათვის მცნებებისა, აუცილებლისა ყველა ქრისტიანისადმი აღსრულებისა ორი რჩევისა ქრისტესი: რჩევისა უპოვარების შესახებ და რჩევისა შეუუღლებაზე 448 . მონაზვნები ცხოვრებით თავიანთით ისწრაფიან მიემსგავსონ ცხოვრებას დედამიწაზე ღმერთკაცისა: ამ მიზეზით წმინდა მონაზვნები იწოდებიან – „ღირსებად“.
ერისკაცი . საიდან მონაზვნებმა მიიღეს თავიანთი სახელწოდება?
მონაზონი . სიტყვა „მონაზონი, მონასტერი, მონაზვნობა“ წარმოიშვა ბერძნული სიტყვიდან « “მონოს“, ერთი. მონაზონი ეწოდება მცხოვრებს განმარტოებით ანდა მარტოობაში; მონასტერი – განმარტოვებული, განცალკევებული საცხოვრებელია; მონაზვნობა – განმარტოვებული ცხოვრებაა. ეს ცხოვრება განსხვავდება ჩვეულებრივისაგან, ყველასათვის საერთო ცხოვრებისაგან, – არის ცხოვრება სხვაგვარი, ხოლო ამიტომ რუსულ ენაში წარმოიშვა მისთვის წოდება "ინოკობა" მონაზონი რუსულად – „ინოკია“. სიტყვა „ზოგადსაცხოვრებელი, სკიტი, განმხოლოვება, განდეგილობა, დაყუდება, მეუდაბნოობა“ აღნიშნავს სხვადასხვა სახეს სამონაზვნო ცხოვრებისას. სამონაზვნო ზოგადსაცხოვრებელად იწოდება თანაცხოვრება მეტად ანდა ნაკლებად მრავალრიცხოვანი ერთობისა მონაზონთა, მქონეთა საერთო ღვთისმსახურებისა, საერთო ტრაპეზისა და ტანსაცმლისა, მყოფი განმგებლობაში ერთი წინამძღვრისა. განმხოლოვებად იწოდება თანაცხოვრება ორი ანდა სამი მონაზვნისა განცალკევებულ კელიებში, მცხოვრებში ურთიერთ რჩევისა ანდა რჩევისადმი უფროსისა, მქონეთა საერთო ტრაპეზისა და ტანსაცმლისა, აღმასრულებელთა განმავლობაში ხუთი დღისა ღვთისმსახურებისა კელიაში, ხოლო შაბათსა და კვირას მისულები საზოგადოებრივ მსახურებაზე ეკლესიაში . განდეგილობად იწოდება ცხოვრება მონაზვნისა მარტოდ. როდესაც განდეგილი იმყოფება გამოუსვლელად კელიაში, მყოფში მონასტერში, მაშინ იგი იწოდება დაყუდებულად, ხოლო ცხოვრება მისი დაყუდებად; როდესაც კი იგი ცხოვრობს უკაცრიელ უდაბნოში, მაშინ იწოდება მეუდაბნოედ, ხოლო ცხოვრება მისი მეუდაბნოეობად.
ერისკაცი . როდის დაიწყო მონაზვნობა?
მონაზონი . დროიდან მოციქულთა, დამოწმებით ღირსი კასიანესი 449 . ღირსი კასიანე, მწერალი და მონაზონი მეოთხე საუკუნისა, მომხილველი სამონაზვნო სავანეებისა ეგვიპტისა, რომლებზეც მაშინ განსაკუთრებით ყვაოდა მონაზვნობა, გამტარებელი მნიშვნელოვანი დროისა შორის მონაზონთა ეგვიპტისა „სკიტში“, და მიმცემი შემდგომი შთამომავლობისათვის წესდებებისა და სწავლებებისა ეგვიპტის მონაზონთა, ამბობს, რომ პირველ დროებში ქრისტიანობისა მიიღეს ეგვიპტეში წოდება მონაზონთა რჩეულმა მოწაფეებმა წმინდისა მოციქულისა მახარებლისა მარკოზისა, პირველი ეპისკოპოსისა ალექსანდრიისა. ისინი გაიქცნენ ძალიან ყრუ გარეუბან ადტილებში, სადაც ატარებდნენ უაღმატებულეს ცხოვრებას წესების მიხედვით რომლებიც მისცა მათ მახარებელმა 450 . ცხოვრების აღწერაში ღირსმოწამისა ევგენიასი მოთხრობილია, რომ მეფობისას რომაელი იმპერატორისა კომოდისა – კომოდი ავიდა ტახტზე 180 წელს შობიდან ქრისტესი – დიდებული რომაელი ფილიპე გახდა მმართველი ეგვიპტისა. იმ დროს ალექსანდრიის არემარეში იყო მონასტერი; ეპისკოპოსზე იმ დროისა, წმინდა ელიაზე, მოიხსენება რომ მან ახალგაზრდობიდან შეაბიჯა მონაზვნობაში 451 . იუდეველი ისტორიკოსი ფილონი, თანამედროვე მოციქულებისა, მოქალაქე ალექსანდრიისა, აღწერს ცხოვრებას თერაპევტებისას, გაქცეულებს გარეუბანში ალექსანდრიისა, ზუსტად ისეთს, როგორითაც გამოიხატება ღირსი კასიანეს მიერ ცხოვრება პირველი ალექსანდრიელი მონაზვნებისას და უწოდებს ცხოვრებას მათსას „მონასტრებს“ 452 . აღწერილობიდან ფილონისა არ ჩანს, იყვნენ განა თერაპევტები ქრისტიანები; მაგრამ აღწერილობა ფილონისა, როგორც საერო მწერლისა, ზედაპირულია; ამასთან ამ დროს ბევრი არ განარჩევდა ქრისტიანობას იუდეველობისაგან, მიიჩნევდა პირველს სექტად მეორისა. ცხოვრების აღწერიდან ღირსი ანტონი დიდისა , რომელმაც შეადგინა თანამედროვემ მისმა, წმინდა ათანასე დიდმა , მთავარეპისკოპოსმა ალექსანდრიისამ, იხსენიება, რომ იმ დროს, როდესაც წმინდა ანტონმა შეაბიჯა მონაზვნობაში, – ანტონი მაშინ იყო დაახლოებით ოცი წლისა, – მონაზვნები ეგვიპტელნი ატარებდნენ განმარტოვებულ ცხოვრებას შემოგარენებში ქალაქებისა და სოფლებისა. ღირსი ანტონი დიდი აღესრულა სამასორმოცდამეთექვსმეტე წელს შობიდან ქრისტესი, მყოფი ასხუთი წლისა 453 . არსებობს ფაქტი, დამადასტურებელი რომ სირიაშიც მონაზვნობა არსებობდა დროიდან მოციქულთა. ღირსმოწამე ქალი ევდოკია, მცხოვრები სირიის ქალაქში ილიოპოლში, მეფობისას რომაელი იმპერატორისა ტრაიანესი, მოქცეულია ქრისტიანობაზე ღირსი გერმანეს მიერ, წინამძღვრისა მამაკაცთა მონასტრისა, რომელშიც იყო სამოცდაათი მონაზონი. ევდოკიამ, მიღების შემდეგ ქრისტიანობისა, შეაბიჯა მონასტერში ქალთაში, რომელშიც იყო ოცდაათი მონაზონი 454 . ტრაიანემ დაიწყო მეფობა ოთხმოცდამეთექვსმეტე წელს შობიდან ქრისტესი. – უკანასკნელ წლებში მესამე საუკუნისა ღირსმა ანტონი დიდმა დაუდო საწყისი მეუდაბნოეობას; ბოლოს პირველი ნახევრისა მეოთხე საუკუნისა ღირსმა პახუმი დიდმა დააარსა ტავენისიოტის ზოგადსაცხოვრებლი უდაბნოში თებაიდისაში, ხოლო ღირსმა მაკარი დიდმა – საცხოვრებელი განმხოლოვებულთა ველურ უდაბნოში სკიტში, ახლოს ალექსანდრიასთან, რის გამოც ასეთმა საცხოვრებელმა მიიღო წოდება სკიტური, ხოლო მონასტრებმა მოწყობილებმა ამ ცხოვრებისათვის, მიიღეს წოდება სკიტები. წმინდა ბასილი დიდმა , მთავარეპისკოპოსმა კესარია კაბადოკიისამ, მცხოვრებმა მეორე ნახევარში მეოთხე საუკუნისამ, შეისწავლა სამონაზვნო ცხოვრება შორის ეგვიპტელი მონაზვნებისა; დაბრუნებული მამულში თავისაში, კაბადოკიაში, გაატარა იქ, უდაბნოში, მონაზვნური ცხოვრება შებიჯებამდე თავისი მსახურებაში ეკლესიისა, და დაწერა წესები მონაზონთათვის, რომლებიც შედეგად ნაწილობრივ მიღებულია ხელმძღვანელობისათვის, ხოლო ნაწილობრივ დარიგებისათვის მთელი აღმოსავლეთის ეკლესიისა. ასეთნაირად მონაზვნობა, დამალული არემარეებში ქალაქებისა და სოფლებისა, მეოთხე საუკუნეში, გადაადგილდა უმეტესად დაუსახლებელ უდაბნოში. იქ განვითარდა და გაყვავდა იგი, როგორც დამახასიათებელ თავისა ნიადაგზე. თუმც ქალაქებშიც, და შემოგარენებში ქალაქებისა, მონასტრები კიდეც დარჩნენ, და ხელახლა მოეწყობოდნენ ხოლმე. – ღირსი კასიანე, მთქმელი დადგენის შესახებ მონაზვნობისა ალექსანდრიაში წმინდა მახარებლის მიერ მარკოზისა, ურჩევს მძებნელთ ამაზე მეტად დაწვრილებითი ცნობებისა მიმართონ საეკლესიო ისტორიას. ეს ისტორია არ მოსულა ჩვენამდე, როგორც კიდეც ყველა თითქმის წერილობითი აქტები ეგვიპტისანი: ისინი გაანადგურეს მუჰამეტანელებმა მეშვიდე საუკუნეში, რომ მათ ჩაიდინეს კიდევაც სხვა დაქვემდებარებულ მათდამი ქრისტიანულ ქვეყნებში, მაგრამ ნაკლებ ხარისხში.
ერისკაცი . როგორი იყო მიზეზი გადასახლებისა მონაზვნობისა ადგილებში დაშორებულებში ქალაქებიდან და სოფლებიდან?
მონაზონი . ეს გადასახლება აღსრულდა იმავე ზუსტად დროს, როდესაც შეწყდა ღვაწლი მოწამეობრივი, და დაიწყეს მიღება ქრისტიანული რწმენისა უკვე არა მხოლოდ რჩეულებმა, არა განსაკუთრებული მოწოდებით, არა გადამწყვეტულობით დიდი უბედურებებისადმი და სიკვდილისა, არამედ ყველამ საერთოდ, როგორც რწმენა მსუფევი, მფარველურყოფილი და გავრცელებული ხელისუფლების მიერ. ქრისტიანობა გახდა საყოველთაო; მაგრამ მან ვერ შეინარჩუნა უწინდელი თვითუარყოფა. ქრისტიანებმა ქალაქებში და სოფლებში დაიწყეს მიცემა ბევრ საყოფაცხოვრებო საზრუნავებს, დაშვება საკუთარი თავის მიმართ ფუფუნებისა, ხორციელი სიამოვნებისა, მონაწილეობისა ეროვნულ გართობებში და სხვა შემწყნარებლობები, რომელთაც პირველი აღმსარებელნი რწმენისანი უცხოობდნენ, როგორც უარყოფას ქრისტესას სულში. უდაბნომ წარმოადგინა საკუთარი თავით ბუნებრივი თავშესაფარი და ნავსაყუდელი, აუღელვებელი საცდურებით, ქრისტიანებისათვის, მსურველთათვის შეენარჩუნებინათ და გაეღვივებინათ თავიანთ თავში ქრისტიანობა მთელი მისი ძალით. „უდაბნო, – ამბობს წმინდა ისააკ ასური, – სასარგებლოა უძლურთათვისაც, და ძლიერთათვისაც: პირველებში განშორებით ნივთიერისგან არ დაიშვება აინთოს და გამრავლდეს ვნებები, ხოლო მტკიცენი, როდესაც იქნებიან გარეშე ნივთიერისა, მაშინ აღწევენ ბრძოლას მზაკვარ სულებთან“ 455 . წმინდა ბასილი დიდი და დიმიტრი როსტოველი გამოხატავენ მიზეზს განდეგილობისა წმინდა გორდისა უდაბნოში ასე: „გორდი გაექცა ხმაურს ქალაქისას, შეძახილებს ფულის გადასახურდავებლებისას, განდიდებებს თავადურთას გაექცა, მსჯავრებს მსჯავრმდებელთას, გამყიდველებს, მყიდველებს, დამფიცავებს, მატყუარებს სამარცხვინოდ მოსაუბრებს, გაექცა თამაშებს და დამცინავებს და ხუმრობებს, მყოფებს ქალაქებში, თავად სუფთა სასმენელის მქონე, სუფთა თვალებისა, და უწინარეს ყოვლისა გულისა განწმენდილისა, შემძლებელისა ხედვისა ღვთისა, და მღირსებელი საღვთო გამოცხადებისა, და დიდს დაეწაფა საიდუმლოებებს, არა ადამიანთაგან არა ადამიანები არამედ დიდი მოიხვეჭა მასწავლებელი ჭეშმარიტებისა – სული“ 456 . გადასახლებიდან მონაზვნობისა უდაბნოში გაუჩნდა მას განსაკუთრებული შესამოსელი, მიზნით საბოლოო განცალკევებისა მისი ერისკაცთაგან. დროებში დევნისა სამღვდელონიც და მონაზვნებიც იყენებდნენ უმეტესად საერთო შესამოსელს: ეს ფარავდა მათ მნიშვნელოვან წილად მდევნელთაგან.
ერისკაცი . დიდებული სწავლება, რომელსაც ეღირსა წმინდა გორდი, – გამონაკლისი საკუთრებაა საკმაოდ ცოტასი. უახლეს დროებში ქრისტიანული რწმენა დამაკმაყოფილებლად და ზუსტად გადმოიცემა სემინარიებში, ხოლო უაღმატებულესი სწავლება მასზე სულიერ აკადემიებში.
მონაზონი . შორის სწავლებისა, გადმოცემულისა სულიერ სასწავლებლებში, და სწავლებისა, რომელიც გადმოიცემა ანდა უნდა ისწავლებოდეს მონასტრებში, არის უდიდესი განსხვავება, თუმც საგანი იმისა და მეორე სწავლებისა – ერთია: ქრისტიანობა. მხსნელმა სოფლისამ, გაგზავნისას თავისი წმინდა მოციქულთა საყოველთაო ქადაგებისათვის დაავალა მათ ესწავლებინათ ყველა ერისათვის „რწმენა“, ჭეშმარიტისა ღვთისა და „ცხოვრება“ მისი მცნებების მიხედვით. „წარვედით, – თქვა მან, – მოიმოწაფენით ყოველნი წარმართნი, და ნათელს სცემდით მათ სახელითა მამისაჲთა და ძისაჲთა და სულისა წმიდისაჲთა, და ასწავებდით მათ დამარხვად ყოველი, რაოდენი გამცენ თქუენ.“ ( მთ. 28:19-20 ). სწავლება „რწმენისადმი“ უნდა წინ უსწრებდეს „ნათლობას“; სწავლება „ცხოვრებისადმი“ მცნებების მიხედვით უნდა მოსდევდეს „ნათლობას“. პირველი სწავლება – თეორიულია, მეორე – პრაქტიკული. პირველზე თქვა წმინდა მოციქულმა პავლემ: „ვითარ-იგი არარაჲ დავაყენე უმჯობესი თქუენი რომელიმცა არა გითხარ და გასწავე თქუენ ერსა წინაშე და სახლსა შინა და უწამებდ ჰურიათა და წარმართთა ღმრთისა მიმართ სინანულსა და სარწმუნოებასა უფლისა მიმართ ჩუენისა იესუ ქრისტესა.“ ( საქ. 20:20-21 ); მეორეზე: „ქრისტე თქუენ შორის, სასოებაჲ იგი დიდებისაჲ, რომელსა ესე ჩუენ ვქადაგებთ, ვასწავებთ ყოველსა კაცსა და ვჰმოძღურით ყოველსა კაცსა ყოვლითა სიბრძნითა, რაჲთა წარუდგინოთ ყოველი კაცი სრული ქრისტე იესუჲს მიერ. ( კოლ. 1:27-28 ). ღვთისგან მოცემულია ორი სწავლება ღმერთზე: სწავლება სიტყვით, მიღებული რწმენით, და სწავლება ცხოვრებით, მიღებული საქმიანობით მცნებების მიხედვით სახარებისა. პირველი სწავლება შესაძლოა შედარდეს საძირკველს შენობისას, ხოლო მეორე თავად შენობას, აღმართულს ამ საძირკველზე. როგორც შეუძლებელია აშენება შენობისა გარეშე ფუნდამენტისა მისდამი, ისე მხოლოდ ფუნდამენტი არ გამოდგება არაფრად, თუკი არ იქნება მასზე აღმართული შენობა. „სარწმუნოებაჲ თჳნიერ საქმეთასა მკუდარ არს“ ( იაკ. 2:26 ).
წმინდა მოციქული პავლე გამოხატავს აუცილებლობას პირველი სწავლებისას ასე: „სარწმუნოებაჲ სამე სმენისაგან არს ხოლო სმენაჲ სიტყჳთა ღმრთისაჲთა ვითარ-მე ჰრწმენეს რომლისაჲ არა ისმინეს? ანუ ვითარ-მე ისმინონ თჳნიერ ქადაგებისა?“ ( რომ. 10:17, 14 )? აი საწყისი კატეხიზაციური სწავლებისა. შემბიჯებელს ქრისტიანობაში მოციქულები და მათი მემკვიდრენი გადმოსცემდნენ ძირითად სწავლებას ქრისტიანობისას ღმერთზე, ღმერთკაცზე, ადამიანზე, მნიშვნელობაზე მისა დროში, მნიშვნელობაზე მისი მარადისობაში, საიდუმლოებებზე, სამოთხისეულ ნეტარებაზე, ჯოჯოხეთურ სატანჯველებზე ( ებრ. 6:1-2 ), და სხვაზე, შემადგენელზე ძირითადი, დოგმატური ქრისტიანული სწავლებისა, რისდამიც თან დაერთვოდა თეორიული სწავლებაც ცხოვრების შესახებ მცნებების მიხედვით სახარებისა ( ებრ. 11, 12, 13 ). აი საწყისი დოგმატური და ზნეობრივი ღვთისმეტყველებისა ამ უაღმატებულესი, წმინდა მეცნიერებისა თვით დროიდან მოციქულთა დაიწყო წარმოშობამ ეკლესიაში ქრისტესაში ერეტიკულმა სწავლებებმა, ესე იგი, სწავლებებმა გამოცხადების შესახებ ღვთისა ტყუილის სახელის ადამიანური მეცნიერებიდან. განცხადებულ სწავლებაში ღვთისაში არაა ადგილი მსჯელობებისათვის ადამიანურებისა: იქ ალფადან ომეგამდე – ყველაფერი ღვთისაა. წმინდა მსოფლიო ეკლესია გულდასმით ცდილობდა შეენახა ჩაბარებული მისდამი შეუფასებელი სულიერი საგანძური – განცხადებული სწავლება ღვთისა: იგი ამხელდა თავის აშკარა მტრებს – კერპთაყვანისმცემლებს წარმართ ფილოსოფოსებს და იუდეველებს იცილებდა თავდასხმებს მათსას; იგი ამხელდა თავის შინაგან მტრებს – ერეტიკოსებს, უკუაგდებდა მათს სწავლებას, ამოანთხევდა მათ თავისი წიაღიდან აფრთხილებდა მათგან შვილებს თავისას. ამ მიზეზით, განმავლობაში დროისა, ღვთისმეტყველება იღებდა დიდ და დიდ სივრცეს. შესწავლისათვის მისი გაჩნდა საჭიროება სასწავლებლებში. უძველესი და უფართოესი სასწავლებელი იყო ალექსანდრიაში; განსაკუთრებით ყვაოდა იგი მეორე და მესამე საუკუნეებში შობიდან ქრისტესი. სწავლება, მებრძოლნი საღვთო სწავლებისადმი გამუდმებით მრავლდებოდა, წარმოშობდა სხვადასხვა ფორმებში: აუცილებლობას სასწავლებლებისას, სისტემური ორგანიზაცია მათი, ხდებოდა გამუდმებით შეგრძნებითი. დასავლეთმა, გადადრეკილმა აღმოსავლეთისაგან ჩავარდნით ერესში, მიიღო განათლებულობა და ცხოვრება წარმართულნი: ამ დროიდან სწავლება მტრული მართლმადიდებელი ეკლესიისადმი, სწავლებანი ძალიან მზაკვრულადშეზავებულნი, ძალიან თავხედნი, მახინჯნი, ღვთისმგმობნი გამრავლდა უსასრულობამდე. სულიერი სასწავლებელნი გახდნენ არსებითი საჭიროებანი მართლმადიდებელი ეკლესიისათვის, როგორც სუნთქვა ცხოვრებისა. განსაჯეთ თავად: უნდა წარმოიდგინოს ნათლად მართლმადიდებელმა ქრისტიანმა განსაკუთრებით იმან, ვინც ემზადება იყოს მღვდელი, ჭეშმარიტი სწავლებაც მართლმადიდებლური ეკლესიისა, და მთელი გამარჯვებამოსილი ბრძოლა მისი ფარული და აშკარა მტრებით, დაფარულებითა და განცხადებულებით, ბრძოლა, გაგრძელებული 18 საუკუნე, გაღვივებული მეტად და მეტად. საჭიროა გადმოცემა გზააბნეულობისა არიოზისაც მაკედონისაც, ნესტორისაც ევტიქისაც, ხატთმებრძოლთაც, პაპისტებისაც, პროტესტანტიზმისაც აურაცხელი მათი განშტოებებით, დაგვირგვინებულით ათეიზმით და უახლესი ფილოსოფიით; საჭიროა გადმოცემა დამაკმაყოფილებელი უკუგდებისა ყველა ამ სწავლებათა შესწავლა ღვთისმეტყველებისა მოითხოვდა მოკლე დროს პირველ დროებში ქრისტიანობისა, – იგი მოითხოვს ახლაც დროს განგრძობადს; უწინ შესაძლებელი იყო შესწავლება სწავლებებში, წარმოთქმულში ტაძარში ღვთისაში, – საჭიროა ახლა სისტემატური სწავლება განმავლობაში რამდენიმე წლისა. მოტანა ამ შესწავლისა, სრულ მის მოცულობაში, – აი მიზანი ჩვენი სულიერი სემინარიებისა და აკადემიებისა: ისინი დაასწავლიან შემეცნებას ქრისტიანობაზე საფუძვლიანს, საშესავლოს, როგორც უწოდა მათ ღირსმა მარკოზ მოღვაწემ 457 , ასწავლიან მათ ახალგაზრდობას, ჯერ კიდევ არ შემბიჯებელთ საზოგადოებრივ მსახურებაში, მომზადებულს მისდამი მხოლოდ თეორიულად, არანაცნობს შემეცნებებთან, მონიჭებულთან გამოცდილების მეშვეობით ცხოვრებისა. თეორიულ შემეცნებებზე რწმენის შესახებ უნდა იყოს დაშენებული შემეცნებები ქმედითნი, ცოცხალნი, მადლისმიერნი. მოსაპოვებლად ამ შემეცნებისა მოცემულია მიწიერი ცხოვრება ადამიანისათვის. ქრისტიანი, მცხოვრები შორის ერისა მცნებების მიხედვით სახარებისა, აუცილებლად გამდიდრდება შემეცნებებით არა მხოლოდ გამოცდილებითნით, არამედ კიდეც მადლისმიერნითაც განსაზღვრული ხარისხით. შეუდარებლად მეტად უნდა გამდიდრდეს მისით ის, ვინც დატოვა რა ყველა მიწიერი საზრუნავი, გამოიყენებს მთელს დროს თავისას, მთელს ძალებს სხეულისას და სულისას ღვთის სათნოყოფისათვის, ესე იგი, მონაზონი. სწორედ იგია წოდებული სახარებაში „მქონედ“ მცნებათა უფლისათა, იმიტომ რომ მცნებები უფლისანი შეადგენენ მთელ ქონებას მისსას. „რომელსა აქუნდენ მცნებანი ჩემნი – თქვა მხსნელმა სოფლისამ, – და დაიმარხნეს იგინი, იგი არს, რომელსა უყუარ მე. ხოლო რომელსა უყუარდე მე, საყუარელ იყოს მამისა ჩემისა მიერ და მეცა შევიყუარო იგი და გამოუცხადო მას თავი ჩემი“ ( ინ. 14:21 ). ამ მიზეზით უგულმოდგინესი ქრისტიანები ყველა საუკუნისა, ასრულებდნენ რა განათლებას თავიანთსას სასწავლებლებში, შედიოდნენ და აქამდე შედიან მონაზვნობაში მოსახვეჭად იმ განათლებისა, რომელიც მოიხვეჭება მონაზვნობით. ვინ იყვნენ დიდი მასწავლებლები ეკლესიისანი ყველა დროისანი? მონაზვნები. ვინ განმარტა წვრილმანებამდე მისი სწავლება, ვინ შეინარჩუნა მისი გადმოცემა შთამომავლობისათვის, ვინ ამხილა და გათელა ერესები? – მონაზვნებმა. ვინ აღბეჭდა თავისი სისხლით მართლმადიდებლური აღმსარებლობა რწმენისა? – მონაზვნებმა. ეს ძალზედ ბუნებრივია. ქრისტიანები, მცხოვრებნი შორის ერისა, შემოხლართულნი კავშირებით მისით, დაკავებულნი სხვადასხვაგვარი საზრუნავებით, ნებაყოფლობითნით და უნებლიეებით ვერ შეძლებენ გამოყონ ბევრი დრო, ვერ შეძლებენ მიუძღვნან მთელი სიყვარული თავიანთი ღმერთს. „უქორწინებელი იგი ზრუნავს უფლისასა, ვითარ-ძი სათნო-ეყოს უფალსა, ხოლო ქორწინებული ზრუნავს სოფლისასა,“ ( 1კორ. 7:32-33 ). ქროწინებული ვერ შეძლებს გამუდმებით და გაძლიერებულად მიეწებოს უფალს ლოცვით, განშორებულს ყველაფერი მიწიერისაგან, და შეერთდეს „ერთ სულ“ად ( 1კორ.6:17 ), როგორც ეს შესაძლებელია და თვისობრივი მონაზვნისათვის. პირადი წარმატებისათვის ქრისტიანულისა არაა საჭიროება სწავლულობაში ადამიანურში, საჭიროში მოძღვართათვის ეკლესიისა: ბევრმა წერა კითხვის უცოდინარმა ქრისტიანმა, სხვათა შორის ღირსმა ანტონი დიდმაც , შეაბიჯეს მონაზვნობაში, მიაღწიეს ქრისტიანულ სრულყოფილებას, ჩაღვრიდნენ ნათელს სულიერს თანამედროვეებში მაგალითით, ბაგისმიერი სწავლებით, მადლისმიერი ბოძებებით თავიანთით. „ვინ, ამბობს წმინდა იოანე კიბისაღმწერელი , შორის ერისკაცთა იყო სასწაულთმოქმედი? ვინ აღადგენდა მკვდრებს? ვინ განდევნიდა ეშმაკებს? ვერავინ; ყველა ეს – მონაზვნების პატივია, რომელთაც სოფელი დატევნას ვერ შეძლებს“ 458 .
ერისკაცი . არა ყველა მონაზონი აღწევს ასეთ დიდ მდგომარეობას, არა ყველა აღასრულებს თავის დანიშნულებას. აღასრულებენ მას იშვიათნი.
მონაზონი . ის მონაზვნები, რომლებიც ატარებენ ცხოვრებას წესების მიხედვით მონაზვნურისა, აუცილებლად იხვეჭენ მადლს აღთქმის მიხედვით ღვთისა. აღთქმა ღვთისა არ შეიძლება არ აღსრულდეს, თავად თვისების მიხედვით სიტყვისა ღვთისა და მცნებებისა სახარებისა, თვისებისა გადასცეს მოქმედთ თავიანთსას სული ღვთისა. საწინააღმდეგოდ ამისა, მონაზვნები, არად ჩამგდებნი ღვთის მიერ მოცემული დადგენილებებისა მონაზვნობისათვის, გამტარებელნი ცხოვრებისა თვითნებურისა, გაფანტულისა, ავხორცულისა და ამასოფლისმოყვარულისა, გარეშე რჩებიან სულიერი წარმატებისა. მსგავსი აღესრულება ყველა ქრისტიანთან. ისინი ქრისტიანთაგან, რომლებიც ატარებენ ცხოვრებას ქრისტიანულს, გადარჩებიან, ხოლო ისინი, რომლებიც, წოდებულნი ქრისტიანებად, ატარებენ ცხოვრებას წარმართულს, იღუპებიან. უწინ იყო გაცილებით მეტი წმინდანი შორის მონაზვნებისა და გადარჩენილთა შორის ქრისტიანთა, ვიდრე ახლა. მიზეზი ამისა – საერთო დასუსტება რწმენაში და ზნეობრიობაში. მაგრამ ახლაც არის ჭეშმარიტი მონაზვნები და ჭეშმარიტნი ქრისტიანები. გიმეორებთ თქვენ: არიან მონაზვნები, უღირსნი თავიანთი სახელისა და წოდებისა; მაგრამ ეს – ბოროტად გამოყენებაა დადგენილებისა ღვთისა. დადგენილება ღვთისა არ წყვეტს იყოს დადგენილებად ღვთისად, მიუხედავად ავად გამოყენებაზე მისით ადამიანების მიერ. ასე ქრისტიანობაც არ რჩება გარეშე თავისი დიდი ღირსებისა იმ მიზეზით, რომ ზოგიერთი ანდა ბევრიც ქრისტიანები ატარებენ ცხოვრებას საწინააღმდეგოს სწავლებისა ქრისტესას. როგორც ქრისტიანობაზე, ისე მონაზვნობაზეც უნდა იმსჯელო ჭეშმარიტი ქრისტიანებით და მონაზვნებით. ეს არაა ადვილი: ღვთისმოსაობა და სათნოება როგორც მთლიანბრძენნი ქალწულნი, ყოველთვის საფარველ ქვეშ არიან კელიისაც და უცნობობისა, როგორც თითქოს საფარველქვეშ ქსოვილებისა; საწინააღმდეგოდ ამისა მეძავნი ცდილობენ ნახევრადშიშვლები წარმოჩნდნენ სასირცხვილოდ. ხშირად მაღალი ცხოვრება მონაზვნისა იხსნება მხოლოდ აღსასრულისას მისი ანდა შემდეგ აღსრულებისა. ხშირად მონაზონს, ზიარს მადლისას ღვთისა, ავსებს სოფელი ავსიტყვაობით და ცილისწამებით სიძულვილის გამო სოფლისა სულისადმი ღვთისა ( ინ. 15:18-19 ). თავად წარმატებას აქვს სხვადასხვა ხარისხი: იმიტომ რომ, როგორც უკვე ნათქვამია ზემოთ, მონაზვნური განმარტოება, მყოფი სასარგებლო ძლიერთათვის ქრისტიანთაგან ერთი მიმართებით, სასარგებლოა უძლურთათვისაც მეორე მიზეზით. ცხადია, რიცხვი მეორეთა ყოველთვის იყო მეტი, ვიდრე რიცხვი პირველთა.
ერისკაცი . შემდგომად ყველაფრისა ნათქვამისა თქვენ მიერ, ხდება აუცილებელნი განსაზღვრული განმარტებანი და დასტურნი, რომ მონაზვნობა არის დადგენილება ღვთისა. ნათქვამს თქვენ მიერ უკვე მივყავართ ასეთ დასკვნამდე მნიშვნელოვან ხარისხში.
მონაზონი . მხსნელმა სოფლისამ უჩვენა ორი გზა, ორი სახე ცხოვრებისა მორწმუნეთათვის მასში: გზა ანდა ცხოვრება, მომტანი „ხსნისა“, და გზა ანდა ცხოვრება, მომტანი „სრულყოფილებისა“. უკანასკნელ გზასა და ცხოვრებას უფალმა უწოდა „გაყოლა თავისი“, ისე რომ ისინი ემსახურებიან უზუსტეს გამოხატულებას სწავლებისას, გადმოცემულს უფლის მიერ, და შეძლებისდაგვარ მიბაძვას იმ სახისადმი ცხოვრებისა, რომელსაც ატარებდა უფალი დროს თავისი მიწიერი მოგზაურობისა. პირობა ხსნისა მდგომარეობს რწმენაში ქრისტესი ( ინ. 3:36, 17:3 ), ცხოვრებაში მცნებების მიხედვით ღვთისა ( მთ. 19:17 ; მკ, 10:19 ), და მკურნალობაში სინანულით უკმარისობებისა აღსრულებისა მცნებათა ( ლკ. 13:3, 5 ): მაშასადამე ხსნა მოცემულია, და იგი შესაძლებელი, ყველასათვის, მოვალეობისას და მსახურებებისას შორის ერისა, არა საწინააღმდეგოსი რჯულისადმი ღვთისა. მიდევნისადმი უფლისადმი ზოგნი იყვნენ მოწოდებულნი თავად ღვთისაგან, როგორც მოციქულები მაგრამ საერთოდ მიდევნა უფლისადმი მინდობილია უფლისაგან ნებას ყოველისას 459 , რაც აშკარაა ყველა ადგილიდან სახარებისა, სადაც უფალი ამბობს ამ საგანზე. „რომელსა ჰნებავს შემოდგომად ჩემდა,“ ( მთ. 16:24 ), „უკუეთუ გნებავს, რაჲთა სრულ იყო“ ( მთ. 19:21 ), „რომელი მოვალს ჩემდა“ ( ლკ. 14:26 ), ამბობს უფალი საწყისში საკითხავისა „გაყოლაზე“ და ქრისტიანულ „სრულყოფილებაზე“. მიღება საკუთარ თავზე ცხოვრებისა დამოკიდებულია ნებაზე; მაგრამ პირობა ცხოვრებისათვის დაწესებულია უკვე უფლისაგან; გარდა შენარჩუნებისა ამ პირობისა გაყოლა უფლისა ვერ შესაძლებელია აღესრულოს. პირობა გაყოლისა, ანდა გზისა და ცხოვრებისა, მიმყვანისა სრულყოფილებამდე, უფალმა გამოხატა ასე: “ რომელსა ჰნებავს შემოდგომად ჩემდა უვარ-ყავნ თავი თჳსი და აღიღენ ჯუარი თჳსი და შემომიდეგინ მე“ ( მთ. 16:24 ). „უკუეთუ გნებავს, რაჲთა სრულ იყო წარვედ და განყიდე მონაგები შენი და მიეც გლახაკთა და გაქუნდეს საუნჯე ცათა შინა და მოვედ და შემომიდეგ მე“ ( მთ. 19:21 ), „აღიღენ ჯუარი“ ( მკ. 10:21 ). „ რომელი მოვალს ჩემდა და არა მოიძულოს მამაჲ თჳსი და დედაჲ თჳსი და ცოლი და შვილნი და ძმანი და დანი და მერმე კუალად სულიცა თჳსი, ვერ ჴელ-ეწიფების მოწაფე ყოფად ჩემდა და რომელმან არა აღიღოს ჯუარი თჳსი და შემომიდგეს მე ვერ ჴელ-ეწიფების მოწაფე ყოფად ჩემდა... რომელმან არა იჯმნეს ყოვლისაგან მონაგებისა თჳსისა ვერ ჴელ-ეწიფების მოწაფე ყოფად ჩემდა ( ლკ. 14:26-27,33 ). აქ დაწესებულნია ზუსტად ის პირობები, რომელთაგანაც შედგებიან არსებითი აღთქმანი მონაზვნობისანი; მონაზვნობა, როგორც ჩვენ ვთქვით, საწყისში თავისაში იყო არა რამე სხვა, თუ არა განმარტოვებული, დაშორებული ხმაურისაგან ცხოვრება ქრისტიანთა, მისწრაფებულთა ქრისტიანული სრულყოფილებისადმი. ქრისტიანები მრავალრიცხოვანი და მდიდარი ალექსანდრიისანი განშორდნენ გარეუბნებში ქალაქისა დარიგების თანახმად წმინდა მახარებლისა მარკოზისა; იგივე ზუსტად დამოძღვრას იძლევა წმინდა მოციქული პავლე ყველა ქრისტიანისათვის, მსურველთათვის შეაბიჯონ უმჭიდროეს ურთიერთობაში ღმერთთნ „რამეთუ თქუენ – ამბობს იგი, – ტაძარნი ღმრთისა ცხოველისანი ხართ, ვითარცა თქუა ღმერთმან: დავიმკჳდრო და ვიქცეოდი მათ შორის, და ვიყო მათა ღმერთ და იგინი იყვნენ ჩემდა ერად. ამისთჳს გამოვედით შორის მათსა და გამოეშორენით, იტყჳს უფალი, და არა-წმიდასა ნუ შეეხებით, და მე შეგიწყნარნე თქუენ. და ვიყო მე თქუენდა მამა, და თქუენ იყვნეთ ჩემდა ძეებ და ასულებ, იტყჳს უფალი ყოვლისა მპყრობელი ( 2კორ. 6:16-18 ). წმინდა იოანე კიბისაღმწერელი აკუთვნებს ამ მოწოდებას ზუსტად მონაზვნებს 460 . ზემოთმოყვანილნი სიტყვები უფლისანი ზუსტად ასე იგებოდა პირველ ეკლესიაში, როგორც ისინი ახსნილნია აქ. წმინდა ათანასე დიდმა ცხოვრების აღწერაში ღირსი ანტონი დიდისა ამბობს, რომ ანტონი, მყოფი ყრმა, შევიდა ეკლესიაში ლოცვისათვის. იმ დღეს იკითხებოდა სახარება მათესაგან ( მთ. 19 ) მდიდარ ადამიანზე, შემკითხველზე უფლისადმი ხსნის შესახებ და სრულყოფილებაზე. როდესაც წაკითხული იყო ზემოთმოყვანილი სიტყვები: „უკუეთუ გნებავს, რაჲთა სრულ იყო წადი და განყიდე მონაგები შენი“ და სხვა, ანტონიმ, რომელსაც სულში ჰქონდა შეკითხვა იმაზე, როგორი სახე ცხოვრებისა აერჩია მას, შეიგრძნო განსაკუთრებული თანაგრძნობა ამ სიტყვებისადმი, მიიჩნია, რომ თავად უფალმა უთხრა ისინი მას, ამიტომ დაუყოვნებლივ გაყიდა თავისი ქონება, და შეაბიჯა მონაზვნობაში 461 . ეს სიტყვები უფლისა ახლაც მიიჩნევა წმინდა ეკლესიის მიერ ძირითადად მონაზვნობისადმი, ყოველთვის იკითხება აღკვეცისას მონაზვნობაში 462 . – განთავსება მონაზვნობისა შორს დასახლებებისაგან, უდაბნოებში, აღსრულდა გამოცხადებით და დავალებით ღვთისათი. ღირსი ანტონი დიდი მოწოდებულია ღვთისაგან ცხოვრებისადმი ღრმა უდაბნოში; ღირს მაკარი დიდს დაავალა ანგელოზმა განთავსებულიყო უდაბნოში სკიტისაში 463 , ღირს პახუმი დიდს დაავალა ასევე ანგელოზმა დაეარსებინა უდაბნოში მონაზვნური საზოგადოება, და გადასცა წერილობითი წესები ცხოვრებისათვის მონაზონთა 464 . ნახსენებნი ღირსნი იყვნენ კაცები, აღვსებულნი წმინდით სულით, მყოფნი გამუდმებით ურთიერთობაში ღმერთთან, მსახურნი მონაზვნობისათვის „სიტყვით“ ღვთისათი, როგორც ემსახურებოდა მათ მოსე ისრაელიანებს. წმინდა სული გამუდმებით, განმავლობაში ყველა საუკუნისა ქრისტიანობისა, ანათებდა მონაზვნობაში. სწავლება წმინდისა სულისა, სწავლება ქრისტესი, სწავლება ღვთისა მონაზვნობაზე ამ მეცნიერებაზე მეცნიერებათა შორის 465 , როგორც გამოხატავენ წმინდა მამები ამ ღვთიურ მეცნიერებაზე, გადმოცემულია ღირსი მონაზვნების მიერ მთელი სიცხადით და სისრულით მათს ღვთივშთაგონებულ წერილებში. ყველა ისინი მოწმობენ, რომ დადგენილება მონაზვნობისა, ამ ზებუნებრივი ცხოვრებისა, არაფრით არაა საქმე ადამიანური: იგი – საქმეა საღვთო. იგი, მყოფი ზებუნებრივად, არ შეიძლება იყოს საქმედ ადამიანისად, არ შეიძლება არ იყოს საქმედ ღვთისად.
ერისკაცი . ზოგიერთნი მიიჩნევენ, რომ საწყისი მიზეზი მონაზვნობისა იყო დევნები, აღმართულნი კერპთაყვანისმცემლების მიერ ქრისტიანებზე პირველ სამ საუკუნეში ცხოვრებისა ქრისტიანობისა.
მონაზონი . ყოველთვის მცდარად მსჯელობს კაცების მიმართ სულიერთა ხორცის ზრახვა. სულიერ კაცებს, როგორებიც იყვნენ მონაზვნები პირველი საუკუნეებისანი, სწყუროდათ მოწამეობა, და ბევრნი მათგანნი გვირგვინდებოდა გვირგვინით მოწამეობისა, როგორიც არიან ღირსმოწამენი იონიკი 466 , იულიანე 467 , ღირსმოწამენი ქალნი ევდოკია 468 , ევგენია 469 , თებრონია 470 , და სხვანი. ნახსენები ზემოთ წმინდა მეუდებნოე გორდი, როდესაც გაცხადდა ღვაწლი სამოწამეოდ კესარია კაბადოკიისაში, მოვიდა ამ ქალაქში დროს საყოველთაო დღესასწაულისა, ამხილა გზააბნეულობა კერპთმსახურებისა, აღიარა ქრისტე, და აღბეჭდა აღმსარებლობა მოწამეობრივი სიკვდილით. როდესაც იყო აღმართული სასტიკი დევნა ქრისტიანებისადმი იმპერატორის მიერ დიოკლეტიანესი, ღირსმა ანტონი დიდი იყო უკვე მონაზონი და მეუდაბნოე. გაიგო რა რომ ქრისტიანებს ეწევათ ტანჯვები და სასჯელები აღსარებისათვის ქრისტესი, ანტონი მიატოვებს ბუნაგს და უდაბნოს, ისწრაფის ალექსანდრიაში, უერთდება მოწამეებს, საჯაროდ აღიარებს ქრისტეს, თვით საქმით ამტკიცებს სურვილს მოწამეობისას. ღირსი, ამბობს მწერალი ცხოვრებისა მისი, ზუსტად გახდა მოწამე სიყვარულის გამო თავისი და სურვილისა: თუმც მას კიდეც სურდა ვნებულიყო სახელისათვის უფლისა, მაგრამ მოწამეობა არ იყო მიცემული მისდამი უფლისაგან“. უკვე უფალი ცვლიდა მკას სიწმინდისას, რომელსაც უხვად აღასრულებდნენ მოწამენი, აღმსარებელნი მისი წინაშე კერპთაყვანისმცემელთა, სხვა უხვი მკით, რომელიც უნდა შეესრულებინათ მონაზვნებს ასპარეზზე სხვა მოწამეობისა. წამებები როგორც კი წყდებოდა, და სისხლი ქრისტიანული როგორც კი წყვეტდა დენას ქალაქის მოედნებზე და სანახაობებზე, რომ ათასობით ქრისტიანი გადასახლდა ველურ უდაბნოებში, რათა იქ ჯვარს ეცვათ სხეული თავიანთი „ვნებითურთ და გულის თქუმით“ ( გალ. 5:24 ), რათა ეღიარებინათ ქრისტე წინაშე პირისა თავად სოფლისმპყრობელთა მთავრობათა და ხელმწიფებათა ბოროტებისათა ( ეფ. 6:12 ). მიზეზად განშორებისა უდაბნოში ღირსი პავლე თებელისა იყო სურვილი თავიდან აცილებისა ბოროტგანზრახულობაზე სიცოცხლისადმი მისი დროს დევნისა, აღმართულისა იმპერატორის მიერ დეკიუსისა. შესაძლოა, კიდეც კიდევ ზოგიერთნი განმარტოვდნენ უდაბნოში იმავე მიზეზებით. სხვები განმარტოვდნენ უდაბნოში შედეგად სხვა გარემოებებისა. მაგრამ ეს – კერძო შემთხვევებია რომლის მიხედვითაც არ უნდა დავასკვნათ საერთოდ საწყისის შესახებ მონაზვნობისა. საწყისი მიზეზი მონაზვნობისა – არაა უძლურება ადამიანური – ძალაა სწავლებისა ქრისტესი. 471 .
.
. – , , , 472 .
.
. 473 , ( ), ( ). ( ), – – –
.
.
. ( ), ( ). ( ), 478 ”.
.
. – 479 . 480 . 481 482 ; , ( ), ( ) 483 . – – – 484 .
.
.
– – – – – –
. –
.
. –
. – – –
. – – ( ). ( ). ( ). – 485 .
.
. 486 . 487 . – , 488 . – 489 : 490 . – – – – – –
.
. – –
.
.
. – 491 .
– 492 . 493 . 494 . , , – – 495 , –
496 – – , , , ( ). – – – – 497 .
.
. . , 498 .
501 .
502 .
– –
.
Next