ცხოვრების ზღვა

წინაშე მზერათა ჩემთა – დიდებული ზღვაა. იგი ჩრდილოეთში უმეტეს წილად მოღრუბლულია და ქარბუქიანი; არის ხოლმე დროდადრო კიდეც მშვენიერი. ვრცელო ზღვა! ღრმა ზღვა! იზიდავ შენ შენთან მზერათ და ფიქრებს. ანგარიშმიუცემლად ვუცქერი დიდხანს ზღვას. არაა სხვადასხვაგვარობა ამ სანახაობაში; მაგრამ მზერა და ფიქრები არ შეიძლება მოწყდნენ მას: როგორც თითქოს ცურავენ ვრცელ ზღვაში, როგორც თითქოს ეშვებიან მასში, როგორც თითქოს იძირებიან მასში. როგორი წიაღში ზღვისა დაცულია აღმაფრენა! როგორი იგრძნობა სისრულე სულში, როდესაც თვალები დატკბებიან და გაძღებიან სანახაობით ზღვისა! შევხედოთ, მეგობრებო, შევხედოთ ზღვას ჩვენი სამონაზვნო თავშესაფარიდან, დადგმულისა ხელით განგებულებისა ღვთისა ზღვასთან.

იქით ზღვისა – სხვა ზღვაა: დედაქალაქი ძლევამოსილი ჩრდილოეთისა. საუცხოოა ხედი მისი ზღვაზე, საზღვაო ნაპირიდან, რომელზეც განთავსებულია მონასტერი წმინდა სერგისა ⁴⁰² . ეს ზღვა – არის მონაკვეთი ცნობილი ბელტისა. ფართოდ გაშლილია იგი, ბროლის, ვერცხლისფერი, შორის დამრეც ნაპირთა. ჩაკეტილია იგი კრონშტადტით, რის შემდეგაც უსასრულობა ზღვისა შეერთვის უსაზღვრობასთან ცისა.

გალობდა როდესღაც წმინდა დავითი „ესე ზღუაჲ დიდი და ვრცელი. მას შინა არიან ქვეწარმავალნი, რომელთა არა არს რიცხჳ, – ამბობს იგი, – მჴეცნი წურილნი დიდთა თანა; თევზნი ძღვისანი, რაოდენნი ვლენან ალაგებსა მას ზღუათასა, მას ზედა ნავნი ვლენან, ვეშაპი ესე, რომელ დაჰბადე სამღერელად მისა. ( ფს. 103:25-26 ; ფს. 8:9 ). საიდუმლოებრივი მნიშვნელობა აქვს სიტყვებს დავითისას. განმარტავენ ამ მნიშვნელობას წმინდა მამები. ზღვად იწოდება ეს სოფელი; აურაცხელ ცხოველებად და თევზებად, რომლებითაც გავსებულია ზღვა, წოდებულია ხალხი ყველა ასაკისა, ეროვნებისა, წოდებისა, მომსახურენი ცოდვისა; გემებად ზოგადად წოდებულია წმინდა ეკლესია , კონკრეტულად წოდებულნი არიან ჭეშმარიტი ქრისტიანები, მძლეველნი ამა სოფლისანი. ვეშაპად, მცხოვრებად ზღვაში, წოდებულია დაცემული ანგელოზი, გადმოგდებული ზეციდან მიწაზე ⁴⁰³ .

მიქრის წმინდა ეკლესია წყლებზე ცხოვრების ზღვისა განმავლობაში მთელი მიწიერი მოგზაურობისა თავისი, განმავლობაში საუკუნისა განმავლობაში ათასწლეულისა. მიკუთვნებით ამა სოფლისადმი ნივთიერი მდგომარეობით, იგი არ ეკუთვნის მას სულით, როგორც უფალმაც უთხრა ეკლესიას პირით მოციქულთა „არა სოფლისაგანნი ხართ თქუენ, არამედ მე გამოგირჩიენ თქუენ სოფლისაგან“ ( ინ. 15:19 ): ხორციელად, მოთხოვნილებების მიხედვით ხორციელისა თქვენ ეკუთვნით ამა სოფელს; სულით თქვენ უცხონი ხართ ამა სოფლისათვის, იმიტომ რომ ეკუთვნით ღმერთს, რომელიც „სოფელმა შეიძულა“ ( ინ. 15:18,23 ). მიქრის წმინდა ეკლესია ტალღებზე ცხოვრებისეული ზღვისა, და იმყოფება ზემოთ ტალღებისა მისი საღვთო სწავლებით, შენახვით წიაღში თავისაში ჭეშმარიტისა ღვთივშემეცნებისა, ჭეშმარიტისა შემეცნებისა ადამიანის შესახებ, სიკეთის შესახებ, და ბოროტებისა ამა სოფლისადმი ნივთიერისა და დროებითისა, სამყაროსადმი სულიერისა და მარადიულისა. ყველა ჭეშმარიტი ქრისტიანნი მთელ მსოფლიოში ეკუთვნიან ერთიან ჭეშმარიტ ეკლესიას, და შენახვით მისი სწავლებისა სისრულეში და სიწმინდეში, შეადგენენ იმ შესაკრებელს გემებისას, რომლებიც მიცურავენ ცხოვრებისეულ ზღვაში, არ ჩაძირვით ბნელ სიღრმეებში მისსა.

მოგზაურობს წყლებზე ცხოვრებისეული ზღვისა, მიისწრაფისა მარადისობისაკენ ყოველი ჭეშმარიტი ქრისტიანი. ზღვაზე ნივთიერზე არ შეიძლება იყოს მუდმივი საცხოვრებელი; მასზე ცხოვრობს მხოლოდ მოგზაურობა: და ზღვაზე ცხოვრებისეულზე არაა არაფერი მუდმივი, არაა არაფერი, რაც დარჩებოდა საკუთრება ადამიანისა მარადიულად, თან ახლდებოდა მას საფლავს მიღმა. მხოლოდ კეთილი საქმეები მისი და ცოდვანი მისი მიდის მასთან ერთად მარადისობაში. შიშველი შემოდის იგი მიწიერ ცხოვრებაში, ხოლო გადის მისგან, დატოვებით თვით სხეულისა. ვერ ხედავენ ამას მონანი ამა სოფლისანი, მონანი ცოდვისანი: ხედავს ამას ჭეშმარიტი ქრისტიანი. იგი შესაძლოა იყოს შედარებული დიდ გემს, აღუვსებელისა სულიერი, სხვადასხვაგვარი საგანძურებით, განუწყვეტლივ გამამრავლებელისა მათი გზაზე თავისაზე. სიმდიდრეებისა ამათისა ამ სოფელს დატევა არ შეუძლია; ისეა ისინი დიდნი. ისე ძვირფასია ეს სიმდიდრენი, რომ ყველა სიმდიდრე ამა სოფლისა შედარებით მასთან – არაფერია. შურს ამა სოფელს ამ სიმდიდრეების, ცხოვრობს სიძულვილში მომხვეჭველების წინააღმდეგ მათი. გემი მიუხედავად სიმტკიცისა აგებულებისა და დიდებულებისა თავისი, თავდაისხმება საწინააღმდეგო ქარებისგან, ქარიშხლებისაგან წყალქვეშა ქვებისსაგან მეჩეჩებისაგან: ყოველმა ქრისტიანმა მიუხედავად იმისა, რომ იგი შემოსილია ქრისტეში, უნდა შეასრულოს მიწიერი მოგზაურობა შორის მრავალრიცხოვან საშიშრებათა. ყველა, გარეშე ყოველგვარი გამონაკლისისა, მსურველნი გადარჩნენ, „იდევნნენ“ ( 2ტიმ. 3:12 ). მიეშურება გემი ნავმისადგომისაკენ; გზაზე ჩერდება მხოლოდ უმოკლესი დროით, უკიდურესი საჭიროებისათვის. და ჩვენც უნდა მთელი ძალით ვისწრაფოდეთ ზეცისკენ, მარადისობაში. არაფრის დროებითის მიერ არ ვიყოთ გატაცებული გულით! დაე არ „მიეწებოს სული ჩვენნი რაიმე მიწიერს“, დაე არ „მიეწებოს“ იგი მოქმედებით მცხოვრებისა ჩვენში თავის მოტყუებისა, მოქმედებით გარემომცველისა ჩვენისა თვითცდუნებულობისა! დაცემულბით ჩვენით „დამდაბლდა მიწამდე სული ჩუენი“, მიიღო მისწრაფება ყოველგვარი ხრწნადისადმი „აღეკრა ქუეყანასა მუცელი ჩუენი“ ( ფს.43:26 ), ჩვენი სულიერი არსება, მიუხედავად იმისა, რომ იგი მიისწრაფოდეს ზეცისაკენ და მარადისობისაკენ. მიწიერნი მსახურებანი ჩვენნი, ჩვენი მიწიერი მოვალეობები ვატაროთ, როგორც დაკისრებულნი ჩვენზე ღვთისაგან, შესრულებით მათით როგორც თითქოს წინაშე მზერათა ღვთისა, კეთილსინდისიერად, გულმოდგინებით, მომზადებით მივცეთ ანგარიში შესრულებისათვის მათისა ღმერთს. დაე არ გაქურდოს, დაე არ შებილწოს ეს მსახურებები ცოდვიანმა განზრახვებმა და მიზნებმა! საქმე მიწიერნი შევასრულოთ მიზნით ღვთისთვის სათნოყოფისა და საქმენი მიწიერნი გახდებიან საქმეებად ზეციერებად. მთავარი და არსებითი საქმიანობა ჩვენი დაე იყოს მსახურება ღმერთისა, მისწრაფება შევეთვისოთ მას. მსახურება ღვთისა მდგომარეობს გამუდმებულ ხსოვნაში ღვთისა და მისი დავალებებისა, აღსრულებაში ამ დავალებებისა მთელი ქცევით საკუთარით, ხილულით და უხილავით.

მართავს გემს მესაჭე: იგი გამუდმებით ფიქრობს ნავმისადგომზე, რომელშიც უნდა იყოს მიტანილი ტვირთი გემისა; იგი გამუდმებით ზრუნავს, რათა არ გადაუხვიოს გზიდან ზღვაში, რომელზეც კიდეც ყველგანაა გზა, და არცაა გზა. ხან უყურებს იგი ცას, მნათობებს მისსას, ხან რუქას და კომპასს, – აწონ-დაწონით იმითა და მეორეთი, მიმართავს გემს. ადამიანს მართავს გონება მისი. და ცხოვრებისეულ ზღვაში არაა გზები; ყველგან გზაა მასზე ჭეშმარიტი ქრისტიანისათვის. არავისთვისაა ცნობილი, როგორი შეხვდება მას გარემოებები მომავალში, როგორი შეხვდება ერთი დღის მერე, ერთი საათის მერე. უმეტესად გვხვდება ჩვენ გაუთვალისწინებელი და მოულოდნელი. მუდმივობას ზურგის ქარისას შეუძლებელია ენდო: ქრის იგი ხანდახან დიდი ხნით, მაგრამ ხშირად მასზე უეცრად იცვლება საპირისპიროთი, იცვლება საშინელი ქარიშხლით. ქრისტიანისთვის ყველგან გზაა: მას სწამს რომ ყველა მომხდარი მასზე ხდება ნებით ღვთისათი. ქრისტიანისათვის საპირისპირო ქარიც არის ზურგისა: მორჩილება ნებისა ღვთისა არიგებს მას მდგომარეობებთან ყველაზე მძიმეებთან, ყველაზე მწარეებთან. გონებამ ჩვენმა უნდა გამუდმებით მიმართოს მზერანი სულიერი ზეცისკენ – სახარებისკენ, რომლისგანაც, მსგავსად მზისა ანათებს სწავლება ქრისტესი; მან უნდა გამუდმებით თვალყური ადევნოს გულს, სინდისს, საქმიანობას შინაგანს და გარეგანს. დაე ეს მესაჭე მიისწრაფებს მტკიცედ ნეტარი მარადისობისაკენ, ხსოვნით, რომ დავიწყებას მარადიული ნეტარების შესახებ მიჰყავს მარადიულ უბედურებისაკენ. დაე გონება შეაკავებს გულს გატაცებისაგან მიდრეკილებისა ამაოსაკენ და ხრწნადისა, გაცივებისაგან ხრწნადის გამო უხრწნელებისაკენ, ამაოს გამო ჭეშმარიტისაკენ, და არსებითისაკენ. დაე მიხედავს იგი ხშირად როგორც თითქოს კომპასის ისრისაკენ, სინდისს, რათა არ მიიღოს მიმართულება არათანახმა მიმართულებისა, მითითებულისა სინდისის მიერ. დაე ხელმძღვანელობს იგი მთელ საქმიანობას კეთილსასურველად ღვთისადმი, რათა ღრუბელსმიღმიერმა ნავმისადგომმა მარადისობისამ გახსნას ჭიშკარი თავისი და შეუშვას წიაღში თავისი გემი, დამძიმებული სულიერი საგანძურებით.

არ შევუშინდეთ ქარიშხლებს ცხოვრებისეული ზღვისას. ადიან ტალღები მისი ზეცამდე, ჩადიან უფსკრულებამდე; მაგრამ ცოცხალი რწმენა არ უშვებს ქრისტიანისათვის ჩაიძიროს ტალღებში მძვინვარეებში. რწმენა აღძრავს მძინარეს კიჩოზე მხსნელს, რომელიც, საიდუმლოებრივი მნიშვნელობით, ჩანს მძინარე გამცურავთათვის ცხოვრებისეული ზღვისა მოწაფეთა მისთა, როდესაც თავად ისინი ჩაიძირებიან დაუდევრობაში: რწმენა გასძახის მხსნელს ცეცხლოვანი ლოცვით გულიდან მდაბლისა, გულიდან მტკივნეულისა ცოდვილობის გამო და უძლურებისა კაცობრივისა ითხოვს დახმარებას, გადარჩენას, – იღებს მათ. უფალი და მეუფე ყველასი უკრძალავს ქარებს და ზღვას, ამკვიდრებს ზღვაზე და ჰაერში „მყუდროებას დიდს“ ( მთ. 8:26 ). რწმენა ცდუნებული ქარიშხლით ქარისა, შეიგრძნობს თავს მოღონიერებულად: ახალი ძალებით, ახალი სიმამაცით ემზადება იგი ახალი ღვაწლთათვის.

არ ვენდოთ სიჩუმეს ცხოვრებისეული ზღვისას: სიჩუმე ეს – მომატყუებელია; ზღვა ცვალებადია. არ დავუშვათ ჩვენი თავებისთვის მივეცეთ უდარდელობას: გემი უეცრად შესაძლოა გაიჭედოს მეჩეჩზე ანდა დაეჯახოს შეუმჩნეველ წყალქვეშა ქვას, დაფარულს ნაზი ხარათი, – დაეჯახოს, და მიიღოს სასტიკი დაზიანება. ზოგჯერ მოგროვდება უმნიშვნელო, ერთი შეხედვით, ღრუბელი: მოულოდნელად იწყებს ამოტყორცნას თავისი თავიდან გრიგალისა, გრგვინვისა, ელვისა, და ადუღდა მოჩვენებითად წყნარი ზღვა საშიში ქარიშხლით. აღსავსეა ცხოვრება ჩვენი მწუხარებებით, უკუღმართობებით, განსაცდელებით. გვებრძვის ჩვენ გონება ჩვენი: ეს მეგზური ხშირად თავად გადაცდება ხოლმე გზას, და მთელ სიცოცხლეს ჩვენსას წაითრევს ხოლმე თავისკენ შეცდენილობაში. გვებრძვის ჩვენ გული ჩვენი, გადახრით შესრულებისაკენ თავისი, საკუთარი ჩაგონებებისა, მოცილებით შესრულებისაგან ნებისა ღვთისა. გვებრძვის ჩვენ ცოდვა: და ის ცოდვაც რომელიც ჩანერგილია ჩვენში დაცემულობის შედეგად; და ისიც, რომელიც მოქმედებს ჩვენზე გარემომცველი ჩვენზე ყველა მხრიდან საცდურისა. გვებრძვის ჩვენ ეს სოფელი, მომსახურე ამაოებისადმი და ხრწნისა, ძალისმხმეველი გადახაროს ყველა ამ მსახურებისაკენ, მეშვეობით მლიქვნელობისაც, და მეშვეობით დევნისაც. გვებრძვიან ჩვენ მტრები – დაცემული სულები; გვებრძვიან ჩვენ ფლობილნი მათ მიერ, დამონებული მათდამი ადამიანები. ხშირად თავად მეგობრები ნებაყოფლობით და უნებლიედ ხდებიან ხოლმე ჩვენი მტრები. უფალმა გვამცნო ჩვენ გამუდმებით ფხიზლობა ჩვენს თავზე, ვარჯიშით სათნოებებში გამიჯვნით ცოდვისაგან სიტყვით ღვთისათი, ლოცვით, რწმენით, სიმდაბლით.

ვინ არიან – „მჴეცნ დიდნი“, მობალახე უსაზღვრო სივრცეში ცხოვრებისეული ზღვისა? არც საკუთარი თავისთვის არც ვინმე სხვისთვის არ ვისურვებდი მე მსგავსებას ამ გოლიათებთან ზღვისა, რომლებისათვისაც ერთადერთი შვებაა: ბნელი სიღრმეები, სქლად დაფარული წყლისა, სადაც არ აღწევს სხივები მზისანი: იქ ისინი ცხოვრობენ, იქ იმყოფებიან, გამოდიან რა დროდადრო იქიდან საშოვარზე, შესანარჩუნებლად საკუთარი სიცოცხლისა მკვლელობით აურაცხელი მსხვერპლისა. მათი სველი, ველური მზერანი ვერ უძლებენ, ვერ იტანენ ვერავითარ სინათლეს. სახელის ქვეშ მათი წერილი მოიაზრებს ხალხს, დიდებს შეძლებით ცოდნით, სიმდიდრით, ძლიერებით, მაგრამ – ვაი რომ! – მიჯაჭვულებს მთელი სულით ამაოებისადმი და ხრწნადობისადმი. გული და აზრები მათი მიმართულნია გამონაკლისად მოპოვებისთვის მიწიერი დიადისა, მიწიერი საამოსი. ისინი ჩაიძირნენ, ჩაიფლნენ ზღვაში ცხოვრებისეულში, მისდევენ მხოლოდ დროებითს, წუთიერს, მხოლოდ აჩრდილებს: „გაივლიან ისინი, – ამბობს წერილი – ალაგნი ზღვისანი“ ( ფს. 8:9 ). უცნაურნია ეს ალაგნი! კვალნი მათი ქრება კვალდაკვალ მავალთა მათზე, და გამვლელთათვის არაა წინ არავითარი ნიშანი ალაგისა. ასეთია მიწიერი წარმატება არ იცის მან, რას ეძიებს; მოძებნისას სასურველისა, უკვე თითქოს როგორც არ აქვს იგი; კვლავ სურს, ეძიებს კვლავ. მძიმეა, აუტანელი ძეთათვის სოფლისა სინათლე სწავლებისა ქრისტესი. გარბიან ისინი მისგან ბნელ, ყრუ უფსკრულებში: გაფანტულობაში, მრავალფეროვან გართობაში ხორციელ გასართობში. იქ, ზნეობრივ წყვდიადში, ატარებენ ისინი ხორციელ ცხოვრებას, სულიერი, მარადიული მიზნის გარეშე. ასეთ ადამიანებს წერილი არ აღირსებს სახელს ადამიანებისას: „კაცი, პატივსა შინა იყო და არა გულისჴმა-ყო, ჰბაძვიდა იგი პირუტყუთა უგუნურთა და მიემსგავსა მათ“ ( ფს. 48:13 ). ადამიანი – ისაა, ვინც შეიცნო თავი თქვა ღირსმა პიმენ დიდმა ⁴⁰⁴ ; ადამიანი – ისაა, ვინც შეიცნო თავისი მნიშვნელობა, თავისი მდგომარეობა, თავისი დანიშნულება. – „მცირე ცხოველებად“ ზღვისა წოდებულია ხალხი, არ დაჯილდოვებულნი განსაკუთრებული ნიჭებით, არ გამორჩეულნი სიმდიდრით, სიძლიერით, მაგრამ ასეთ მდგომარეობაშიც მსახურნი ამაოებისა და ცოდვისა. მათ არ აქვთ საშუალება აღსასრულებლად ფართო და ხმამაღალი ბოროტმოქმედებებისა; მაგრამ ნახელმძღვანელებნი წარტაცებულნი, დაბრმავებულნი დაზიანებულით ბოროტების მიერ სურვილით თავიანთით, იღებენ მონაწილეობას უკანონობაში, აღსრულებულში ცხოველთა მიერ დიდთა, – თავად აღასრულებენ ურჯულოებას, შესაბამისად ძალებისა და საშუალებებისა თავიანთი. ისინი დახეტიალობენ ცხოვრებისეულ ზღვაში ცნობადაკარგულად, მიზნის გარეშე. – ვეშაპი – „მეფე ყველა არსებაზე წყლისაზე“ ( იობ. 41:26 ), „ვეშაპი ესე, რომელ დაჰბადე სამღერელად მისა“ ( ფს. 103:26 ). ვეშაპად წოდებულია დაცემული ანგელოზი, სუჭარბის გამო სიბოროტისა და ცბიერებისა, მცხოვრებისა მასში. იგი მოქმედებს შეძლებისდაგვარად დაფარულად, რათა მოქმედება, რომელიც იქნება მცირედშესამჩნევი, იყოს მით უფრო ზუსტი, უფრო მომაკვდინებელი. მონანი მისი ვერ გრძნობენ ჯაჭვებს, რომლებითაც შებოჭილნი არიან ყველა მხრიდან, – და მონობას დამღუპველს ადიდებენ სახელად თავისუფლებისა და უდიდესი ბედნიერებისა. დასცინიან ამ ვეშაპს ჭეშმარიტი ქრისტიანები, ხედავენ რა ხრიკებს მისსას სისუფთავით გონებისა, გათელვით მათისა ძალით საღვთო მადლისა, დამფარავისა სულთა მათთა. – ვიყოთ მსგავსნი გემებისა, მოხდენილად მცურავთა ზღვაში! მათი მნიშვნელოვანი ნაწილიც ზღვაშია; მაგრამ ისინი არ არიან ჩაძირული მთლად წყალში, როგორც ჩაძირულნი არიან მასში თევზები და სხვა ზღვის ცხოველები. შეუძლებელია, შეუძლებელია გამცურავისათვის ცხოვრებისეული ზღვისა არ დასველდეს წყლებით მისით: არ უნდა ჩაიძირო წყლებში მისა.

ზღვაში – „აურაცხელი სიმრავლეა ქვემძრომთა“. რა ვთქვათ მათზე? უკვე ერთი წოდებით ნათქვამია ყველაფერი. უბედურია ხვედრი „მათი“, რომლებიც სიტყვამ ღვთისამ დატოვა წოდების გარეშე ადამიანებად, დაიყვანა წოდებისადმი უსიტყვო ცხოველთა: რამდენად უბედურნია ისინი, რომლებიც მან, ყოვლადწმინდა სიტყვამ, მსაჯულმა სამყაროსამ, აღბეჭდა წოდებულად ქვემძრომთა? არა ღრმა წყლებია – მუდმივი საცხოვრებელი მათი და სიამოვნება, არამედ მყრალი და ბინძური შლამი, რომელშიც გაირბენენ გააფთრებული ტალღებით და რომელშიც ეფლობიან ყველა უწმინდურებანი, რომელშიც გაირბენენ და რომელშიც იხრწნებიან გვამები ხალხისა, დაღუპულთა ზღვის ფათერაკებით, ხანჯლისაგან მეკობრეებისა ცხოვრებისეული ზღვისა.

ძმანო ჩემნო! მეგობარნო ჩემნო! ვდგავარ თქვენთან ერთად ნაპირას ზღვისა, ვუყურებ ზღვას, დახაზულს სხვადასხვაფერი ზოლებით. ზღვის მიღმა – სხვა ზღვაა, ანთებული ოქროსფერი გუმბათებით და წვეტებით... შორის მათსა ტაძარში ღვთისა წამოიძახება დიდებული მნიშვნელოვანი გალობა: ⁴⁰⁵ .

Next