მოთმინების შესახებ

სახლი სულისა – არის მოთმინება: იმიტომ რომ იგი ცხოვრობს მასში; საკვები სულისა სიმდაბლეა: იმიტომ რომ იგი იკვებება მისით“ ³⁵² თქვა წმინდა ილია ევდიკმა.

ზუსტად: კვებისას წმინდა საკვებით სიმდაბლისა, შესაძლოა იმყოფებოდე წმინდა სახლში მოთმინებისა. როდესაც არ გეყოფა ეს საკვები, მაშინ სული გამოდის სახლიდან მოთმინებისა. როგორც გრიგალი, იტაცებს მას შეცბუნება, მიაქვს, ატრიალებს. როგორც ტალღები იწევიან მასში სხვადასხვა ვნებიანი გულისთქმები და შეგრძნებები, ტბორავენ მას სიღრმეში უგუნური და ცოდვიანი ფიქრებისა, ოცნებებისა, სიტყვებისა და საქციელებისა. სული მოდის მდგომარეობაში მოდუნებისა, ბნელი მოწყენილობისა, ხშირად უახლოვდება უფსკრულებს მომაკვდინებელი სასოწარკვეთისა და სრული მოშლილობისა.

გსურს კი გამოუსვლელად იმყოფებოდე წმინდა სახლში მოთმინებისა? – მოიმარაგე საკვები, აუცილებელი ასეთი მყოფობისათვის: მოიხვეჭე და გაამრავლე შენში აზრები და შეგრძნებები მდაბალნი. სახე სიმდაბლისა, მომამზადებელი მოთმინებისათვის განსაცდელებისა წინასწარ მოსვლამდე მათი და ხელის შემწყობი დიდსულოვანი მოთმინებისათვის განსაცდელებისა მოსვლისას მათი, წმინდა მამების მიერ წოდებულია „თავის ყვედრებად“.

თავის ყვედრება არის დადანაშაულება თავისა ცოდვილობაში, საერთოში ყველა ადამიანისათვის და თავისი საკუთარის. ამასთან სასარგებლოა გახსენება და ჩამოთვლა საკუთარი დარღვევებისა კანონისა ღვთისა, გარდა სიძვის დაცემებისა და შებრკოლებებისა, დაწვრილებითი მოგონებანი რომელთაც აკრძალულია მამების მიერ, როგორც განმაახლებელი ადამიანში შეგრძნებებისა ცოდვისა და დამატკბობელი მათით ³⁵³ .

თავის ყვედრება არის სამონაზვნო საქმიანობა, არის გონიერი საქმიანობა, დაპირისპირებული საწინააღმდეგოდ მოქმედი ავადმყოფური თვისების წინააღმდეგ დაცემული ბუნებისა, რომლის მიხედვითაც ყველა ადამიანი, და ყველაზე აშკარა ცოდვილები, ცდილობენ გამოიჩინონ თავი მართლებად და დაამტკიცონ თავიანთი მართლობა დახმარებით ყოველნაირი ხრიკისა. თავის ყვედრება არის ძალადობა დაცემულ ბუნებაზე, როგორც წარმოადგენს მისთვის ძალადობას ლოცვა და სხვა სამონაზვნო ღვაწლნი, რომლებითაც „სასუფეველი ცათაჲ იიძულების“, და რომლებითაც „რომელნი აიძულებდენ, მათ მიიტაცონ იგი“ ( მთ. 11:12 ). თავის ყვედრებას აქვს, დასაწყისში ვარჯიშისა მასში, თვისება არაცნობიერი მექანიზმისა, ესე იგი, წარმოითქმება ენით განსაკუთრებული თანაგრძნობის გარეშე გულის მიერ, თვით საწინააღმდეგოდ გულისმიერი გრძნობისა; შემდეგ, ცოტ-ცოტათი, გული დაიწყებს მიზიდვას თანაგრძნობისაკენ სიტყვების მიმართ თავის ყვედრებისა; საბოლოოდ თავის ყვედრება წარმოთქმას დაიწყებს მთელი სულიდან, უხვი შეგრძნების თანხლებით მგლოვარებისა, დააკნინებს წინაშე ჩვენსა და დაფარავს ჩვენგან ნაკლს და შეცოდებებს მოყვასისას, შეგვარიგებს ყველა ადამიანთან და ვითარებებთან, შემოკრებს გაფანტულ მთელ სამყაროში გულისთქმებს საქმიანობაში სინანულისა, მოიტანს ყურადღებიან, აღვსებულს ლმობიერებით ლოცვას, გაამხნევებს და შეაიარაღებს დაუძლეველი ძალით მოთმინებას.

მდაბალი აზრებით თავის გასამართლებისა აღვსებულია ყველა ლოცვისმეტყველება მართლმადიდებელი ეკლესიისა. მაგრამ მონაზვნები გამოყოფენ ყოველდღე ნაწილს დროისას ვარჯიშში სწორედ თავის ყვედრებაში ისინი ცდილობენ მისი მეშვეობით დაირწმუნონ დაიჯერონ თავი, რომ ისინი – ცოდვილები არიან: დაცემულ ბუნებას არ სურს ირწმუნოს ეს, არ სურს შეითვისოს ეს ცოდნა. საერთოდ ყველა მონაზვნისათვის სასარგებლოა თავის ყვედრება: ახალბედებისთვისაც და წარმატებულთათვისაც, და მყოფთათვის ზოგადსაცხოვრებელში და განმხოლოვებულთათვისაც. უკანასკნელებისათვის უსახიფათოესი ვნება, მომხმარებელი მთელი საქმიანობისა მათი, არის ამპარტავნება: ³⁵⁴ , ასე საპირისპიროდ ძირითადი მათთვის სათნოება, რომელზეც აიგება და გამაგრებულია ყველა სხვა სათნოებანი, არის თავის ყვედრება. იმიტომ-რომ აბბამ განმხოლოებულთა ნიტრიელთამ თქვა კიდეც რომ უმთავრესი საქმიანობა მათი მისი დაკვირვებით, არის მუდმივი თავის ყვედრება ³⁵⁵ . თავის ყვედრება მიაღწევს რა სისრულეს თავისას, ამოძირკვავს საბოლოოდ ბოროტებას გულიდან, ამოძირკვით მისგან საბოლოოდ მზაკვრობისა და თვალთმაქცობისა, არ შემწყვეტისა ცხოვრობდეს გულში სანამ თავის მართლებას აქვს მასში დასაყრდენი. ღირსმა პიმენ დიდმა თქვა, რომ სიძულვილი მზაკვრობისა მდგომარეობს იმაში, როდესაც ადამიანი ამართლებს მოყვასს, ხოლო თავის თავს ასამართლებს ყოველგვარ შემთხვევაში ³⁵⁶ . გამონათქვამი ეს დაფუძნებულია სიტყვებზე მხსნელისა: მხსნელმა დაარქვა ყოველს, განმსჯელს მოყვასისას, თვალთმაქცი ( მთ. 7:5 ). თავის ყვედრებისას განმხოლოვებული დაინახავს ყველა ადამიანს წმინდანად და ანგელოზად, ხოლო თავის თავს ცოდვილად ცოდვილთა შორის, და იძირება, როგორც უძირობაში, გამუდმებულ ლმობიერებაში.

ჩინებული სახეები თავის ყვედრებისა ჩვენ გვაქვს ქვითინში ღირსი ესაია განდეგილისა და მე20 სიტყვაში წმინდა ისააკ ასურისა. წმინდა ისააკი, რომლისაც წიგნი საერთოდ შეიცავს დარიგებებს განმხოლოვებულებისათვის გააკეთა ასეთი სათაური საკუთარი სიტყვისათვის: „სიტყვა, შემცველი თავის თავში უსაჭიროესი და უსასარგებლოესი ყოველდღიური შეხსენებისა განმხოლოებულისათვის კელიაში თავისაში, და ნებისდამრთავისათვის ყურადღება მიაქციოს ერთადერთ საკუთარ თავს“.

„რომელიღაც ძმამ – ამბობს წმინდა ისააკი, – დაწერა შემდეგი, და დაიდებდა ხოლმე ამას გამუდმებით წინაშე თავისსა შესახსენებლად თავისათვის: „ უგუნურებაში გალიე შენ სიცოცხლე შენი, ო შერცხვენილო და ღირსო ყოველგვარი ბოროტებისა ადამიანო! უკიდურეს შემთხვევაში თავი დაიცავი ამ დღეს, გადარჩენილში დღეთაგან შენსა, მიძღვნილთა მსხვერპლად ამაოებას, გარეშე კეთილი საქმიანობისა, გამდიდრებულთა საქმიანობით ბოროტით. არ დასვა კითხვები ამა სოფლის შესახებ, არც მდგომარეობაზე მისა, არც მონაზვნების შესახებ, არც საქმიანობაზე მათსა, როგორია იგი, არც რაოდენობის შესახებ ღვაწლისა მათისა, – არ მიეცე მზრუნველობას რაიმეს მიმართ ასეთისა. გამოხვედი შენ ამა სოფლისაგან საიდუმლოებრივად შეირაცხე მკვდრად ქრისტეს გულისათვის: უკვე არ იცხოვრო მეტად ამა სოფლისთვის არც იმისთვის, რაც ეკუთვნის სოფელს, დაე წინ გაგიძღვეს შენ მშვიდობა, და დაე იყო ცოცხალი ქრისტეში. იყავი მზად და შემზადებული იტვირთო ყოველგვარი ლანძღვა, ყოველგვარი წყენა, და შეურაცხყოფა, და ყვედრება ყველასაგან. მიიღე ყველაფერი ეს სიხარულით, როგორც ზუსტად ღირსმა ამისამ. მოითმინე მადლიერებით ღვთისა ყოველგვარი სენი, ყოველგვარი განსაცდელი და უბედურება ეშმაკებისაგან, რომლების ნებასაც შენ აღასრულებდი. მამაცურად დაითმინე ყოველგვარი საჭიროება და სიმწარე, გადამხდარი ბუნებისაგან. სასოებით ღმერთისადმი გადაიტანე განშორება საჭიროებებისაგან სხეულისა, მალე გადამქცეველებისაგან ჩირქად. ეს ყველაფერი შეითვისე კეთილი სურვილით იმედად ღმერთისა, არ დალოდებით არც გადარჩენისადმი არც ნუგეშისადმი არავისაგან სხვისა. მიუტევე უფალსა ყველა ზრუნვა შენი ( ფს. 54.23 ), და ყველა განსაცდელში შენსაში განიკითხე საკუთარი თავი, როგორც მიზეზი მათი. არ მოიხიბლო არაფრით, და არ აყვედრო არავის შეურაცხმყოფელთაგან შენსას: იმიტომ რომ შენ იგემე აკრძალული ხისგან, და მოიხვეჭე სხვადასხვა ვნებები. სიხარულით მიიიღე ეს სიმწარეები; დაე! მათ შეგარყიონ შენ რამდენადმე, რათა შენ დატკბე შედეგად. უი შენ და მყრალ დიდებას შენსას! სული შენი, აღსავსე ყოველგვარი ცოდვით, შენ მიატოვე ყურადღების გარეშე, როგორც თითქოს განუკითხველი, ხოლო სხვები განიკითხე სიტყვითაც და აზრითაც მიატოვე ეს საჭმელი ღორებისა, რომლითაც შენ აქამდე იკვებები. რა საქმე გაქვს ადამიანებთან ო ბილწო! როგორ არ გრცხვენია შენ ურთიერთობა მათთან, გამტარებელს ცხოვრებისა უგუნურად! თუკი შენ მიაქცევ ყურადღებას ამას, და ყველაფერი ეს გემახსოვრება, მაშინ შესაძლოა გადარჩები თანაქმედების შედეგად ღვთისა. თუკი არა: მაშინ წახვალ ბნელ ქვეყნად სოფლად ეშმაკებისა, რომელთა ნებასაც შენ აღასრულებდი უსირცხვილოდ აი! მე დაგიმოწმე შენ ყველაფერი ეს. თუკი ღმერთი სამართლიანად აღმართავს შენ წინააღმდეგ ადამიანებს მოგიზღონ შენ წყენებისათვის და ყვედრებებისა, რომლებსაც შენ ფიქრობდი და წარმოთქვამდი საწინააღმდეგოდ მათსა: მაშინ მთელი სამყარო სამუდამოდ უნდა აღდგეს წინააღმდეგ შენსა. ასე რომ ამიერიდან მიატოვე იმოქმედო, როგორც მოქმედებდი აქამდე, და მოითმინე დაშვებული შენ წინააღმდეგ საზღაური. – ყველაფერს ამას ახსენებდა თავს ძმა ყოველდღიურად, რათა ყოფილიყო მდგომარეობაში დაეთმინა, მადლიერებით ღვთისა და საკუთარი სულიერი სარგებლით, განსაცდელები ანდა მწუხარებები, როდესაც ისინი მოვიდოდნენ. ჩვენც დავითმინოთ მადლიერებით დაშვებული ჩვენზე, და მივიღოთ სარგებელი მადლით კაცთმოყვარე ღვთისა.““.

თავის ყვედრებას აქვს ის განსაკუთრებული, უსასარგებლოესი, საიდუმლოებრივი თვისება, რომ აღძრავს მეხსიერებაში თვით ისეთ შეცოდებებსაც, რომლებიც იყვნენ სრულად დავიწყებულნი, ანდა რომლების მიმართაც არ ექცეოდა არავითარი ყურადღება.

ვარჯიშს თავის ყვედრებაში შეჰყავს ჩვევაში ყვედრებისა თავისა. როდესაც მომხვეჭელს ამ ჩვევისა ეწევა როგორიღაც მწუხარება, – იმწამსვე მასში ცხადდება ქმედება ჩვევისა, და მწუხარება მიიღება, როგორც კუთვნილი. „მთავარი მიზეზი ყოველგვარი შეცბუნებისა, ამბობს ღირსი აბბა დოროთე , თუკი ჩვენ საგულდაგულოდ გამოვიკვლევთ, არის ის, რომ ჩვენ არ ვაყვედრით საკუთარ თავს. აქედან გამომდინარეობს ყოველგვარი მოშლილობა: ამ მიზეზით ჩვენ არასოდეს არ ვპოულობთ მშვიდობას. და როგორ არაა საკვირველი, რომ გვესმის ყველა წმინდანისაგან: „არ არის სხვა გზა, გარდა ამისა“. ვერ ვხედავთ, რომ ვინმეს წმინდანთაგანს, მავალს როგორიმე სხვა გზით, ეპოვა მშვიდობა! ხოლო ჩვენ გვსურს გვქონდეს იგი, და მივდიოთ სწორ გზას, არასდროს არ მსურველთ ვაყვედროთ თავებს. ჭეშმარიტად თუკი ადამიანი აღასრულებს ზღვა სათნოებებს, მაგრამ არ მისდევს ამ გზას, მაშინ ვერასდროს ვერ მიატოვებს შეურაცხყოფა მიიღოს და შეურაცხყოფს, დაღუპავს ამით ყველა შრომას თავისას. საწინააღმდეგოდ ამისა: მაყვედრებელი თავისა, ყოველთვის სიხარულშია, ყოველთვის სიმშვიდეშია. მაყვედრებელი თავისა, სადაც არ უნდა წავიდეს, როგორც თქვა კიდეც აბბა პიმენმა, რაც კი არ მომხდარიყოს მასთან, ზარალი კი, ანდა უპატიობა, ანდა რაიმე მწუხარება, უკვე წინასწარ თვლის თავს ღირსად ყველაფრისა უსიამოვნოსი, და არასდროს არ შეცბუნდება. შესაძლოა კი იყოს რამე უფრო მშვიდი ამ მდგომარეობაზე? მაგრამ იტყვის ვინმე თუკი ძმა შეურაცხმყოფს მე, და მე, განხილვის შემდეგ თავისა, ვცნობ, რომ მე არ მიმიცია მისთვის არავითარი საბაბი ამისათვის: მაშინ როგორ შემიძლია ვაყვედრო თავი? ჭეშმარიტად, თუკი ვინმე გამოიკვლევს თავს შიშით ღვთისა, იგი აღმოაჩენს, რომ მან ყოველგვარად მისცა საბაბი ანდა საქმით, ანდა სიტყვით, ანდა როგორიღაც სახით. თუკი კიდეც ხედავს, როგორც ამბობს, რომ აწმყო დროში არ მიუცია არავითარი საბაბი: მაშინ როდესმე მანამდე შეურაცხუყვია იგი ანდა სხვა ძმა ამ საქმეში ანდა რომელიღაც სხვაში, და საჭირო იყო ვნებულიყო ამისათვის, ანდა რომელიღაც სხვა ცოდვისათვის, რაც ხშირად არის ხოლმე. ასე! თუკი ვინმე განიხილავს თავს, როგორც მე ვთქვი, შიშით ღვთისა, და გამოიკვლევს საკუთარ სინდისს: იგი ყოველგვარად მიიჩნევს თავს დამნაშავედ“ ³⁵⁷ .

საოცარია! დაწყებისას ყვედრებისა თავისა უნებლიედ, იძულებით, ჩვენ მივაღწევთ საბოლოოდ იმდენად დამაჯერებელ ჩვენთვის და მოქმედს ჩვენზე თავის ყვედრებას, რომ მეშვეობით მისი გადავიტანთ არა მხოლოდ ჩვეულებრივ მწუხარებებს, არამედ უდიდეს უბედურებასაც. განსაცდელებს უკვე არ აქვთ ისეთი ძალა მათზე, ვინც წარემატება, მაგრამ, წარმატების საზომისამებრ ისინი ხდებიან უფრო მსუბუქნი, თუმც კი თავის თავად ყოფილიყვნენ უფრო მძიმენი. საზომის მიხედვით წარმატებისა მყარდება სული, და იღებს ძალას მომთმენად გადაიტანოს მომხდარი ³⁵⁸ . სიმტკიცე მოიცემა, როგორც თითქოს განსაკუთრებით-ნოყიერი საკვების სახით, ჩაღრმავებული გულში სიმდაბლით. სწორედ ეს სიმტკიცე კიდეც არის მოთმინება.

უეჭველი რწმენა განგებულებისადმი ღვთისა განამტკიცებს მოთმინებაში და ხელს უწყობს თავის ყვედრებას. „ანუ არა ორი სირი ასარის განისყიდებისა? – უთხრა უფალმა მოწაფეებს თვისას, – და ერთიცა მათგანი არა დავარდების ქვეყანასა ზედა თჳნიერ მამისა თქუენისა. ხოლო თქუენნი თავისა თმანიცა ყოველნი განრაცხილ არიან. ნუ გეშინინ, “ ( მთ. 10:29-30 ). ამ სიტყვებით მხსნელმა სოფლისამ გამოხატა ის გულმოდგინე მზრუნველობა, რომელიც აქვს ღმერთს; და რომელიც შეიძლება ჰქონდეს მხოლოდ ერთადერთ ყოვლისშემძლე და ყოველგან მსუფევ ღმერთს, მონების მიმართ და მომსახურეების მიმართ თავისი. ასეთი მზრუნველობით ღვთისა ჩვენ მიმართ ჩვენ დახსნილი ვართ ყოველგვარი სულმოკლე მზრუნველობისაგან და შიშისა საკუთარი თავის მიმართ, შთაგონებულისა ჩვენთვის ურწმუნოებით. „და-უკუე-მდაბლდით წინაშე მტკიცისა ჴელისა ღმრთისასა, რაჲთა აღგამაღლნეს თქუენ ჟამსა თჳსსა. ყოველივე ზრუნვაჲ თქუენი მიუტევეთ მას, რამეთუ იგი იღუწის თქუენთჳს“ ( 1პეტ. 5:6-7 ). როდესაც ჩვენ განვიცდით განსაცდელებს, ღმერთი ხედავს ამას. ეს აღესრულება არა მხოლოდ მისი დაშვებით, არამედ კიდეც მისი ყოვლადწმინდა განგებულებით ჩვენზე. იგი უშვებს ჩვენზე მოვიქანცოთ ჩვენი ცოდვების გამო დროში, რათა გამოგვიხსნას ჩვენ გატანჯვისგან მარადისობაში. ხშირად ხდება, რომ საიდუმლო და მძიმე ცოდვა ჩვენი რჩება უცნობი ადამიანებისათვის, რჩება დაუსჯელი, არის რა დაფარული გულმოწყალებით ღვთისა; სწორედ ამ დროს, ანდა გასვლის შემდეგ რაღაც დროისა, იძულებულები ვხდებით ვევნოთ რამდენადმე შედეგად ცილისწამებისა ანდა შარიანობისა, როგორც თითქოს უმიზეზოდ და უდანაშაულოდ. სინდისი ჩვენი გვეუბნება ჩვენ, რომ ჩვენ ვევნებით საიდუმლო ცოდვისა ჩვენისა გამო! გულმოწყალება ღვთისა, დამფარავი ამ ცოდვისა, გვაძლევს ჩვენ საშუალებას დავგვირგვინდეთ გვირგვინით უდანაშაულო ვნებულთათი დათმენისათვის ცილისწამებისა, და ამასთან განვიწმინდოთ სასჯელით საიდუმლო ცოდვისაგან. განხილვის შედეგად ამისა, განვადიდოთ ყოვლაწმინდა განგებულება ღვთისა, და დავმდაბლდებით წინაშე მისსა.

განმსწავლელი მაგალითი თავის გასამართლებისა და თავის ყვედრებისა, შეერთებულისა დიდებისმეტყველებასთან მართალთა და მრავალმოწყალე განგებულებების მიმართ ღვთისა, მოგვცა სამმა წმინდა იუდეველმა ყრმათა ტყვეობაში და ღუმელში ბაბილონისაში. კურთხეულ ხარ შენ, უფალო ღმერთო მამათა ჩუენთაო, – ამბობდნენ ისინი, – ქებულ და დიდებულ არს სახელი შენი საუკუნეთამდი, რამეთუ მართალ ხარ შენ ყოველთა ზედა, რომელნი მიყვენ ჩუენ, და ყოველნი საქმენი შენნი ჭეშმარიტებ, და წრფელ გზანი შენნი, და ყოველნი გზანი შენნი ჭეშმარიტებ, და მშჯავრითა ჭეშმარიტებისათა ჰყავ ყოველთაებრ, რომელნი მოაწიენ ჩუენ ზედა, და ქალაქსა ზედა წმიდასა მამათა ჩუენთასა იერუსალიმსა, და რამეთუ ჭეშმარიტებისა მიერ და მსჯავრისა მოაწიენ ესე ყოველნი ჩუენ ზედა ცოდვათა ჩუენთთჳს, რამეთუ ვცოდეთ და ვიუსჯულოეთ განდგომილთა შენგან და ვცოდეთ ყოველთაგან“ ( დან. 3:26-29 ). წმინდა ყრმანი, ერთგულებისათვის თავიანთი ჭეშმარიტისა მიმართ ღვთისადმი ჩაგდებულნი ანთებულ ღუმელში, და არ იწვოდნენ რა, მაგრამ იმყოფებოდნენ რა მასში როგორც თითქოს გრილ სანახებში, მიიჩნევდნენ და აღიარებდნენ თავს შემცოდეებად თანამემამულეებთან ერთად, რომლებმაც ჭეშმარიტად განუდგნენ ღმერთს. სიყვარულის გამო მოყვასისადმი მათ განაზოგადეს თავიანთ თავების მიმართაც შეცოდებანი მოყვასთა. სიმდაბლის გამო იყვნენ რა წმინდანი და მართლები, არ ისურვეს განშორებულიყვნენ ძმებისაგან, დამონებულებისაგან ცოდვებს. ამ მდგომარეობიდან, მდგომარეობიდან თავის გასამართლებისა სიმდაბლისა და სიყვარულისა კაცობრიობისადმი გამართლებისაგან დაშვებისა ღვთისა, მათ უკვე მიუძღვნეს ლოცვა ღმერთს გადარჩენისათვის თავიანთი. ასე ჩვენც განვადიდოთ განგებულება ღვთისა და ვაღიაროთ ცოდვილობა ჩვენი ყველა შემხვედრ თავდასხმებში, ჩვენს საკუთარში და საზოგადოშიც, – საფუძველზე ამ დიდებისმეტყველებისა და აღსარებისა შევეხვეწოთ ღმერთს შეწყალებისათვის. წმინდა წერილი ამოწმებს, რომ მონებისათვის ღვთისა, მავალთა გზით მცნებებისა ღვთისა, ევლინებათ განსაკუთრებული განსაცდელები დასახმარებლად მათი საქმიანობისა, როგორც მხსნელმაც მსოფლიოსმა თქვა, რომ მამა ზეციერი ყოველმან რტომან... რომელმან მოიღოს ნაყოფი ქრისტეში, განწმინდოს იგი რაჲთა უფროჲსი ნაყოფი გამოიღოს“ ( ინ. 15:2 ). ეს განმწმენდელი ჭირნი იწოდებიან დაშვებებად ანდა განგებულებებად ღვთისა; მათ მიმართ იგალობა წმინდა დავითმა: „განკითხვანი უფლისანი ჭეშმარიტებით არიან, და განმართლებულ მის თანა“ ( ფს. 18:10 ). „სამართალნი შენნი მასწავენ მე!“ ( ფს. 118:108 ). დაე გავიგო და დავრწმუნდე, რომ ყველაფერი, მომხდარი ჩემზე მწარე, ხდება განგებით ღვთისათი, ნებით ღვთისა ჩემისა! მაშინ მივხვდები იმასაც, რომ „სამართალნი შენნი შემეწიენ მე“ უძლურ და არასაკმარის ჩემს ღვთის სათნო ყოფაში ( ფს. 118:175 ).

მაგალითად იმისა, როგორ განგებანი ღვთისანი შეეწევიან მონებს ღვთისათ, მსურველებს სათნო ეყონ ღმერთს, როგორ მათ აჰყავთ ისინი იმ წმინდა საქმიანობამდე, რომლამდე ისინი ვერანაირად ვერ მიაღწევდნენ გარეშე შეწევნისა განგებულებებისა ღვთისა, მოვიყვანოთ შემთხვევა კონსტანტინოპოლელი დიდებულისა კსენოფონტისა, მის მეუღლესთან და ორ ძესთან ერთად. მდიდარი და ცნობილი კსენოფონტე ატარებდა ცხოვრებას ძალზედ ღვთისმოსავს, როგორსაც საერთო ღვთისმოსავობა ქრისტიანთა იმ დროისა ხდიდა შესაძლებელს შორის ერისა და როგორისაც ახლა შესაძლოა გატარება მხოლოდ განშორებისას მსოფლიოსაგან. მას სურდა, რომ ორი ძენი ყოფილიყვნენ მემკვიდრენი ქონებისაც მისი, და თანამდებობისა კარზე იმპერატორისა, და ღვთისმოსაობისა. მაშინ განთქმული იყო სასწავლებელი სირიის ვირითისა (აწინდელი ბეირუთისა). იქ ქსენოფონტმა გაგზავნა ძენი თავისნი განსწავლისათვის სიბრძნეში სოფლისა ამისა. გზა კონსტანტინოპოლიდან ბეირუთში – ზღვითაა. ერთხელ ძენი, მოინახულეს რა მამა შემთხვევისას მისი საშიში დაავადებისა, ბრუნდებოდნენ სასწავლებელში. მოულოდნელად აღიმართა უძლიერესი ქარიშხალი ხმელთაშუა ზღვაზე, გემი დაამსხვრია, ორივე ახალგაზრდა გამოირიყა ტალღების მიერ სხვადასხვა ადგილებში ნაპირებში პალესტინისა. ასეთ უბედურ მდგომარეობაში, კვებულნი ბავშვობიდან აზრებით და მისწრაფებებით ღვთისმოსავებით, ძეებმა ქსენოფონტისამ მიიჩნიეს მოწეულ განსაცდელში მოწოდება ღვთისა სამონაზვნო ცხოვრებისადმი, და, როგორც თითქოს საერთო თანხმობით, მიეკედლნენ პალესტინის მონასტრებს. გასვლის შემდეგ მნიშვნელოვანი დროისა, ისინი შეხვდნენ ერთმანეთს; გასვლის შემდეგ მნიშვნელოვანი დროისა, ქსენოფონტემ შეიტყო, რომ გემი, რომლითაც მიდიოდნენ მისი შვილები, დაიმტვრა ქარიშხლის მიერ და რომ ყველა მყოფნი გემზე დაიკარგნენ უგზო უკვლოდ. ღრმად დამწუხრებულმა მამამ მიაშურა ლოცვას; შემდგომად მთელი ღამის კელიის ფხიზლობისა მან მიიღო საღვთო გამოცხადება, რომ ძეებს მისსას მოიცავს განსაკუთრებული წყალობა და მადლი ღვთისა. მიხვდა რა აქედან, რომ მათ მიიღეს მონაზვნობა, იცოდა რა რომ პალესტინაში, მოპირდაპირედ ნაპირებისა რომლებზეც გემმა განიცადა დამსხვრევა, იმყოფება მონასტერები ბევრი ბევრთაგანი, ქსენოფონტე მეუღლესთან ერთად გაემგზავრა იერუსალიმში: იქ მან დაინახა ძენი, და უკვე არ დაბრუნებულა კონსტანტინოპოლში იერუსალიმიდან მან განკარგა ქონება, რომელიც გაიყიდა: ფული, მიღებული მისგან გაიცა მონასტრების მიმართ, ეკლესიებისადმი და ღატაკებისათვის. ქსენოფონტემ და მარიამმა (ასე იწოდებოდა მისი მეუღლე) მიბაძეს მაგალითს ძეთა თავიანთთა, იოანესა და არკადისა, შეაბიჯეს მონაზვნობაში, რომელშიც როგორც მშობლებმა ისე შვილებმა მიაღწიეს დიდ სულიერ წარმატებებს ³⁵⁹ . ისინი ვერანაირად ეღირსებოდნენ მას, თუკი დარჩებოდნენ ერულ ცხოვრებაში, თუმც კი საკმაოდ ღვთისმოსავში. ღმერთი, წინასწარ განჭვრიტა რა მათი წარმატება, მიიყვანა მასთან გამოუკვლეველი განგებულებებით თავისით. გზა განგებულებებისა ღვთისა მწარეა, როგორც დაამოწმა წმინდა მოციქულმა: „რომელი უყუარნ უფალსა, სწავლის; და ტანჯვის ყოველი შვილი, რომელი შეიწყნარის“ ( ებრ. 12:6 ). შედეგები განგებულებათა ღვთისათა სასურველნია, შეუფასებელნი. ცხოვრებიდან ბევრი სხვა რჩეულთა ღვთისა ვრწმუნდებით, რომ ღმერთი მოუვლენს შეწევნად კეთილი საქმიანობისა მონათა თვისთა მწუხარებებს, მათით განწმენდს და ასრულყოფილებს ამ საქმიანობებს. მხოლოდ საკუთარი საქმიანობა ადამიანისა არასაკმარისია, როგორც შენიშნავს ღირსი სვიმონ ახალი ღვთისმეტყველი . „ოქრო, ამბობს იგი, დაფარული ჟანგით ვერ შესაძლებელია სხვაგვარად გაიწმინდოს და დაბრუნდეს ბუნებით სიკაშკაშეში თუ არა ჩაგდებით ცეცხლში და საგულდაგულოდ გამოწრთობით ჩაქუჩებით: ისე სულიც, შებილწული ჟანგით ცოდვისა და გამხდარი სრულად უწმაწური, არ შესაძლებელია სხვაგვარად განიწმინდოს და დაბრუნდეს უწინდელ სილამაზეში, თუკი არ დარჩება ბევრ განსაცდელში, და არ შეაბიჯებს ქურაში მწუხარებათა. ეს მჟღავნდება სიტყვებითაც უფლისა ჩვენისა: „განყიდე მონაგები შენი, და აღიღენ ჯუარი შენი, და შემომიდეგ მე“ ( მთ. 19:21 ; მკ. 10:21 ). აქ ჯვრად აღინიშნება განსაცდელები და მწუხარებანი. გაცემა მთელი საკუთარი ქონებისა, და ამასთან არ ღვწოლა მამაცურად წინააღმდეგ შემთხვევითი განსაცდელების წინააღმდეგ და მწუხარებათა, წარმოადგენს, აზრით ჩემით, ნიშანს სულისა დაუდევარისა, უცოდინარისა საკუთარი სარგებლისა: იმიტომ რომ მხოლოდ უარყოფისაგან ქონებისა და საგნებისა არაფერს არ შეიძენენ უარმყოფელნი მათი, თუკი არ მოითმენენ ბოლომდე განსაცდელებში და მწუხარებებში ღვთის გამო. არ თქვა ქრისტემ: გაცემით საგნებისა თქვენისა, არამედ „ მოთმინებითა თქუენითა მოიპოვნეთ სულნი თქუენნი“ ( ლკ. 21:19 ). აშკარაა, რომ გაცემა ქონებისა და გაქცევა ამა სოფლისაგან საქებარია და სასარგებლო; მაგრამ ეს ერთი, თავის თავად, გარეშე მოთმენისა განსაცლელებისა, ვერ შეძლებს გახადოს ადამიანი სრულყოფილი ღმერთისათვის... გამცემი მსაჭიროებელთათვის ქონებისა და განშორებული ამა სოფლისაგან და ნივთიერისა, თავს იწონებს დიდი ტკბობით სინდისში თავისაში სასოებით სასყიდლისა, და ხანდახან პატივმოყვარეობით წაირთმევა თავად სასყიდელი. ვინც კი, გაცემისას ყველაფრისა ღატაკებისადმი, ითმენს მწუხარებებს მადლიერებით სულისა, და ცხოვრობს შორის მწუხარებათა: იგი გემულობს ყოველგვარ სიმწარეს და მტანჯველ ჯაფას, ხოლო სასყიდელი მისი რჩება წარუტაცებელი; მას ელოდება დიდებული საზღაური ამ და მომავალ საუკუნეში, როგორც მიმბაძავს ქრისტეს ვნებათა, როგორც ვნებულს მასთან ერთად დღეებში მოგვრისა განსაცდელთა და მწუხარებათა. და ამიტომ გევედრებით თქვენ, ძმანო ქრისტეში, შევეცადოთ სიტყვის მიხედვით უფლისა, ღვთისა და მხსნელისა ჩვენისა, იესო ქრისტესი, როგორც უარვყავით ჩვენ ეს სოფელი და ყველაფერი, რაც ეკუთვნის ამა სოფელს, ისე კიდეც შევიდეთ გავლით „იწროჲსა მისგან კარისა.“ ( ლკ. 13:24 ), მდგომარეში უარყოფაში ჩვენი ხორცის ზრახვისა და ნებისა, გაქცევაში მათგან: იმიტომ რომ მოკვდინების გარეშე სხეულისათვის, გულისთქმებისათვის მისი და ნებისა, შეუძლებელია მიღება შვებისა, განთავისუფლება ვნებებისაგან და თავისუფლება, განცხადებული ჩვენში ნუგეშისცემისაგან, წარმოშობილისაგან წმიდისა მიერ სულისა. ³⁶⁰ ”. რის გამო ჩვენ არ გვსურს დავექვემდებაროთ მწუხარებებს, რომლებიც დაიშვებიან ჩვენზე განგების მიერ ღვთისა გადასარჩენად სულისა ჩვენისა, რომლისთვისაც მოგვიწოდებს ჩვენ თავად ღმერთი? – იმიტომ, რომ ჩვენზე უფლებს სიამეთმოყვარეობა და პატივმოყვარეობა: ჩაგონებით პირველისა ჩვენ არ გვსურს შევავიწროვოთ ჩვენი სხეული ჩაგონებით მეორისა ჩვენ ვაფასებთ ადამიანურ აზრს. ორივე ეს ვნება იქელება ცოცხალი რწმენით, და ამიტომაც, საპირისპიროდ, მოქმედებენ მიზეზით ურწმუნოებისა. შეკითხვაზე ღირსი აბა დოროთესი : „რა გავაკეთო მე? მე მეშინია სირცხვილისა უპატიობისა“, წმინდა იოანე წინასწარმეტყველი პასუხობდა: „არ გადატანა უპატიობისა არის საქმე ურწმუნოებისა“. ძმაო! იესო გახდა ადამიანი, და გადაიტანა უპატიობა: განა შენ უფრო მეტი ხარ იესოზე? ეს – ურწმუნოებაა და ეშმაკეული ხიბლი. ვისაც სურს სიმდაბლე, როგორც ამბობს, და არ გადაიტანს უპატიობას: იგი ვერ შეძლებს მოიხვეჭოს სიმდაბლე. აი, შენ გაიგონე ჭეშმარიტი სწავლება: არ უგულებელყო იგი. სხვაგვარად უგულებელგყოფს შენც საქმე. სირცხვილის შესახებ: მოყვანით საკუთარი თავისადმი გონებაში საყოველთაო სირცხვილისა წინაშე უფლისა, რომელიც ეწევა ცოდვილთ, შენ ჩათვლი დროებით სირცხვილს არაფრად “ ³⁶¹ . საერთოდ ხსოვნა ყველგანმყოფობისა და ყოვლისშემძლეობისა ღვთისა აკავებს გულს იმ მერყეობისაგან, რომელშიც ძალისხმევას იჩენენ მოიყვანონ იგი გულისთქმებმა ურწმუნოებისამ, დაყრდნობით პატივმოყვარეობაზე და არასწორ სიყვარულზე სხეულის მიმართ. თქვა წმინდა წინასწარმეტყველმა დავითმა: „წინასწარვხედევდ უფალსა, წინაშე ჩემსა მარადის, რამეთუ მარჯულ ჩემსა არს, რათა არა შევიძრა. ამისთჳს განიხარა გულმან ჩემმან და გალობდა ენაჲ ჩემი, უფროჲსღა და ჴოცთაცა ჩემთა დაიმკჳდრონ სასოებით!“ ( ფს. 15:8-9 ). „განიხარა გულმან ჩემმან“ მოქმედებისაგან რწმენისა და სიმდაბლისა! სიტყვებს დიდებისმეტყველებისას ღვთისას და თავის ყვედრებას მოაქვთ სიხარული ბაგეთათვის და ენისათვის! თავად სხეული ჩემი გრძნობს ძალას უხრწნელებისას, შემსვლელს და გადმოღვრილს მასში შეგრძნებიდან გულისა შემუსვრილისა და მდაბალისა, ნუგეშცემულისა და ნუგეშებულისა ღვთისაგან!

თუკი ვერავითარი განსაცდელი ვერ შეძლებს შეეხოს ადამიანს ნების გარეშე ღვთისა: მაშინ საჩივრები, დრტვინვა, გულისტკივილი, მართლება თავისა, დადანაშაულება მოყვასისა და გარემოებათა არის მოძრაობა სულისა წინააღმდეგ ნებისა ღვთისა, არის მცდელობა შეწინააღმდეგებისა და წინააღმდეგობისა ღვთისადმი ³⁶² . შევუშინდეთ ამ უბედურებას! ფიქრით როგორიღაცა თუნდაც ის არ იყოს მწუხარების შესახებ ჩვენისა, არ შევყოვნდეთ ფიქრში, რათა მან შეუმჩნევლად არ მიგვაქციოს ჩვენ მდაბალსიბრძნეობისაგან აშკარა ანდა დაფარულ თავის მართლებისაკენ, მდგომარეობისაკენ, საწინააღმდეგოსი განჭვრეტის მიმართ ჩვენ მიმართ ღვთისა. არ ნდობით უძლურებისადმი ჩვენისა, მივაშუროთ უმალ სარწმუნო იარაღს თავის ყვედრებისას! ორ ჯვარზე, ახლოს მხსნელისა, იყვნენ ჯვარცმულნი ორი ავაზაკი. ერთი მათგანი ავად მოიხსენებდა და აძაგებდა უფალს; მეორე მიიჩნევდა თავს ღირსად ტანჯვისა ბოროტმოქმედების გამო თავისი, ხოლო უფალს წამებულად უდანაშაულოდ. უეცრად თავის ყვედრებამ გაუხსნა მას გულისმიერი თვალნი, და მან უდანაშაულო წამებულ-ადამიანში დაინახა ვნებული კაცობრიობისათვის ყოვლადწმინდა ღმერთი. ამას ვერ ხედავდნენ ვერც მეცნიერნი, ვერც მღვდელნი, ვერც მღვდელმთავარნი იუდეველთანი, მიუხედავად იმისა, რომ არსებობდნენ კანონით ღვთისა და გულდასმით შეისწავლეს იგი ასო ასო. ავაზაკი ხდება ღვთისმეტყველი, და წინაშე სახისა ყველასი, მიმჩნეველთა მიმართ თავისა ბრძნებად და ძლევამოსილებად, დამცინავთა უფლისა, აღიარებს მას, გათელვით თავისი წმინდა წარმოდგენით მცდარი წარმოდგენისა ბრძენთა თავიანთ თავზე და ძლიერთა თავისთა. ავაზაკი-მგმობარი ცოდვამ ღვთისგმობისამ უმძიმესმა ყველა სხვა ცოდვაზე, ჩაიყვანა ჯოჯოხეთში, დაამძიმა იქ მისთვის სამარადისო ტანჯვა. ავაზაკი, მოსული მეშვეობით ჭეშმარიტი თავის გასამართლებისა ჭეშმარიტ ღვთის შემეცნებაში, აღიარებამ გამომსყიდველისამ, თვისობრივმა და შესაძლებელმა ერთადერთი მდაბალთა მიერ, შეიყვანა სამოთხეში. იგივე ჯვარი – ორივე ავაზაკს! საწინააღმდეგო აზრები, გრძნობები, სიტყვები იყო მიზეზნი საწინააღმდეგო შედეგისა. მთელი სამართლიანობით ეს ორი ავაზაკი წარმოადგენენ ხატს მთელი კაცობრიობისას ³⁶³ : ყოველი ადამიანი, გალევს რა თავის ცხოვრებას არასწორად, საწინააღმდეგოდ დანიშნულებისა ღვთისა, საზიანოდ საკუთარი ხსნისათვის და ნეტარებისათვის მარადისობაში, არის მიმართებაში საკუთარი თავისათვის ქურდიც, და ავაზაკიც, და მკვლელიც. ამ ავაზაკს მიევლინება ჯვარი, როგორც საბოლოო საშუალება ხსნისადმი, რათა ბოროტმოქმედმა, აღიარებით საკუთარი დანაშაულისა და მიჩნევით თავისა ღირსად სასჯელისა, შეინარჩუნოს თავის თავში ხსნა, მინიჭებული ღვთისაგან. შესამსუბუქებლად ტანჯვისა და მონიჭებისა წუგეშისა სულიერთა ჯვარცმისას და მყოფობისას ჯვარზე, ჯვარცმულია და ჩამოკიდებული ძელზე ჯვარისა განკაცებული ღმერთი ახლოს ჯვარცმულისა ადამიანისა. მდრტვინავი, მოჩივარი, აღშფოთებული თავის გასაჭირზე საბოლოოდ უარყოფს საკუთარ ხსნას: ვერ შეცნობით და ვერ აღიარებით მხსნელისა, იგი ემხობა ჯოჯოხეთში მარადიულ და უნაყოფო სატანჯველებში, როგორც საბოლოოდ გაუცხოებული, უარმყოფელი ღვთისა. საწინააღმდეგოდ ამისა გამომამჟღავნებელი მეშვეობით თავის ყვედრებისა თავისი ცოდვილობისა, მიმჩნევი თავისა ღირსად დროებითი და მარადიული სატანჯველებისა, შედის ცოტ-ცოტათი თავის ყვედრებით ქმედით და ცოცხალ შეცნობაში გამომსყიდველისა, რომელიც არის „ცხორებაჲ საუკუნოჲ“ ( ინ. 17:3 ). ჯვარცმულს ჯვარზე ნებით ღვთისათი, მადიდებელს ღვთისა ჯვრიდან თავისი, ეხსნება „საიდუმლო ჯვრისა“, და ერთად ამ საიდუმლოებისა საიდუმლო გამოსყიდვისა ადამიანთა ღმერთკაცის მიერ. ასეთია ნაყოფი თავის ყვედრებისა. მიმართებაში ყოვლისშემძლე და ყოვლაწმინდა ნებისა ღვთისა არ შესაძლებელია იყოს სხვაგვარი შესაფერისი გრძნობები ადამიანში გარდა შეუზღუდავი მოწიწებისა და ამდენად უკვე შეუზღუდავი მორჩილებისა. ამ გრძნობებიდან როდესაც ისინი ხდებიან მონაპოვარი ადამიანისა, შედგება „მოთმინება“.

უფალი ჩვენი იესო ქრისტე მეფე ზეცისა და დედამიწისა, მოსული ხსნისათვის მოდგმისა კაცობრიობისა უცილობელი დასტურებით თავისი ღვთაებრიობისა, უსასრულო ძალაუფლებით მთელ ხილულ და უხილავ ქმნილებაზე, არა მხოლოდ არ იყო მიღებული ადამიანთაგან საკადრისი მისდამი დიდებით და ღირსებით, არამედ კიდეც შეხვდნენ სიძულვილით, ეჭვით, განზრახვებით მკვლელობისა; ყველა დროს მიწიერი მოგზაურობისა იყო დევნილი ცილისწამებით, ავად ხსენებით, შარიანობით, მზაკვრობით; საბოლოოდ შეპყრობილი, როგორც დამნაშავე, ღამის ლოცვის დროს თავისი, შებოჭილი, წათრეული ძალადობით, წარდგენილი სამსჯავროზე გადაწყვეტილზე უწინარეს სამსჯავროსი მკვლელობით, დაქვემდებარებული დაცინვას, სახეში გარტყმებს, ფურთხებას, სხვადასხვაგვარ წვალებას და წამებას, სიკვდილს ჯვარზე სიკვდილს უპატიოს – სისხლის სამართლის დამნაშავეთას. დგას მდუმარედ და გაუნძრევლად მშვიდი კრავი წინაშე მკრეჭავთა მისთა ასე იდგა უფალი წინაშე უღმერთო მოსამართლეთა თავისთა და არაადამიანური მკვლელებისა, საღვთო მდუმარებით პასუხობდა რა კადნიერ შეკითხვებს, ცილისწამებებს და შეურაცხყოფებს. თავის გასამართლება და თავის ყვედრება იყო არა თვისობრივნი მისთვის, არაზიარებულისათვის ცოდვებისათვის: მდუმარებით მან დაფარა თავისი საღვთო სიმართლე, რათა ჩვენ, თავის გასამართლებით და თავის ყვედრებით უარყოფით ჩვენი ყალბი, მოჩვენებითი სიმართლისა, შეგვეძლოს გავხდეთ ზიარნი მისი სიმართლისა ყოვლაწმინდისა და ყოვლად გამწმენდისა. არც სიმართლეს ჩვენი ბუნებისას, არც სიმართლეს რჯულისას მოსესი არ შეეძლოთ შევეყვანეთ ჩვენ დაკარგულ მარადიულ ნეტარებაში: შეჰყავს მასში სიმართლე სახარებისა და ჯვრისა არაა სრულყოფილი შორის კაცთა სათნოებებით კაცობრივით: სრულყოფილებასთან ქრისტიანულთან მიჰყავს ჯვარს ქრისტესას, და აღბეჭდავს ამ სრულყოფილებას მონიჭებული სულისაგან წმინდისა. სიმდაბლემ აიყვანა უფალი ჯვარზე და მოწაფეები ქრისტესი სიმდაბლეს აჰყავს ჯვარზე, რომელიც არის წმინდა „მოთმინება“, მიუღწეველი ხორციელი გონებათათვის როგორც იყო გაუგებარი მდუმარება იესოსი ჰეროდესათვის, პონტოელი პილატესათვის და იუდეველი მღვდელმთავრებისათვის

შევევედროთ უფალს, რათა მან გაგვიხსნას ჩვენ საიდუმლო და მოგვანიჭოს სიყვარული ჯვრისა თავისი, რათა ღირსი გაგვხადოს ჩვენ დავითმინოთ სათანადოდ ყველა მწუხარება, რომლებიც დაიშვება ჩვენზე ყოვლადკეთილი ღვთის განგებულების მიერ დროში ხსნისათვის ჩვენი და ნეტარებისა მარადისობაში. უფალმა აღგვითქვა ჩვენ „რომელმან დაითმინოს სრულიად, იგი ცხონდეს“ ( მთ. 24:13 ) . ამინ.

Next