სიმდაბლის შესახებ (საუბარი შორის ბერისა და მოწაფისა მისისა)

მოწაფე . რა არის სიმდაბლე?

ბერი . არის სახარებისეული სათნოება, შემაერთებელი ძალებისა ადამიანისა ერთად მშვიდობით ქრისტეთი, აღმატებული ადამიანურ გაგებაზე.

მოწაფე . როდესაც იგი აღმატებულია გაგებაზე: მაშინ როგორ ღა ჩვენ ვიცით მისი არსებობის შესახებ? მით უმეტეს რომ შევვიძლია მოვიპოვოთ ისეთი სათნოება, რომლისაც კიდეც ჩაწვდომა არ შეგვიძლია?

ბერი . არსებობის შესახებ მისი ვიგებთ, მეშვეობით რწმენისა, სახარებისაგან, ხოლო თვით სათნოებას ვიგებთ გამოცდილებითად ხარისხის მიხედვით შეძენისა მისი. მაგრამ შეძენის შემდეგაც, იგი რჩება მიუწვდომელი.

მოწაფე . რატომაა ასე?

ბერი . იმიტომ, რომ იგი ღვთიურია. სიმდაბლე არის სწავლება ქრისტესი, არის თვისება ქრისტესი, არის მოქმედება ქრისტესი. სიტყვა მხსნელისა: „ისწავლეთ ჩემგან, რამეთუ მღჳდ ვარ და მდაბალ გულითა“ ( მთ. 11:29 ), წმინდა იოანე კიბისაღმწერელი განმარტავს ასე: „ისწავლეთ არა ანგელოზისაგან, არა ადამიანისაგან, არა წიგნიდან, არამედ „ჩემგან“, ესე იგი, ჩემი თქვენდამი შეთვისებისაგან, თქვენში გამობრწყინვებისა და მოქმედებისა, „რამეთუ მშჳდ ვარ და მდაბალ გულითა“, და გულისთქმით და სახით აზრებისა“ ³²³ . როგორღა ჩავწვდეთ თვისებას და ქმედებას ქრისტესას? ისინი, კიდეც განცდის შედეგად მათი, ჩაუწვდომელნია, როგორც მოციქულმაც თქვა: „მშჳდობამან ღმრთისამან, რომელი ჰმატს ყოველთა გონებათა, შეზღუდენინ გულნი თქუენნი და გონებანი თქუენნი ქრისტე იესუჲს მიერ ( ფილ. 4:7 ). მშვიდობა ღვთისა არის საწყისიც, და უშუალო შედეგიც სიმდაბლისა; იგი – მოქმედებაა სიმდაბლისა და მიზეზი ამ მოქმედებისა. იგი მოქმედებს გონებაზე და გულზე ყოვლისშემძლე საღვთო ძალით. ძალაც, და მოქმედებაც მისი ბუნებრივად მიუწვდომელნია.

მოწაფე . როგორი ხერხით შესაძლოა მიღწევა სიმდაბლისა?

ბერი . აღსრულების შედეგად სახარებისეული მცნებებისა, უპირატესად კი ლოცვისა. მადლისმიერი მოქმედება სიმდაბლისა საკმაოდ მსგავსია მადლისმიერ მოქმედებასთან ლოცვისა; უფრო სწორედ ეს – ერთი და იგივე მოქმედებაა.

მოწაფე . არ მითხრა უარი გადმომცე დაწვრილებით ორივე ხერხი შესაძენად სიმდაბლისა.

ბერი . ისინი ორივე გადმოცემულია სწავლებაში წმინდა მამებისა. წმინდა იოანე კიბისაღმწერელი ამბობს, რომ მხოლოდ, ტარებულთ ღვთის სულისაგან, შეუძლიათ დამაკმაყოფილებლად იმსჯელონ სიმდაბლის შესახებ ³²⁴ , ხოლო წმინდა ისააკ ასური, რომ წმინდა სული საიდუმლოებრივად ასწავლის სიმდაბლეს ადამიანს, შემზადებულს ასეთი სწავლებისადმი ³²⁵ . ჩვენ, ვკრებთ რა ნამცეცებს, ჩამოცვენილს სულიერი ტრაპეზიდან უფალთა ჩვენთა – წმინდა მამათა ³²⁶ , მივიღეთ სიმდაბლის შესახებ უღარიბესი წარმოდგენა; მას თავადაც ვცდილობთ მოვეჭიდოთ, და გადავცეთ შემკითხველებს, როგორც ძვირფასი გარდამოცემა მამებისა. მთელი სამართლიანობით შესაძლოა ვუწოდოთ მიღებულს ჩვენ მიერ წარმოდგენას სიმდაბლის შესახებ ნამცეცები: თვით საგანძური, აუსრულებელ სისრულეში მისა, აქვს იმას, ვინც მოიხვეჭა საკუთარ თავში ქრისტე.

ღირსი აბბა დოროთე ამბობს, რომ „სიმდაბლე ბუნებრივად წარმოიშვება სულში საქმიანობისგან სახარებისეული მცნებების მიხედვით... აქ ხდება იგივე, რაც შესწავლისას მეცნიერებისა და სამკურნალო ხელოვნებისა. როდესაც ვინმე კარგად დაისწავლის მათ, და ივარჯიშებს მათში, მაშინ ცოტ-ცოტათი, ვარჯიშისაგან, მეცნიერი ანდა ექიმი იხვეჭენ ჩვევას, ხოლო თქმა და ახსნა არ შეუძლიათ, როგორ ისინი მივიდნენ ჩვევამდე, იმიტომ რომ ცოტ-ცოტათი სულმა მიიღო იგი ვარჯიშისგან. იგივე ხდება შეძენისას სიმდაბლისა: აღსრულებისაგან მცნებებისა წარმოიშვება რომელიღაც ჩვევა მდაბალი, რაც არ შეიძლება იყოს ახსნილი სიტყვებით“ ³²⁷ . ამ სწავლებიდან ღირსი აბბა დოროთესი ცხადია სიაშკარავით, რომ მსურველმა შეძენისა სიმდაბლისა უნდა გულმოდგინებით შეისწავლოს სახარება, და ასეთივე გულმოდგინებით აღასრულოს ყველა მცნება უფლისა ჩვენისა იესო ქრისტესი. მოქმედი სახარებისეული მცნებებისა შესაძლოა მივიდეს შეცნობამდე თავისი საკუთარი ცოდვილობისა და ცოდვილობისა მთელი კაცობრიობისა, ბოლოს შეგნებაში და დარწმუნებულობაში, რომ იგი უცოდვილესია და უარესი ყველა ადამიანზე.

მოწაფე . მე წარმომიდგება შეუსაბამოდ, როგორ ის, ვინც მთელი გულმოდგინებით აღასრულებს სახარებისეულ მცნებებს, მოდის აღიარებაში, რომ იგი უდიდესი ცოდვილია? ჩანს, შედეგი უნდა იყოს საწინააღმდეგო. ვინც აღასრულებს გამუდმებით სათნოებებს, და აღასრულებს განსაკუთრებული გულმოდგინებით, იგი ვერ შეძლება ვერ ხედავდეს თავს სათნოდ.

ბერი . უკანასკნელი ეხება აღმასრულებელს მოჩვენებითი სიკეთისა „ საკუთარი თავისგან“ ³²⁸ , საკუთარი დაცემული ბუნებისგან. მკეთებელი ასეთი სიკეთისა თავისი გაგებით, სწრაფვით, და მითითებებით თავისი გულისა, ვერ შეძლებს არ ხედავდეს ამ სიკეთეს, ვერ შეძლებს არ დაკმაყოფილდეს, არ მოვიდეს აღტაცებაში მისით; თავად იპატივმოყვაროს მისით, და ტკბება შექებებით კაცობრივით; ეძებს, მოითხოვს მათ; ბრაზდება და იბრძვის უარის მთქმელებზე შექებისა. იგი ჩამოთლის საკუთარ კეთილ საქმეებს, სიმრავლის მიხედვით მათი შეადგენს წარმოდგენას თავისი თავის შესახებ, და, წარმოდგენის მიხედვით საკუთარ თავზე წარმოდგენას მოყვასზე, როგორც შეადგინა ნახსენებმა სახარებაში ფარისეველმა ³²⁹ . ასეთი სახის საქმიანობას მოჰყავს წარმოდგენაში საკუთარ მართლობაზე, ქმნის მართლებს, უარყოფილს უფლის მიერ და უარმყოფელებს უფლისა, ანდა მხოლოდ ზედაპირულად და ცივად აღმსარებლებს მათი მკვდარი აღსარებით ( მთ. 9:13 ). საწინააღმდეგო შედეგები ცხადდება აღსრულების შედეგად სახარებისეული მცნებებისა. მოღვაწე, სულ ესაა რაც იწყებს აღასრულოს ისინი, რომ დაინახავს, რომ იგი აღასრულებს მათ საკმაოდ არასაკმარისად, უწმინდურად, რომ იგი ყოველწუთ იხიბლება ვნებებით თავისით, ესე იგი, დაზიანებული ნებით, საქმიანობით, აკრძალულით მცნებების მიერ. შემდეგ იგი სიცხადით დაინახავს, რომ დაცემული ბუნება მტრულია სახარებისა. გაძლიერებული საქმიანობა სახარების მიხედვით უფრო ცხადად და უფრო ცხადად ააშკარავებს მისთვის არასაკმარისობას მისი კეთილი საქმეებისას, მრავალ მის გადახრებს და დამარცხებებს, საცოდავ მდგომარეობას დაცემული ბუნებისას, გაუცხოებულისა ღვთისგან მომხვეჭელისა დამოკიდებულებაში ღმერთთან მტრული განწყობისა. ყურებისას განვლილი ცხოვრების მიმართ თავისი, იგი ხედავს, რომ იგი – უწყვეტი ჯაჭვია შეცოდებებისა, დაცემებისა, ქმედებებისა, განმარისხებელისა ღვთისა, და გულწრფელობისაგან გულისა აღიარებს თავს უდიდეს ცოდვილად, ღირსად დროებითი და მარადიული სატანჯველებისა, სავსებით მხაჭიროებელისა გამომსყიდველისა, მქონებელი მასში ერთადერთი იმედისა ხსნისა. ექმნება მას შეუმჩნევლად ასეთი აზრი თავის თავზე აღსრულებისაგან მცნებებისა. უტყუარად შესაძლებელია მტკიცება, რომ ნახელმძღვანელები ცხოვრებაში სახარებით, არ გაჩერდება არ დარწმუნდეს სრულად იმაში, რომ მან არ იცის მის მიერ აღსრულებული არც ერთი კეთილი საქმე ³³⁰ . აღსრულებულს მის მიერ მცნებებს იგი მიიჩნევს გამრუდებებად და შებღალვად მათი, როგორც ამბობს წმინდა პეტრე დამასკელი ³³¹ . „მასწავე მე რათა ვყო ნება შენი“ ( ფს. 142:10 ), ღაღადებს იგი მგლოვარებით ღვთის მიმართ, ის ნება, რომელიც შენ მამცნე მე შევასრულო, რომელსაც მე ძალისხმევას ვიჩენ აღვასრულო, მაგრამ არ შემიძლია, იმიტომ რომ დაცემული ბუნება ჩემი ვერ იგებს მას, და არ ემორჩილება მას. ამაონი იყო და იქნება ყველა ჩემი ძალისხმევა, თუკი შენ არ გამომიწვდენ მე ხელს დახმარებისას. „სული შენი წმინდა“, მხოლოდ იგი ერთადერთი, „მიძღოდეს მე ქუეყანასა წრფელსა“ ³³² . „კარგი არ შესაძლოა იყოს არც ნარწმენი, არც ქმნილი სხვაგვარად, თუ არა მხოლოდ ქრისტეში იესოში და წმინდა სულში“ ³³³ , – თქვა ღირსმა მარკოზ მოღვაწემ .

მოწაფე . ასეთი შეხედულება საკუთარ თავზე არ მოგვიყვანს განა გულგატეხილობაში ანდა უიმედობაში?

ბერი . იგი მოგვიყვანს ქრისტიანობაში. სწორედ ასეთი ცოდვილებისთვის კიდეც ჩამოვიდა უფალი დედამიწაზე, როგორც მან თავად გამოაცხადა: „არა მოვედ წოდებად მართალთა, არამედ ცოდვილთა “ ( მთ. 9:13 ). სწორედ ასეთი ცოდვილები შეძლებენ მთელი სულით მიიღონ და აღიარონ გამომსყიდველი.

მოწაფე . დავუშვათ, რომ საქმიანობას სახარებისეული მცნებების მიხედვით მიჰყავს შეცნობასთან და აღიარებასთან საკუთარი ცოდვილობისა; მაგრამ როგორღა მივაღწიოთ იმას, რომ მივიჩნიოთ თავი უფრო მეტად ცოდვილად ვიდრე ყველა ადამიანები, შორის რომელთაც არიან საშინელი დამნაშავენი, ბოროტმოქმედნი?

ბერი . ეს – კვლავ ბუნებრივი შედეგია ღვაწლისა. თუკი წინაშე მზერათა ჩვენთა იმყოფება ორი საგანი, და ერთს მათ შორის ჩვენ განვიხილავთ ყოველნაირი ყურადღებით და გამუდმებით, ხოლო სხვას არ ვაქცევთ არავითარ ყურადღებას, მაშინ პირველზე ვიღებთ ცხად, დაწვრილებით განსაზღვრულ წარმოდგენას, ხოლო მიმართებაში მეორესთან ვრჩებით წარმოდგენაში ძალიან ზედაპირულში. მოქმედს სახარებისეული მცნებებისა მზერანი გონებისა გამუდმებით მიმართული აქვს საკუთარ ცოდვილობაზე; აღსარებით მისით ღვთისადმი და მგლოვარებით, იგი ზრუნავს გახსნაზე საკუთარ თავში ახალი წყლულებისა და ლაქებისა. გახსნისას მათი დახმარებით ღვთისა, იგი ისწრაფის კიდევ ახალი აღმოჩენებისათვის, მიზიდული სურვილით ღვთისთვის სათნო სიწმინდისა. შეცოდებებს მოყვასისას იგი არ უყურებს. თუკი როგორიღაც შემთხვევის შედეგად მოუხდება მას შეხედოს შეცოდებას მოყვასისას, მაშინ მზერა მისი არის ყველაზე ზედაპირული და გვერდითი, როგორც ჩვეულებრივ ხალხი, დაკავებულები რაიმე განსაკუთრებულით. თავად ცხოვრებისაგან მისი გამომდინარეობს ბუნებრივად და ლოგიკურად აღიარება თავისა ცოდვილად ცოდვილთა შორის. ამ განწყობას მოითხოვენ ჩვენგან წმინდა მამები ³³⁴ . გარეშე ასეთი თვითშშშფასებისა, წმინდა მამები მიიჩნევენ თავად ლოცვით ღვაწლს არასწორად. ძმამ უთხრა ღირს სისოი დიდს: „ვხედავ, რომ ჩემში იმყოფება განუწყვეტელი ხსოვნა ღვთისა“. ღირსმა უპასუხა: „ეს არაა დიდი, რომ აზრი შენი ღმერთთანაა: დიდია დაინახო თავი დაბლა ყველა ქმნილებაზე“ ³³⁵ . საფუძველი ლოცვისა – უღრმესი სიმდაბლეა. ლოცვა არის ქვითინი და მგლოვარება სიმდაბლისა. უკმარისობისას სიმდაბლისა ლოცვითი ღვაწლი ხდება მარტივადგადახრადი თვითცდუნებულობისაკენ და ეშმაკეული ხიბლისაკენ.

მოწაფე . შეკითხვით იმაზე, როგორ წარმატებისას სათნოებებში შეიძლება წარმატება სიმდაბლეში, მე გადაგდრიკე შენ თანმიმდევრობისაგან უწყებისა.

ბერი . ვუბრუნდები მას. ნახსენებ დარიგებაში ღირსი აბბა დოროთესი მოყვანილია გამონათქვამი რომელიღაც წმინდა ბერისა, რომ „გზა სიმდაბლისა – ხორციელი ჯაფაა გონიერად“. ეს დარიგება ძალიან მნიშვნელოვანია საძმოსათვის, დაკავებულისათვის სხვადასხვაგვარი მორჩილებებით სამონაზვნოთი, რომელთაგან ერთნი არიან მძიმენი სხეულისათვის, ხოლო სხვანი შეერთებული ღვაწლთან სულიერთან. რას ნიშნავს შრომა გონიერად“? ნიშნავს – ზიდვას ჯაფისა სამონაზვნოსი, როგორც სასჯელისა საკუთარი ცოდვილობისა, იმედად მიღებისა მიტევებისა ღვთისაგან. რას ნიშნავს „შრომა უგუნურად“? – შრომას ხორციელი განხურვებით, პატივმოყვარეობით, ტრაბახით, დამცირებით სხვა ძმათა, ვერ შემძლებელთა ტარებისა ასეთი ჯაფისა უძლურების ანდა ვერშემძლებლობის გამო კიდეც სიზარმაცისა. უკანასკნელ შემთხვევაში ჯაფა, როგორც კი იგი არ იყოს გაძლიერებული, ხანგრძლივი, სასარგებლო მონასტრისათვის ნივთიერ მიმართებაში, არა მხოლოდ უსარგებლოა სულისათვის, არამედ საზიანოცაა, როგორც აღმავსებელი მისი დიდი თვითწარმოდგენით, რომლის დროსაც არაა ადგილი სულში არც რაიმე სათნოებისათვის. მაგალითი „შრომისა გონივრულისა“, ამყვანებელი მოქმედისა სიმაღლეზე ქრისტიანული სრულყოფილებისა ჩამოყვანით სიღრმეში სიმდაბლისა, ვხედავთ ღვაწლში ნეტარისა ისიდორე ალექსანდრიელისა. იგი იყო ირთ-ერთი ჩინოსანი ალექსანდრიისა. მოწოდებული გულმოწყალებით ღვთისა სამონაზვნო ცხოვრებაში, ისიდორემ შეაბიჯა სამონაზვნო ზოგადსაცხოვრებელში, არსებულში ახლოს ალექსანდრიასთან, და მისცა თავისი თავი უპირობო მორჩილებაში იღუმენს სავანისას, კაცს, აღსავსეს წმინდით სულით. იღუმენმა, დაინახა რა, რომ სიმაღლისაგან წოდებისა წარმოიქმნა ისიდორში ზნე მედიდური და ხისტი, განიზრახა ემოქმედა წინააღმდეგ სულიერი სენისა დადებით მორჩილებისა ძნელისა არა იმდენად სხეულისათვის, რამდენადაც სნეული გულისა. ისიდორემ, შესვლისას ზოგადსაცხოვრებელში, გამოუცხადა იღუმენს, რომ იგი აძლევს საკუთარ თავს მას, როგორც ეძლევა რკინა ხელს მჭედლისა. იღუმენმა ბრძანა მას დამდგარიყო და გამუდმებით მდგარიყო კარებთან სავანისა იმიტომ, რათა მას ყოველი შემსვლელისა და გამომსვლელისადმი გაეკეთებინა მეტანია ფეხებთან, და ეთქვა: „ილოცე ჩემთვის მე შეპყრობილი ვარ ეშმაკისგან“. ისიდორემ გამოიჩინა მორჩილება იღუმენისადმი როგორც ანგელოზმა ღვთისამ. ყოფნის შემდეგ შვიდი წლისა ამ მორჩილებაში და წინასწარ შეიტყო რა საკუთარი აღსასრულის შესახებ საღვთო გამოცხადებისაგან, ისიდორემ მიიცვალა სიხარულით. მდგომარეობაზე სულისა თვისისა განმავლობაში ღვაწლისა მან აღიარა წმინდა იოანე კიბისაღმწერელთან ასე: „დასაწყისში მე ვფიქრობდი, რომ გავყიდე თავი გამოსასყიდად ცოდვათა ჩემთა, და ამიტომ უდიდესი მწუხარებით, იძულებით თავისა, როგორც თითქოს დაღვრით სისხლისა, მე ვაკეთებდი მეტანიებს. გასვლის შემდეგ ერთი წლისა, გულმა ჩემმა შეწყვიტა უკვე შეგრძნება მწუხარებისა, მოლოდინით საზღაურისა მოთმინებისათვის თვით ღმერთისაგან. გასვლის შემდეგ კიდევ ერთი წლისა, მე, შეგნებიდან გულისა, ვთვლიდი თავს უღირსად კიდეც მყოფობისა სავანეში, და სახის ყურებისა მამებისა, და საუბრისა მათთან, და შეხვედრისა მათთან, და ზიარებისა წმინდა საიდუმლოთა, მაგრამ დახრით თვალთა დაბლა, ხოლო სახისა აზრთა კიდევ უფრო დაბლა, უკვე გულწრფელად ვითხოვდი ლოცვისათვის შემსვლელთაგან და გამომსვლელთაგან“ ³³⁶ . აი ხორციელი შრომა და მორჩილება ჩავლილი გონივრულად! აი ნაყოფი მათი! ერთი მდაბალი აზრი გადასცემდა ნეტარ მოქმედს სხვას, უფრო ღრმას, როგორც თითქოს აღზრდიდა მას, სანამ მან არ შეაბიჯა უუხვეს, საიდუმლოებრივ შეგრძნებაში სიმდაბლისა. ამ წმინდა შეგრძნებით გაღებულია წმინდა ისიდორისთვის ზეცა, როგორც ხორცშესხმულისა ტაძრისა ღვთისა. „სიმდაბლე ხდის ადამიანს სოფლად ღვთისად“, – თქვა დიდმა ბარსანუფიმ ³³⁷ .

ღირსი აბბა დოროთე დასაწყისში თავისი სწავლებისა სიმდაბლის შესახებ დებს, თითქოს როგორც თავსაკიდურ ქვად საფუძველში შენობისა, შემდეგ გამონათქვამს ერთ-ერთი წმინდა ბერთაგანისას: „უწინარეს ყოვლისა გვესაჭიროება ჩვენ სიმდაბლე, და ჩვენ უნდა ვიყოთ მზად წინააღმდეგ ყოველი სიტყვისა, რომელსაც მოვისმენთ, თქმისთვის „მაპატიე“: იმიტომ რომ სიმდაბლით შეიმუსრება ყველა ისარნი მტრისანი და მოწინააღმდეგისა“ ³³⁸ . უარყოფაში თავის მართლებისა განახლებაში თავისა და თხოვნაში მიტევვებისა ყველა იმ შემთხვევებისა რომლის დროსაც ჩვეულ ამსოფლიურ ცხოვრებაში მიმართავენ თავის მართლებას და ამრავლებენ მათ, მდგომარეობს დიდი საიდუმლოებრივი ნასყიდობა წმინდა სიმდაბლისა. მას ეჭიდებოდნენ და მას უანდერძებდნენ ყველა წმინდა მამანი. ეს საქმიანობა უცნაურად ზედაპირული შეხედულებისას მასზე, მაგრამ თვით გამოცდილება არ დააყოვნებს დაამტკიცოს, რომ იგი აღსრულებულია სულიერი სარგებლით, და გამომდინარეობს თავად-ჭეშმარიტებიდან, ქრისტესგან. უფალმა ჩვენმა უარყო თავის მართლება, არ გამოიყენა ისინი წინაშე ადამიანებისა, თუმც კიდეც შეეძლო გამოეჩინა წინაშე მათსა მთელი სიდიადით მთელი საღვთო სიმართლე, ხოლო ფარისევლებს უთხრა: „თქუენ ხართ, რომელნი განიმართლებთ თავსა თჳსთა წინაშე კაცთა, ხოლო ღმერთმან იცნის გულნი თქუენნი, რამეთუ კაცთა შორის მაღალი საძაგელ არს წინაშე ღმრთისა“ ( ლკ. 16:15 ). აჰა ესერა ძე ჩემი, – ყვება უფლის შესახებ წინასწარმეტყველი ძველი აღთქმისა, – რომელი მე სათნო-ვიყავ, საყუარელი ჩემი, რომელი სთნავს სულსა ჩემსა. დავდა სული ჩემი მას ზედა, და სამართალი წარმართთა მიუთხრას. არა ჰჴდებოდის, არცა ღაღადებდეს, არცა ესმეს ვის უბანთა ზედა ჴმაჲ მისი.“ ( მთ. 12:18-19 ; ეს. 42:1-2 ). „ქრისტემან ივნო ჩუენთჳს – მოწმობს მოციქული ახალი აღთქმისა ზუსტ აღსრულებაზე წინასწარმეტყველებისა, – და თქუენ დაგიტევა ჴელით წერილი რაჲთა შეუდგეთ კუალთა მისთა, რომელი-იგი იგინებოდა და იგი არავის აგინებდა, ევნებოდა და არავის უთქუმიდა, მიეცა მართალი იგი მსაჯულსა“ ( 1პეტ. 2:21,23 ). ასე რომ თუკი ჩვენ, დამნაშავენი აურაცხელ ცოდვებში, მოვედით მონასტერში, რათა მოვითმინოთ ჯვარხმა ცოდვებისათვის ჩვენისა მარჯვნივ მხსნელისა ჩვენისა, მაშინ ვცნობთ დროულად ყოველგვარ მწუხარებას, როგორიც კი არ შეგვემთხვეოდეს ჩვენ, მართალ საზღაურად ცოდვებისათვის ჩვენისა და სამართლიან სასჯელად მათთვის. ასეთ განწყობაში თხოვნა მიტევებისა ყოველგვარ შემთხვევითში შემთხვევაში იქნება მოქმედება სწორი, ლოგიკური. „სიტყვიერი თავის მართლება არ ეკუთვნის ცხოვრებას ქრისტიანულს“, თქვა წმინდა ისააკ ასურმა ³³⁹ . ღირსი პიმენი დიდი ამბობდა: „ჩვენ ვვარდებით მრავალ ცდუნებებში, იმიტომ რომ არ ვინახავთ ჩინს, შესაფერისს სახელისა ჩვენისა. ვერ ვხედავთ განა, რომ დედაკაცმა ქანანელმა მიიღო მიცემული მისდამი დასახელება, და მხსნელმა ანუგეშა იგი მთ. 15და შემდ. .). ასევე აბიგეამ უთხრა დავითს: ჩემდა მომართ არს, უფალო შეცოდება ესე! ( 1მეფ. 25:24 ), და დავითმა, მოისმინა რა ეს, შეიყვარა იგი. აბიგეა არის სახე სულისა, ხოლო დავითი – ღვთისა: თუკი სული დაადანაშაულებს თავს წინაშე ღვთისა, უფალი შეიყვარებს მას“. დიდი გამოჰკითხეს: რას ნიშნავს „მაღალი“ ( ლკ. 16:15 ). მან უპასუხა: „გამართლება. არ გაიმართლო თავი, და მოიპოვებ მშვიდობას“ ³⁴⁰ . არ გამმართლებელი საკუთარი თავისა ხელმძღვანელობს სიმდაბლით, ხოლო გამამართლებელი – მაღლადბრძნობით. პატრიარქმა ალექსანდრიისამ თეოფილემ მოინახულა ერთხელ ნიტრიის მთა. მთა იგი იყო ადგილსამყოფელი მრავალრიცხოვანი სამონაზვნო საზოგადოებისა, გამტარებელი ცხოვრებისა განმხოლოვებულებისა. აბბა მთისა იყო კაცი დიდი სიწმინდისა. არქიეპისკოპოსი შეეკითხა მას: „რა, მამაო, შენი აზრით ყველაზე მნიშვნელოვანია გზაზე მონაზვნობისა?“ აბბამ უპასუხა: „მუდმივი დადანაშაულება და განკითხვა საკუთარი თავისა“. არქიეპისკოპოსმა ამაზე თქვა: „ასე! არაა სხვა გზა, თუ არა ეს“ ³⁴¹ .

დავასრულებ ჩემს უბადრუკ სწავლებას სიმდაბლის შესახებ შესანიშნავი სწავლებით ღირსი იოანე წინასწარმეტყველისა ამ სათნოების შესახებ. „სიმდაბლე მდგომარეობს იმაში, რომ არავითარ შემთხვევაში არ მიიჩნიო თავი რამედ, ყველაფერში მოიკვეთო საკუთარი ნება, დაემორჩილო ყველას, შეცბუნების გარეშე გადაიტანო ის, რაც გვეწევა ჩვენ გარედან. ასეთია ჭეშმარიტი სიმდაბლე, რომელშიც არ მოიპოვება ადგილი პატივმოყვარეობისათვის. მდაბალმა არ უნდა გამოთქვას თავისი სიმდაბლე „მდაბალსიტყვაობით“, მაგრამ საკმარისია მისთვის ილაპარაკოს „მაპატიე“ ანდა „ილოცე ჩემთვის“. არ უნდა ასევე თავად თავს იდო შესრულება დაბალი საქმეები: ამას როგორც პირველს (ესე იგი მდაბალსიტყვაობას), მიჰყავს პატივმოყვარეობისაკენ, აბრკოლებს წარმატებას, და მეტად მოაქვს ზიანი, ვიდრე სარგებელი; მაგრამ როდესაც გიბრძანებენ რამეს, არ შეეპასუხო, არამედ აღასრულო მორჩილებით, – ამას მოჰყავს წარმატებაში“ ³⁴² .

მოწაფე . ნუთუ გამოყენება მდაბალი სიტყვებისა, წოდებულისა მდაბალსიტყვაობად, სულისთვის საზიანოა? ეტყობა იგი ძალიან შეეფერება მონაზონს, და ძალიან ჭკუას ასწავლის ერისკაცებს, რომლებიც მოდიან ლმობიერებაში, მოსმენისას მდაბალსიტყვაობისა მონაზონისა.

ბერი . უფალმა თქვა: „რაჲ სარგებელ ეყოს კაცსა, უკუეთუ სოფელი ყოველი შეიძინოს და სული თჳსი იზღვიოს?“ ( მთ. 16:26 ). ბოროტება ვერაფრით ვარ შესაძლოა იყოს მიზეზი სიკეთისა. პირმოთნეობა და კაცთმოთნეობა ვერ შეძლებენ იყონ მიზეზნი ჭკუის სწავლებისა; ისინი შესაძლოა მოეწონოს სამყაროს, იმიტომ რომ ისინი ყოველთვის მოსწონდა მას; მათ შესაძლოა გამოიწვიონ ქება სოფლისა, იმიტომ რომ ისინი ყოველთვის იწვევდნენ მას; შეუძლიათ მიიზიდონ სიყვარული და ნდობა სოფლისა, იმიტომ რომ ისინი ყოველთვის იზიდავდნენ მათ. ამა სოფელს უყვარს თავისი; მის მიერ შეიქება ისინი, რომლებშიც იგი ისმენს თავის სულს ( ინ. 15:18-20 ). მოწონება ამა სოფლისაგან მდაბალსიტყვაობისა უკვე ემსახურება განკითხვას მისსას. უფალმა გვამცნო აღგვესრულებინა ყველა სათნოებანი ფარულად ( მთ. 6 ), ხოლო მდაბალსიტყვაობა არის გამომჟღავნება სიმდაბლისა საჩვენებლად ადამიანთა. იგი – თვალთმაქცობაა, ტყუება, ჯერ-ერთი, საკუთარი თავისა, შემდეგ სხვათა,, იმიტომ რომ დაფარვა საკუთარი სათნოებებისა შეადგენს ერთ ერთ თვისებათაგანს სიმდაბლისას, ხოლო მდაბალსიტყვაობით და მდაბალმიმსგავსებით სწორედ ეს დაფარვა კიდეც ნადგურდება. „მყოფობისას შორის ძმათა შენთა, – ამბობს წმინდა იოანე კიბისაღმწერელი , – თვალი ადევნე საკუთარ თავს, რათა შენ არაფრით არ გამოჩნდე რაიმეთი უფრო მართლად მათი. საწინააღმდეგო შემთხვევაში იზამ ორმაგ ბოროტებას: ძმებს დააწყლულებ შენი პირმოთნეობით და ფარისევლობით, შენს თავში კი უცილობლად წარმოშობ მაღლადბრძნობას. იყავი მუყაითი სულით, არაფრით არ გამოიჩინო ეს ხორციელად, არც შესახედაობით, არც სიტყვით, არც ქარაგმით“ ³⁴³ . რამდენადაც სასარგებლოა ყვედრება თავისა და დადანაშაულება ცოდვილობაში წინაშე ღვთისა, საიდუმლოდ სულიერ კუნჭულში, იმდენად მავნებელია გაკეთება ამისა წინაშე ადამიანთა. წინააღმდეგ შემთხვევაში ჩვენ გამოვიწვევთ საკუთარ თავში მაცდუნებელ აზრს, რომ ჩვენ მდაბლები ვართ, და დავარიგებთ ჩვენს თავების შესახებ ისეთ წარმოდგენას ბრმა ერისკაცებში. რომელიღაც მონაზონი მეუბნებოდა მე, რომ იგი ახალბედობაში თავისა, ცდილობდა ევარჯიშა მდაბალსიტყვაობაში, ფიქრობდა რა მასში, უცოდინრობის გამო მისი, რაიმე განსაკუთრებულად მნიშვნელოვანს. ერთხელ იგი მდაბალსიტყვაობდა, და ისე წარმატებით, რომ მსმენელნი, მიუხედავად იმისა, რომ მიეჩნიათ სიტყვები მისი სიცრუედ, ხოლო იგი მდაბლად – რაშიც მდგომარეობს ყოველთვის მიზანი მდაბალსიტყვაობისა – დაეთანხმნენ რომ იგი ამბობს სიმართლეს: მაშინ იგი დანაღვლიანდა და მოვიდა აღშფოთებაში. წინაშე ხალხისა უნდა მოვიქცეთ ფრთხილად და მოწიწებით, მაგრამ უბრალოდ, მდუმარებით პასუხით შექებაზე, მისითვე გაკიცხვაზე, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც თხოვნა პატიებისა და, საჭიროებისას, ზომიერმა განმარტებამ შესაძლოა დაამშვიდოს და შემოგვირიგოს ჩვენდამი გამკიცხავი. წარმატებულნი სამონაზვნო ცხოვრებაში იხვეჭენ განსაკუთრებულ თავისუფლებას და უბრალოებას გულისას, რომლებიც არ შეიძლება არ გამომჟღავნდეს მათს მოპყრობაში მოყვასთან. ისინი არ უყვარს ამა სოფელს! იგი მიიჩნევს მათ ამაყებად, როგორც საკმაოდ სამართლიანად შენიშნავს წმინდა სვიმონი, ახალი ღვთისმეტყველი ³⁴⁴ . სოფელი ეძიებს პირფერობას, ხოლო მათში ხედავს გულწრფელობას, რომელიც მას არ სჭირდება, ხვდება მხილებას, რომელიც მისთვის საძულველია. ყოფნისას ჩემი ერთ დიდ ქალაქში მოდიოდა იქ სამონაზვნო საჭიროებებისათვის ბერი, საკმაოდ წარმატებული სულიერ ცხოვრებაში, ახალბედა მოწაფესთან ერთად თავისი. ზოგიერთ ღვთისმოსავ ერისკაცებს სურდათ ეხილათ ბერი. იგი არ მოეწონა მათ. მათ ძალიან მოეწონათ მოწაფე, რომელიც, შესვლისას მდიდარ და წარჩინებულ სახლებში, ოცდებოდა მიწიერი დიდებულებით, და ყველას უძღვნიდა დაბალ მეტანიებს. „როგორი იგი მდაბალია!“ – ამბობდნენ ერისკაცნი განსაკუთრებული სიამოვნებით, წარმოშობილით მათში მეტანიებით. ბერმა გაატარა ცხოვრება თავისი მგლოვარებაში ცოდვილობაზე თავისი; მიიჩნევდა უდიდეს სიხარულად ადამიანისა – აღმოჩენას საკუთარ თავში ცოდვილობისა, და გულწრფელი სიყვარულით, თანაგრძნობით საწყალი კაცობრიობისადმი თანაბრად საწყლისა და პალატებშიცა და ქოხებშიც, უბრალოებით გულისათი, არაჩვეულებრივი გამჭრიახობით, მოტანილით ასეთი სისუფთავით გონებისა, სურდა გაენაწილებინა სულიერი საგანძურები მოყვასისადმი, მკითხველთა მისდამი გადარჩენისათვის: ამით აღძრა წინააღმდეგ თავისა უკმაყოფილება.

მოწაფე . როგორია განსხვავება შორის მდაბალსიბრძნეობასა და სიმდაბლესი?

ბერი . „მდაბალსიბრძნეობა“ არის სახე აზრთა, ნასესხები სავსებით სახარებისაგან, ქრისტესაგან. „სიმდაბლე“ არის გულისმიერი გრძნობა, არის საწინდარი გულისმიერი, შესაბამისი მდაბალსიბრძნეობისა. თავიდან უნდა დაისწავლო მდაბალსიბრძნეობა; ხარისხის მიხედვით ვარჯიშისა მდაბალსიბრძნეობაში სული მოიპოვებს სიმდაბლეს, იმიტომ რომ მდგომარეობა გულისა ყოველთვის დამოკიდებულია აზრებზე, ათვისებულებზე გონების მიერ. როდესაც კი საქმიანობა ადამიანისა აღივსება საღვთო მადლით, მაშინ მდაბალსიბრძნეობა და სიმდაბლე სიჭარბით დაიწყებენ წარმოშობას და გაღრმავებას ერთი მეორესი, შემწეობით შემწისა ლოცვისა – მგლოვარებისა.

მოწაფე . განმარტე გამოცდილებით, როგორი სახით მდაბალსიბრძნეობიდან იშვება სიმდაბლე. და პირიქით?

ბერი . მე მყავდა ახლო ნაცნობი მონაზონი, რომელიც განიცდიდა განუწყვეტლივ სხვადასხვა განსაცდელს რომლებითაც როგორც იგი ამბობდა, ღვთისთვის სათნო იყო მისთვის შეეცვალა სულიერი მოძღვარი. მიუხედავად გამუდმებული განსაცდელებისა, მე ვხედავდი მონაზონს თითქმის ყოველთვის მშვიდს, ხშირად მხიარულს. იგი დაკავებული იყო სიტყვით ღვთისათი და გონიერი ლოცვით. მე ვთხოვე მას განეცხადებინა ჩემთვის სარგებლისათვის სულისა ჩემისა, რაში ჰპოვა მან თავისთვის ნუგეში? მან მიპასუხა: ნუგეშით ჩემით მე დავალებული ვარ წყალობით ღვთისათი და ნაწერებით წმინდა მამებისა, რომლების მიმართაც მოცემული მაქვს მე სიყვარული ბავშვობიდან ჩემი. შემოტევისას განსაცდელებისა ხანდახან მე ვიმეორებ სიტყვებს ავაზაკისას, აღმსარებელისა ჯვრიდან თავისი მართლობისა მსჯავრისა ღვთისა მსჯავრში ადამიანურში, და ამ აღსარებით შესულისას შეცნობაში მხსნელისა. ვამბობ: ღირსი, რომელი ვქმენით, მოგუეგების... მომიჴსენე მე, უფალო, ოდეს მოხვიდე სუფევითა შენითა“ ( ლკ. 23:41-42 ). ამ სიტყვებთან ერთად ჩაიღვრება მშვიდობა და სიწყნარე გულში. სხვა დროს ვუპირისპირებდი მე გულისთქმებს მწუხარებისას და შეცბუნებისას სიტყვებს მხსნელისას: რომელმან არა აღიღოს ჯუარი თჳსი და შემომიდგეს მე, იგი არა არს ჩემდა ღირს“ ( მთ. 10:38 ); მაშინ შეცბუნება და მწუხარება იცვლებოდნენ მშვიდობით და სიხარულით. სხვა მსგავსი გამონათქვამები წმინდა წერილისა და წმინდა მამებისა წარმოშობენ ასეთივე ქმედებას. განმეორებული სიტყვები „დიდება ღმერთს ყველაფრისთვის“ ანდა „დაე იყოს ნება ღვთისა“ სრული დამაკმაყოფილებლობით მოქმედებს წინააღმდეგ ძალიან რთული მწუხარებისა. უცნაურია! ზოგჯერ ძლიერი მოქმედებისაგან განსაცდელისა იკარგება მთელი ძალები სულისა; სული როგორც თითქოს ყრუვდება, კარგავს შესაძლებლობას შეიგრძნოს რაიმე: ამ დროს ვიწყებ გასაგონად, ძალდატანებით და უნებლიედ, მხოლოდ ენით, წარმოთქმას „დიდება ღმერთს“, და სული, მოისმენს რა დიდებისმეტყველებას ღვთისას, ამ დიდებისმეტყველებაზე როგორც თითქოს იწყებს ცოტ-ცოტათი გამოცოცხლებას, შემდეგ გამხნევებას, დამშბვიდებასა და ნუგეშცემულობას. მათთვის, რომლების მიმართაც დაიშვება განსაცდელები, შეუძლებელი იქნებოდა გაძლება მათი, თუკი არ შეეწეოდა მათ საიდუმლოდ შველა და მადლი ღვთისა. კვლავ: განსაცდელების გარეშე ადამიანი ვერ შემძლებელია იმ საიდუმლოებრივი, ამასთან არსობითი ნუგეშცემულობისა, რომელიც მიეცემა მას თანაზომიერად მისი განსაცდელისა, როგორც ფსალმუნთმგალობელმაც თქვა: „მრავალთაებრ სალმობათა ჩემთა გულსა შინა ჩემსა ნუგეშინის-ცემათა შენთა ახარეს სულსა ჩემსა.“ ( ფს. 93:19 ). ერთხელ მოწყობილი იყო ჩემს წინააღმდეგ საშიში მზაკვრობა. როდესაც შევიტყვე მის შესახებ, და არ მქონდა არავითარი საშუალებები თავიდან აცილებისა მისი, მე შევიგრძნე მწუხარება ღონემიხდილობამდე. შევდივარ ჩემს კელიაში, და, როგორც კი წარმოვთქვი მოგონებული სიტყვები მხსნელისა: „ ნუ შეძრწუნდებიან გულნი თქუენნი, გრწმენინ ღმრთისაჲ და გრწმენინ ჩემდა მომართ“ ( ინ. 14:1 ), რომ მწუხარება გაქრა; ნაცვლად მისა მომიცვა მე გამოუთქმელმა სიხარულმა, მე უნდა დავწოლილიყავი საწოლზე, და მთელი დღე ვიყავი როგორც აღტაცებული, ხოლო გონებაში მეორდებოდა სიტყვები, ჩაღვრით ნუგეშისა სულში: „ გრწმენინ ღმრთისაჲ და გრწმენინ ჩემდა მომართ“. მიზეზი გულისმიერი შეცბუნებისა – ურწმუნოებაა; მიზეზი გულისმიერი სიმშვიდისა, გულისმიერი მადლისმიერი მშვიდობისა – რწმენაა. უხვი მოქმედებისას რწმენისა, მთელი არსება ადამიანისა იძირება სულიერ უმანუგეშებლეს სიამოვნებაში წმინდა მშვიდობით ქრისტესით, როგორც თითქოს იჟღინთება და გადაივსება ამ შეგრძნებით. აღტაცებული მისით, იგი ხდება უგრძნობი ისრებისადმი შეცბუნებისა. სამართლიანად თქვეს მამებმა, რომ „რწმენა არის სიმდაბლე“ ³⁴⁵ , რომ „ირწმუნო – ნიშნავს იმყოფებოდა სიმდაბლეში და სიკეთეში“ ³⁴⁶ . ასეთია წარმოდგენა რწმენის შესახებ და სიმდაბლისა მიიღწევა წმინდა გამოცდილებებით სწორი სამონაზვნო ცხოვრებისა.

სხვა დროს დაიშვება განსაცდელები სატანჯველად სულისა განმავლობაში განგრძობადი დროისა. ერთხელ მოულოდნელი მწუხარებისაგან მე ვიგრძენი როგორც თითქოს ნერვული დარტყმა გულში, და სამი თვე გავატარე გამოუსვლელად კელიიდან, შერყეული ნერვული ციებ-ცხელებისაგან. ღმერთი შეიქმს მარადის ჩვენ მიმართ დიდებულს და გამოუკვლეველს, სახელივანს და საზარელს“ ³⁴⁷ . ჩვენ უნდა შევიგნოთ, რომ ჩვენ – ქმნილებანი ვართ მისი, მყოფნი სრულ მის ხელმწიფებაში, ხოლო ამიტომ სრულ მორჩილებაში, თავნი თჳსნი, ურთიერთარს და მთელი ცხოვრება ჩვენი ქრისტესა ღმერთსა ჩუენსა შევჰვედროთ“ ³⁴⁸ . არ შევჩერდები გაგიზიარო შენ შემდეგი შესანიშნავი შემთხვევაც, რამდენადმე ამხსნელი მოქმედებისა სიმდაბლისა პირდაპირ გულიდან, წინასწარი აზრთა გარეშე მდაბალსიბრძნეობისა. ერთხელ მე მომაყენეს სასჯელი და უპატიობა. როდესაც მე მომაყენეს იგი, მოულოდნელად შევიგრძენი მე მხურვალება მთელ სხეულში ჩემსაში და მასთან ერთად როგორიღაც გამოუთქმელი სიტყვებით სიკვდილი, რის შემდეგაც უეცრად აგიზგიზდა გულიდან სურვილი მიღებისა საჯარო შერცხვენისა და ალიყურისა ჯალათისგან მოედანზე ცოდვების გამო ჩემი. ამასთან მომადგა სიწითლე სახეზე; გამოუთქმელმა სიხარულმა და სიტკბოებამ მოიცვა ყველაფერი; მათგ გამო მე ვიმყოფებოდი ორი კვირის განმავლობაში აღფრთოვანებაში, როგორც თითქოს გარეთ საკუთარი თავისა. მაშინ მე გავიგე სიცხადით და სიზუსტით, რომ წმინდა სიმდაბლე მოწამეებში, შეერთებაში საღვთო სიყვარულთან, არ შეიძლებოდა გამძღარიყო არავითარი წამებით. მოწამეები იღებდნენ სასტიკ ტანჯვებს, როგორც საბოძვარებს, როგორც გრილ სასმელს, დამაკმაყოფილებელს აგიზგიზებული მათში წყურვილისათვის სიმდაბლისა ³⁴⁹ . სიმდაბლე არის გამოუთქმელი მადლი ღვთისა, მიუწვდომლად ჩაწვდომილი ერთადერთი სულიერი შეგრძნებით სულისა.

მოწაფე . შენ დამპირდი მე განგემარტა, როგორი სახით გამომუშავდება სიმდაბლე ლოცვით?

ბერი . კავშირი სიმდაბლისა ლოცვასთან ძალიან აშკარად გადმოცემულია ღირსი აბბა დოროთეს მიერ . გამუდმებული ვარჯიში ლოცვაში, – ამბობს წმინდანი, – წინააღმდეგობას უწევს სიამაყეს. აშკარაა: მდაბალი და მოკრძალებული, იცის რა, რომ შეუძლებელია აღსრულება არავითარი სათნოებისა შეწევნის გარეშე და მფარველობისა ღვთისა, არ წყვეტს განუშორებლად ილოცოს ღვთის მიმართ, რათა ჰყოს მის მიმართ წყალობა. მუდმივად მლოცველი ღვთისადმი, თუკი ეღირსება გააკეთოს რაიმე საკადრისი, იცის მეშვეობით ვისი ეს გაკეთდა მის მიერ, და არ შეუძლია განდიდდეს ანდა მიიწეროს საკუთარ ძალებს, არამედ მიაწერს ღმერთს ყველა თავის გამოსწორებას, მას ჰმადლობს გამუდმებით, და მის მიმართ ლოცულობს გამუდმებით, ძრწოლით, რათა არ დაკარგოს შეწევნა ზემოდან, რათა არ გამოჩნდეს ასეთნაირად მისი საკუთარი უძლურება. იგი ლოცულობს სიმდაბლისაგან“ ³⁵⁰ . თუკი ვინმე, ლოცვისას თავისი, ეღირსება ლმობიერებას, რომელიც იშვება ყურადღებიანი ლოცვისაგან, მან გამოცდილებითად იცის, რომ სწორედ ძვირფას წუთებში ლმობიერებისა წარმოიშვებიან მასში გულისთქმები მდაბალსიბრძნეობისანი, გდმომცემელნი შეგრძნებებისა სიმდაბლისა. განსაკუთრებით აღესრულება ეს მაშინ, როდესაც ლმობიერება თანმხლებია ცრემლებთან. რაც უფრო ხშირად მოდიან წუთები ლმობიერებისა, მით უფრო ხშირად მოქმედი ლოცვისა ხდება მსმენელი საიდუმლოებრივი სწავლებისა სიმდაბლის შესახებ, მით უფრო ღრმად ეს სწავლება აღწევს მის გულში. მუდმივი ლმობიერება ინახავს სულს მუდმივ სიმდაბლეში, განწყობაში გამუდმებული ლოცვისა და ღვთის დიდებულებაზე ფიქრისათვის. წმინდა მამები შენიშნავენ, რომ საწინააღმდეგოდ პატივმოყვარეობისა რომელიც ფანტავს გულისთქმებს ადამიანისას სამყაროში, სიმდაბლე შემოკრებს მათ სულში; უნაყოფო და დაუფიქრებელი ჭვრეტისაგან მთელი სამყაროსი გადააქვს მრავალნაყოფიერ და ღრმა თვითშეფასებისაკენ, აზრობრივი განმხოლოვებისაკენ, ისეთი მდგომარეობისაკენ, როგორიც მოითხოვება ჭეშმარიტი ლოცვისათვის, და რომელიც წარმოიშვება ყურადღებიანი ლოცვით ³⁵¹ . და ბოლოს, მადლისმიერი მოქმედება სიმდაბლისა და მადლისმიერი მოქმედება ლოცვისა არის ერთი და იგივე მოქმედება, როგორც უკვე ითქვა დასაწყისში საუბრისა ჩვენისა. ეს მოქმედება ცხადდება ორი სახით: ქრისტესმიმბაძველ სიმდაბლეში და საღვთო სიყვარულში, რომელიც არის უმაღლესი მოქმედება ლოცვისა. მოქმედება ეს ეკუთვნის უფალს ჩვენსას იესო ქრისტეს, მობინადრეს და მოქმედს წმინდა სულის საშუალებით, გამოუთქმელად და მიუწვდომლად რჩეულ თავის ჭურჭლებში ამინ.

Next