Посещение^{მონახულება} Валаамского^{ვალაამის} монастыря^{მონასტრისა}

Великолепна^{დიდებულია} буря^{გრიგალი} на Ладожском^{ლადოჟის} озере,^{ტბაზე,} когда^{როდესაც} при ясном^{ნათელ} небе^ცაზე при сиянии^{ნათებისას} солнца,^{მზისა,} порывистый^{მკვეთრი} ветер^ქარი передвигает^{ამოძრავებს} влажные^სველ холмы^{ბორცვებს} по поверхности^{ზედაპირზე} глубокого,^{ღრმა,} широкого^{ფართო} озера.^{ტბისა.} Эта^ეს необъятная^{უშველებელი} поверхность^{ზედაპირი} вся^{სრულად} усеяна^{მოფენილია} холмами^{ბორცვებით} лазуревого^{ლაჟვარდისფრებით} цвета с белоснежными,^{ქათქათა} серебристыми^{ვერცხლისფერი} гребнями.^{ქიმებით.} Смятенное^{აღელვებული} бурею^{ქარიშხლით} озеро^ტბა представляется^{წარმოდგება} одушевленным.^{გასულიერებულად.}

При такой^ასეთ буре^{ქარიშხალში} в 1846¹⁸⁴⁶ году,^{წელს,} в первых^{პირველ} числах^{დღეებში} сентября,^{სექტემბრისა,} ехал^{მივემგზავრებოდი} я^მე из Коневского^{კონევის} монастыря^{მონასტრიდან} в Валаамской^{ვალაამისაში} на пароходе,^{ორთქმავლით,} носящем^{მატარებელით} имя^{სახელისა} острова,^{კუნძულისა,} на котором^{რომელზეც} стоит^დგას последний^{უკანასკნელი} монастырь^{მონასტერი} 430 . Ветер^ქარი был^იყო очень^{ძალიან} свежий;^{გრილი;} быстро^{სწრაფად} неслись^{მიქროდნენ} под небом^{ცის ქვეშ} белые^{თეთრი} облака^{ღრუბლები} отдельными^{განცალკევებულ} группами,^{ჯგუფებად,} как^{როგორც} стада^{ჯგუფი} птиц,^{ფრინველთა,} совершающих^{აღმასრულებელი} свое^{თავისი} переселение^{გადაფრენისა} осенью^{შემოდგომაზე} и^და весною.^{გაზაფხულზე.} Величественна^{დიდებულია} буря^{ქარიშხალი} на открытом^{გაშლილ} озере;^{ტბაზე;} и^და у берегов^{ნაპირებთან} она^მას имеет^აქვს свою^{თავისი} красу.^{სილამაზე.} Там^იქ свирепые^{მძვინვარე} волны^{ტალღები} – в вечном^{მარადიულ} споре^{კამათში არიან} с ветрами,^{ქარებთან,} гневаются,^{მრისხანებენ,} грозно^{მრისხანედ} беседуют^{საუბრობენ} между собою,^{ერთმანეთში,} а^ხოლო здесь^აქ они^{ისინი} – в ярости^{გამძვინვარებაში} на землю,^{მიწასთან,} с замыслом^{განზრახვით} дерзновенным.^{თამამით.} “Смотрите,^{„უყურეთ,} как^{როგორ} лезет^{მიცოცავს} волна^{ტალღა} на берег”,^{ნაპირზე“,} говорил^{ამბობდა} сопровождавший^{თანმხლები} меня^ჩემი Коневский^{კონევის} старец.^{ბერი.} Точно,^{ზუსტად,} волна^{ტალღა} “лезет”^{„მიცოცავს“} на берег.^{ნაპირზე.} Это^ესაა прямое^{პირდაპირი} выражение^{გამოხატულება} ее^მისი действия.^{მოქმედებისა.} И^და лезет^{მიცოცავს} она^იგი с упорством^{შეუპოვრობით} не^არა только^{მხოლოდ} на берег^{ნაპირზე} отлогий,^{დამრეცზე,} на огромную^{უზარმაზარ} скалу^{კლდეზე} гранитную,^{გრანიტისაზე,} стоящую^{მდგარზე} отвесно^{შვეულად} над^ზედა бездною,^{უფსკრულისა,} от начала^{დასაბამიდან} времен^{დროისა} мира^{სამყაროსი} смотрящую^{მაყურებელი} спокойно^{მშვიდად} на свирепые^{გაშმაგებული} бури,^{ქარიშხლებისადმი,} как^{როგორც} на детские^{საბავშვო} игры.^{თამაშებისადმი.} На сажень,^{საჟენზე,} на две^ორ сажени,^{საჟენზე,} подымается^{აღიწევა} волна^{ტალღა} по скале,^{კლდეზე,} и^და в изнеможении^{ღონემიხდილი} упадает^{ვარდება} к ее^მის подножию^{კვარცხლბეკთან} в мелких^{წვრილ} брызгах,^{შხეფებად,} как^{როგორც} разбитый^{დამსხვრეული} хрусталь;^{ბროლი;} потом^{შემდეგ} снова^{კვლავ} начинает^{იწყებს} свою^{თავის} постоянно^{მუდმივად} упорную,^{შეუპოვარ} постоянно^{მუდმივად} безуспешную^{წარუმატებელ} попытку.^{მცდელობას.}

Несколько^{რამოდენიმე} лет^წლის тому назад^წინ я^მე видел^{ვიხილე} бурю^{ქარიშხალი} на Ладожском^{ლადოჟის} озере^{ტბაზე} при пасмурной^{ღრუბლიან} погоде.^{ამინდში.} Тогда^{მაშინ} картина^{სურათი} теряет^{კარგავს} много^{უმეტეს} живописности.^{თვალწარმტაცობას.} Воды^{წყლები} окрашены^{შეფერილია} серым^რუხ цветом;^{ფერებში;} пена^ქაფი не^არაა серебриста,^{ვერცხლისფერი,} мутна^{ამღვრეულია} и^და желтовата;^{მოყვითალო;} мгла^{ბინდი} суживает^{ავიწროვებს} раму^{ჩარჩოს} зрелища;^{სანახაობისას;} нет^არაა ни^არც того^ის движения,^{მოძრაობა,} ни^არც того^ის разнообразия,^{სახესხვაობა,} словом,^{ერთი სიტყვით,} нет^არაა той^ის жизни.^{სიცოცხლე.} Нужны^{საჭიროა} лучи^{სხივები} солнца^{მზისანი} для оконченности^{დასრულებულობისათვის} этой^ამ серьезной,^{სერიოზული,} полной^{აღსავსე} вдохновения^{შთაგონებით} картины.^{სურათისა.} И^და самое^{თავად} солнце^მზე как^{როგორი} прекрасно,^{ლამაზია,} когда^{როდესაც} глядит^{უმზერს} с чистого,^{სუფთა,} недосягаемого^{მიუწვდომელი} неба^{ციდან} на бурю^{გრიგალს} земную!^{მიწიერს!}

Остров^{კუნძული} Валаам,^{ვალაამი,} бесспорно,^{უდავოდ,} живописнейшее^{უფერწერულესი} место^{ადგილია} старой^{ძველი} Финляндии.^{ფინეთისა.} Он^იგი находится^{იმყოფება} на северной^{ჩრდილოეთ} оконечности^{კიდეზე} Ладожского^{ლადოჟის} озера^{ტბისა} 431 . Подъезжаете^{როდესაც უახლოვდებით} к нему^მას – вас^{თქვენ} встречает^{გხვდებათ} совершенно^{სრულად} новая^{ახალი} природа,^{ბუნება,} какой^{როგორი} не^არ случилось^{მოუხდებოდა} видеть^{დაენახა} путешествовавшему^{მოგზაურს} лишь^{მხოლოდ} по России:^{რუსეთში:} природа^{ბუნება} дикая,^{ველური,} угрюмая,^{პირქუში,} привлекающая^{მიმპყრობი} взоры^{მზერათა} самою^{თავად} дикостью^{ველურობით} своею,^{თავისით,} из которой^{რომლისგანაც} проглядывают^{მოსჩანს} вдохновенные,^{შთაგონებულნი} строгие^{მკაცრი} красоты.^{სილამაზენი.} Вы^{თქვენ} видите^{ხედავთ} отвесные,^{ფრიალო,} высокие,^{მაღალ,} нагие^{შიშველ} скалы,^{კლდეებს,} гордо^{ამაყად} выходящия^{ამომავალთ} из бездны:^{უფსკრულიდან:} они^{ისინი} стоят,^{დგანან,} как^{როგორც} исполины,^{ბუმბერაზნი,} на передовой^{მოწინავე} страже.^{საგუშაგოზე.} Вы^{თქვენ} видите^{ხედავთ} крутизны,^{ციცაბოობებს,} покрытые^{დაფარულს} лесом,^{ტყით,} дружелюбно^{მეგობრულად} склоняющиеся^{გადახრილს} к озеру.^{ტბისკენ.} Тут^აქ какой-нибудь^{რომელიღაც} пустынник^{მეუდაბნოე} вышел^{გამოვიდა} с водоносом^{სარწყულით} в руке^{ხელში} почерпнуть^{ამოსავსებად} воды,^{წყლისა,} и,^და, поставив^{დადგმისას} на землю^{მიწაზე} водонос,^{სარწყულისა,} загляделся^{გახედა} на обширное^{ვრცელ} озеро,^{ტბას,} прислушивается^{ყურს უგდებს} к говору^{ლაპარაკს} волн,^{ტალღებისას,} питает^{კვებავს} душу^სულს духовным^{სულიერი} созерцанием.^{ჭვრეტით.} Вы^{თქვენ} видите^{ხედავთ} огражденные^{შემოსაზღვრულს} отовсюду^{ყველა მხრიდან} гранитными,^{გრანიტის,} самородными^{თვითნაბადი} стенами^{კედლებით} заливы,^{ყურეებს,} в которых^{რომლებშიც} спокойно^{მშვიდად} дремлют^{თვლემს} чистые,^{სუფთა,} как^{როგორც} зеркало,^{სარკე,} воды,^{წყლები,} в то^იმ время,^{დროს,} как^{როდესაც} в озере^{ტბაში} бушует^{ბობოქრობს} страшная^{საშინელი} буря;^{ქარიშხალი;} здесь^აქ спрятался^{დაიმალა} галиот^{გალიოტი (გემის სახეობა მთარგმ.)} или^ანდა сойма^{სოიმა (პატარა იალქნიანი გემი მთარგმ.)} от крушения,^{დამსხვრევისაგან,} ждет^{ელოდება} в затишье^{მიყუჩებას} попутного^{ზურგის} ветру,^{ქარისას,} а^ხოლო хозяин^{მფლობელი} судна^{გემისა} уже^უკვე с равнодушным^{გულგრილი} любопытством^{ცნობისმოყვარეობით} смотрит^{უყურებს} на яростные,^{მძვინვარე,} ревущие^{მბრდღვინავ} волны^{ტალღებს} озера,^{ტბისას,} недавно^{ახლახან} хотевшие^{მსურველს} разрушить^{გაენადგურებინა} его^მისი судно,^{გემი,} в которое^{რომელშიც} он^მან вложил^ჩადო все^{მთელი} достояние,^{ქონება,} всю^{მთელი} судьбу^ბედი свою^{თავისი} и^და своего^{თავისი} семейства.^{ოჯახისა.} Вы^{თქვენ} плывете^{მიცურავთ} по излучистым^{მიხვეულ-მოხვეულ} проливам,^{სრუტეებში,} где^{სადაც} часто^{ხშირად} две^ორი противоположные^{საწინააღმდეგო} стены^{კედელი} сходятся^{უახლოვდებიან} так^ისე близко,^{ახლოს,} что^რომ оставляют^{ტოვებენ} лишь^{მხოლოდ} тесный^{ვიწრო} проход^{გასასვლელს} для одного^ერთი галиота.^{გალიოტისთვის.} Вы^{თქვენ} опускаете^{უშვებთ} лот,^{საძირავს,} измеряете^{ზომავთ} глубину^{სიღრმეს} в этой^ამ узине:^{ვიწრობში:} глубина^{სიღრმე} тут^{აქ არის} – многие^{მრავალი} сажени.^{საჟენი.} Вы^{თქვენ} входите^{შედიხართ} с северной^{ჩრდილოეთ} стороны^{მხრიდან} в губу,^{უბეში,} далеко^შორს вдавшуюся^{შეჭრილში} во внутренность^{შიგნით} острова;^{კუნძულისა;} плывете^{ცურავთ} по этой^ამ губе:^{უბეში,} с правой^{მარჯვენა} стороны^{მხრიდან} – дремучий^{უღრანი} лес^ტყეა на каменных,^{ქვის,} громадных^{უზარმაზარ} уступах,^{კალთებზე,} выходящих^{გამომავალებზე} отвесно^{ციცაბოდ} и^და навесно^{კიდულად} из темных^{ბნელი} вод.^{წყლებიდან.} Этот^ეს лес^ტყე и^და эти^ეს камни^{ქვები} отражаются^{ირეკლება} густою^{სქელი} тенью^{ჩრდილით} в водах^{წყლებში} губы,^{უბისა,} отчего^{რისგანაც} тут^აქ воды^{წყლები} особенно^{განსაკუთრებით} мрачны,^{შავბნელნია,} и^და ландшафт^{ლანდშაფტი} принимает^{იღებს} самый^{ძალზედ} грозный^{მრისხანე} вид.^{გარეგნობას.} Губа^უბე постепенно^{თანდათანობით} расширяется^{ფართოვდება} и^და наконец^{საბოლოოდ} образует^{წარმოქმნის} овал^{ოვალს} значительного^{მნიშვნელოვანი} размера.^{ზომისას.} Вы^{თქვენ} отторгаете^{სწყვეტთ} взоры^{მზერებს} от этой^ამ картины,^{სურათისგან,} необыкновенной,^{არაჩვეულებრივისაგან,} наводящей^{მომგვრელისა} на душу^{სულზე} невольный^{უნებლიე} ужас,^{თავზარისა,} но^{მაგრამ} ужас^{ეს საზარლობა} приятный,^{სასიამოვნოა,} с которым^{რომელთანაც} не^არ хочется^{გსურს} расстаться;^{განშორება;} обращаетесь^{მიმართავთ} к противоположной^{საწინააღმდეგო} стороне:^{მხარეს::} пред^{წინაშე} вами^{თქვენსა} – обширный^{ფართო} монастырь^{მონასტერია} на высокой,^{მაღალ,} длинной^{გრძელ} гранитной^{გრანიტის} скале,^{კლდეზე,} как^{როგორც} легкое^{მსუბუქი} бремя^{ტვირთი} на плечах^{მხრებზე} гиганта.^{გიგანტისა.} Скала^კლდე прежде^უწინ покрывалась^{იფარებოდა} беловатым^{მოთეთრო} мхом.^{ხავსით.} Монахи^{მონაზვნები} счистили^{ასუფთავებდნენ} мох:^{ხავსს:} теперь^ახლა гранит^{გრანიტი} свободен^{თავისუფალია} от седин,^{ჭაღარებისაგან,} висевших^{ჩამოკიდებულებისა} на смуглом^{შავგვრემან} челе^{შუბლზე} его;^{მისა;} он^იგი величествен^{დიდებულია} и^და грозен^{მრისხანე} в обновленной^{განახლებულ} юности^{ახალგაზრდობაში} и^და наготе^{სიშიშვლეში} своей.^{თავისაში.} Из трещин^{ნაპრალებიდან} скалы^{კლდისა} выросли^{გამოიზარდნენ} липы,^{ცაცხვები,} клены,^{ნეკერჩხლები,} вязы;^{თელები;} по скале^{კლდეზე} вьется^{მიიკლაკნება} плющ,^{სურო,} а^ხოლო под^ქვეშ скалой^{კლდისა} разведен^{გაშენებულია} фруктовый^{ხეხილის} сад,^{ბაღი,} над которым^{რომლის ზემოთაც} колеблются^{მერყეობენ} и^და шумят^{ხმაურობენ} зеленеющие^{გამწვანებული} вершины^{წვერები} дерев,^{ხეებისა,} как^{როგორც} бы^{თითქოს} готовых^{მზადმყოფნი} низринуться^{დაეცნენ} на сад,^{ბაღს,} но^{მაგრამ} удерживаемых^{შეკავებულნი} далеко^შორს ушедшими^{გასული} в скалу^{კლდეში} корнями.^{ფესვებით.} Разительная,^{გასაოცარი,} великолепная^{ჩინებული} картина!^{სურათია!} Как^{როგორი} приятно^{სასიამოვნოა} видеть^{დანახვა} селение^{საყოფლისა} человека,^{ადამიანისა,} его^მისი руку,^{ხელისა,} клочок^{ნაგლეჯისა} земли,^{მიწისა,} политый^{მორწყულისა} его^მისი потом,^{ოფლით,} украшенный^{შემკულისა} его^მისი трудами,^{შრომებით,} среди^{შორის} огромных^{უზარმაზარი} масс^{მასისა} дикой,^{ველური,} могучей^{ძლევამოსილი} природы!^{ბუნებისა!} Пристаете^{მიადგებით} к гавани,^{ნავთსაყუდელს,} выходите^{გადმოდიხართ} на берег:^{ნაპირზე:} по крутому^{ციცაბო} скату^{ფერდობზე} горы^{მთისა} устроена^{მოწყობილია} гранитная^{გრანიტის} лестница;^{კიბე;} по ней^{მასზე} подымаетесь^{ადიხართ} к монастырю,^{მონასტერთან,} стоящему^{მდგართან} на вершине^{მაღლობზე} горы,^{მთისა,} на обширной^{ფართო} площади.^{მოედანზე.} На эту^ამ площадь^{მოედანზე} с южной^{სამხრეთი} стороны^{მხრიდან} ведет^{მიდის} крутая^{ციცაბო} отлогость;^{დამრეცობა;} к западу,^{დასავლეთით,} к губе,^{უბესთან,} площадь^{მოედანი} обрезывается^{მოიჭრება} отвесною^{ციცაბო} скалою.^{კლდით.}

План^{გეგმა} монастырских^{სამონასტრო} зданий^{შენობებისა} состоит^{შედგება} из двух^ორი четвероугольников,^{ოთხკუთხედისაგან,} из которых^{რომელთაგანაც} один^ერთი помещается^{თავსდება} в другом.^{მეორეში.} Поднявшись^{ასულნი} по гранитной^{გრანიტის} лестнице,^{კიბეზე,} на площадь,^{მოედანზე,} вы^{თქვენ} идете^{მიდიხართ} по аллее^{ხეივანში} к святым^{წმინდა} вратам,^{კარიბჭეებთან,} находящимся^{მყოფებთან} в наружном^{გარეგან} четвероугольнике;^{ოთხკუთხედთან;} против^{მოპირდაპირედ} этих^ამ ворот^{კარიბჭეებისა} – другие,^{სხვანია,} во внутреннем^შიდა четвероугольнике.^{ოთხკუთხედში.} Входите^{შედიხართ} в них:^{მათში:} перед^{წინაშე} вами^{თქვენსა} на правой^{მარჯვენა} стороне^{მხარეს} – соборная^{საყოველთაო} церковь^{ეკლესიაა} Преображения^{ფერისცვალებისა} Господня,^{უფლისა,} в верхнем^ზედა этаже;^{სართულზე;} в нижнем^{ქვედაზე} – Валаамских^{ვალაამის} чудотворцев^{სასწაულთმოქმედთა} Сергия^{სერგისა} и^და Германа,^{გერმანისა,} где^{სადაც} и^{კიდეც} мощи^{ნაწილნი} их^{მათნი} почивают^{განისვენებენ} под^{ქვეშე} спудом.^{ხჳმირისა.} Собор^{ტაძარი} соединяется^{ერთდება} посредством^{მეშვეობით} галереи^{გალერეებისა} с теплою^თბილ церковью^{ეკლესიასთან} Успения^{მიძინებისა} Божией^{ღვთის} Матери;^{დედისა;} в галерее^{გალერეაში} помещается^{თავსდება} ризница.^{შესამოსელთა საცავი.} На другой^{მეორე} оконечности,^{დაბოლოებაზე,} составляющей^{შემადგენელზე} собою юго-восточный^{სამხრეთ-აღმოსავლეთის} угол^{კუთხისა} – церковь^{ეკლესია} Святителя^{განმანათლებელი} Николая.^{ნიკოლოზისა.} На левой^{მარცხენა} стороне,^{მხარეს,} противоположной^{მოპირდაპირისა} той^იმ линии,^{ხაზისა,} на которой^{რომელზეც} стоят^{დგანან} храмы^{ტაძრები} – келлии^{კელიებია} настоятеля^{წინამძღვრისა} и^და некоторые^{რომელიღაც} братские.^{ძმებისა.} Против^{მოპირდაპირედ} вас^{თქვენსა} – братская^{საძმო} трапеза^{სატრაპეზოა} и^და кухня;^{სამზარეულო;} а^ხოლო в той^იმ линии,^{ხაზზე,} в которой^{რომელზეც} врата^{ჭიშკრებია} и^და где,^{სადაც,} предполагаю,^{მივიჩნევ,} вы^{თქვენ} стоите^{დგახართ} – келлии^{კელიებია} чредных^{მორიგე} иеромонахов.^{მღვდელმონაზონთა.} Над^{ზემოთ} святыми^{წმინდათა} вратами^{ჭიშკართა} наружного^გარე четвероугольника^{ოთხკუთხედისა} – церковь^{ეკლესიაა} Петра^{პეტრესი} и^და Павла.^{პავლესი.} В линии^{ამ ხაზზე,} этой, с левой^{მარცხენა} стороны^{მხრიდან} – гостиница;^{სასტუმროა;} с правой^{მარჯვენადან} – келлия^{კელია} духовника^{სულიერი მამისა} и^და обширная^{ვრცელი} рухольня^{რუხოლნია} (так^(ასე в монастырях^{მონასტრებში} называется^{იწოდება} кладовая)^{საწყობი)} монастыря.^{მონასტრისა.} В противоположной^{საწინააღმდეგო} линии^{ხაზზე} – больница^{საავადმყოფოა} монастыря^{მონასტრისა} с значительным^{მნიშვნელოვანი} числом^{რაოდენობით} келлий,^{კელიებისა,} в которых^{რომლებშიც} помещаются^{თავსდებიან} все^{ყველა} престарелые^{მოხუცებული} и^და увечные.^{დაშავებულნი.} При больнице^{საავადმყოფოსთან} – церкви,^{ეკლესიებია,} в верхнем^ზედა этаже^{სართულზე} – Пресвятые^{ყოვლადწმინდა} Троицы,^{სამებისა,} в нижнем^{ქვედაზე} – Живоносного^{მაცოხცლებელი} Источника.^{წყაროსი.} В линии,^{ხაზზე,} обращенной^{მიმართულზე} к губе,^{უბისაკენ,} с одной^ერთი стороны^{მხრიდან} – продолжение^{გაგრძელებაა} гостиницы;^{სასტუმროსი;} с другой^{მეორე მხრიდან} – канцелярия^{კანცელარია} монастыря.^{მონასტრისა.} В Восточной^{აღმოსავლეთის} линии,^{ხაზზე,} с одной^ერთი стороны^{მხრიდან} – продолжение^{გაგრძელებაა} рухольни,^{რუხონნიასი,} с другой^{მეორედან} – монастырская^{სამონასტრო} библиотека,^{ბიბლიოთეკაა} сравнительно^{შედარებით} с другими^სხვა монастырями^{მონასტრებთან} богатая,^{მდიდარი,} имеющая^{მქონე} довольно^{საკმაოდ} рукописей,^{ხელნაწერებისა,} почти^{თითქმის} исключительно^{გამონაკლისად} состоящих^{შემდგარი} из творений^{შემოქმედებებისაგან} святых^{წმინდა} Отцов,^{მამებისა,} писавших^{აღმწერებისა} о монашеской^{სამონასტრო} жизни.^{ცხოვრებისა.} Для истории^{ისტორიისათვის} Валаамского^{ვალაამის} монастыря^{მონასტრისა} не^არ найдется^{მოიძებნება} в этой^ამ библиотеке^{ბიბლიოთეკაში} обильных^უხვი материалов.^{მასალები.} Она^იგი собрана^{შეგროვებულია} в конце^{დასასრულს} прошедшего^{გასულისა} и^და начале^{დასაწყისს} нынешнего^{აწინდელი} столетий;^{საუკუნისა;} древние^{ძველი} рукописи^{ხელნაწერები} уничтожены,^{განადგურებულია,} как^{როგორც} и^{კიდეც} все^{ყველა} древнее^{უფრო ძველი} в Валаамском^{ვალაამის} монастыре,^{მონასტერში,} пожарами^{ხანძრების მიერ} и^და Шведами.^{შვედებისა.} Нет^არაა здания^{შენობა} на всем^{მთელს} острове,^{კუნძულზე,} ни^არც даже^თვით часовни,^{სამლოცველოში,} которым^{რომელსაც} бы исполнилось^{შეუსრულდებოდა} хотя^{თუნდაც} сто^ასი лет.^{წელი.}

Основание^{დასაბამი} и^და существование^{არსებობა} монастыря^{მონასტრისა} Валаамского^{ვალაამისა} с достоверностью^{უტყუარობით} относится^{მიეკუთვნება} к глубокой^ღრმა Русской^{რუსულ} древности:^{ძველ დროს:} к такому^ასეთ заключению^{დასკვნამდე} приводят^{მივყავართ} некоторые^{ზოგიერთ} исторические^{ისტორიულ} факты.^{ფაქტებს.} Преподобный^{ღირსი} Авраамий,^{აბრაამი,} основатель^{დამაარსებელი} и^და архимандрит^{არქიმანდრიტი} Ростовского^{როსტოვის} Богоявленского^{ბოგოიავლენსკის} монастыря,^{მონასტრისა,} пришел^{მოვიდა} еще^{ჯერ კიდევ} язычником^{წარმართად} в Валаамскую^{ვალაამის} обитель^{სავანეში} в 960⁹⁶⁰ году^წელს после^{შემდგომად} Рождества^{შობისა} Христова,^{ქრისტესი,} там^იქ крещен^{მოინათლა} и^და пострижен^{აღიკვეცა} в монашество^{მონაზვნობაში} 432 . В Софийской^{სოფიის} летописи^{მატიანეში} сказано:^{ნათქვამია:} Лета^{წლები} 6671⁶⁶⁷¹ (1163⁽¹¹⁶³ после^{შემდგომად} Рождества^{შობისა} Христова)^{ქრისტესი)} обретены^{მოპოვებული} были^იყო мощи,^{ნაწილები,} и^და перенесены^{გადატანილნი} преподобных^{ღირსი} Отец^{მამებისა} наших,^{ჩვენისა,} Сергия^{სერგისა} и^და Германа^{გერმანისა} Валаамских^{ვალაამელთა} 433 . Другой^სხვა летописец^{მემატიანე} упоминает,^{ახსენებს,} что^რომ в 1192¹¹⁹² году^წელს Игумен^{იღუმენმა} Мартирий^{მარტირმა} построил^{ააშენა} каменную^ქვის церковь^{ეკლესია} на Валаамском^{ვალაამის} острове^{კუნძულზე} 434 . Местное^{ადგილობრივი} предание,^{გადმოცემა,} подкрепляемое^{გამყარებული} этими^ამ и^და подобными^{მსგავსი} им,^{მათით,} скудными,^{ღარიბული,} до нас^{ჩვენამდე} дошедшими^{მოღწეული} сведениями,^{ცნობებით,} признает^{მიიჩნევს} преподобных^{ღირსთა} Сергия^{სერგისა} и^და Германа^{გერმანს} Греческими^{ბერძენ} иноками,^{მონაზვნებად,} современниками^{თანამედროვეებად} Равноапостольной^{მოციქულთა სწორისა} великой^{დიდისა} княгини^{ქალი თავადისა} Ольги.^{ოლგასი.} Если^თუკი принять^{მივიღებთ} в соображение^{მოსაზრებაში} ту^იმ решимость,^{გამბედაობას} с какою^{როგორითაც} древние^{ძველი} иноки^{მონაზვნები} стремились^{ისწრაფოდნენ} к глубочайшему^{უღრმესი} уединению,^{განმარტოებისაკენ,} то^{მაშინ} удобство,^{მოხერხებულობა} которое^{რომელიც} Валаамский^{ვალაამის} остров^{კუნძულის} доставляет^{მოაქვს} ныне,^{ახლა,} тем^მით более^{მეტად} доставлял^{მოჰქონდა} тогда,^{მაშინ,} для такого^{ასეთი} уединения,^{განმარტოებისათვის,} – надо^{საჭიროა} согласиться,^{შეთანხმება,} что^რომ переселение^{გადმოსახლება} сюда^აქ греческих^{ბერძენი} иноков^{მონაზვნებისა} не^არ заключает^{მოიაზრებს} в себе^{თავის თავში} ничего^{არავითარ} странного^{უცნაურს} и^და несбыточного.^{განუხორციელებელს.} Во все^{ყველა} исторические^{ისტორიულ} просветы,^{საშუქში,} в которые^{რომლებშიც} от времени^დრო до^და времени^დრო проявляется^{მჟღავნდება} существование^{არსებობა} Валаамского^{ვალაამის} монастыря,^{მონასტრისა,} видно,^{ჩანს,} что^რომ иноки^{მონაზვნები} его^მისი проводили^{ატარებდნენ} жизнь^{ცხოვრებას} самую^{ძალიან} строгую,^{მკაცრს,} что^რომ там^იქ были^{იყვნენ} и общежитие^{ზოგადმაცხოვრებელიც} и^და отшельники,^{განდეგილებიც,} и^და всеми^{ყველა} иноками^{მონაზვნებს} заведывал^{განაგებდა} игумен.^{იღუმენი.} Здесь^აქ в четырнадцатом^{მეთოთხმეტე} веке^{საუკუნეში} жил^{ცხოვრობდა} несколько^{რამოდენიმე} времени^{დროის განმავლობაში} преподобный^{ღირსი} Арсений^{არსენი} Коневский,^{კონეველი,} совершивши^{აღმსრულებელი} дальнее^შორი странствование^{მოგზაურობისა} на святую^{წმინდა} Афонскую^{ათონის} гору^{მთაზე} и^და положивший^{დამდები} начало^{საწყისისა} монастырю^{მონასტრისათვის} Коневскому.^{კონევისა.} Сюда^აქ во второй^{მეორე} половине^{ნახევარში} пятнадцатого^{მეთხუთმეტე} столетия^{საუკუნესი} вступил^{შემოაბიჯა} юношею^{ახალგაზრდობაში} преподобный^{ღირსმა} Александр^{ალექსანდრე} Свирский^{სვირელმა} : он^იგი занимался^{დაკავებული იყო} первоначально^{დასაწყისში} трудами^{შრომებით} в общежитии,^{ზოგადსაცხოვრებელში,} потом^{შემდეგ} безмолствовал^{განმხოლოებული იყო} на Святом^{წმინდა} острове,^{კუნძულზე,} в тесной^{ვიწრო} пещере,^{გამოქვაბულში,} неизвестно^{უცნობია} – природной^{ბუნებრივში} ли, или^თუ иссеченной^{გაოკვეთილში} в скале.^{კლდეში.} Святой^{წმინდა} остров^{კუნძული} – каменная^ქვის гора;^{მთაა;} подымается^{ამოდის} она^იგი из озера,^{ტბიდან,} оканчивается^{მთავრდება} к северу^{ჩრდილოეთით} высоким^{მაღალი} утесом,^{ფრიალოთი,} и^და принадлежит^{მიეკუთვნება} к группе^{ჯგუფს} малых^{მცირე} островов,^{კუნძულთა,} которыми^{რომლებითაც} в разных^{სხვადასხვა} местах^{ადგილებში} обставлен^{გაწყობილია} главный^{მთავარი} остров,^{კუნძული,} как^{როგორც} планета^{პლანეტა} своими^{თავისი} спутниками.^{თანამგზავრებით.} В первой^{პირველ} половине^{ნახევარში} пятнадцатого^{მეთხუთმეტე} столетия^{საუკუნისა} жил^{ცხოვრობდა} здесь^აქ некоторое^{რამოდენიმე} время^{დროით} преподобный^{ღირსი} Савватий^{საბბატი} Соловецкий,^{სოლოვეცკი,} перешедший^{გადასული} впоследствии^{შედეგად} для глубокого^ღრმა уединения^{განმარტოებისა} на Белое^თეთრ море,^{ზღვაზე,} на дальний^{შორეულ} север,^{ჩრდილოეთში} в пустыни^{უდაბნოში} Соловецкого^{სოლოვეცკის} острова,^{კუნძულზე,} дотоле^{იქამდე} необитаемые.^{დაუსახლებელზე.} Он^იგი искал^{ეძებდა} там^იქ того^{იმავე} же и^და с таким^{იმავენაირი} же мужественным^{მამაცური} самоотвержением,^{თვითუარყოფით,} чего^{რასაც} искали^{ეძებდნენ} Греки^{ბერძნები} Сергий^{სერგი} и^და Герман^{გერმანი} на Валаамском^{ვალაამის} острове,^{კუნძულზე,} находя^{ჩათვლით} свой^{თავიანთი} Афон^{ათონისა} и^და свой^{თავიანთი} Олимп^{ოლიმპისა} слишком^{ძალზედ} многолюдными,^{მრავალრიცხოვნად,} хотя^თუმც это^ამ многолюдство^{მრავალრიცხოვნობას} и^{კიდეც} составляли^{შეადგენდნენ} лики^{დასნი} иночествующих^{ბერმონაზვნებისა} 435 .

Не^არა раз^{ერთხელ} Валаамский^{ვალაამის} монастырь^{მონასტერი} подвергался^{დაექვემდებარა} опустошению^{გატიალებას} от Шведов;^{შვედებისაგან;} не^არა раз^{ერთხელ} иноки^{მონაზონნი} его^{მისნი} падали^{ეცემოდნენ} под острием^{პირისაგან} меча,^{ხმლისა,} и^და землю,^{მიწას,} орошенную^{მორწყულს} потом^{ოფლით} молитвенным,^{ლოცვისა,} орошали^{რწყავდნენ} кровью^{სისხლით} мученическою;^{მოწამეობრივით;} не^არა раз^{ერთხელ} пылали^{გიზგიზებდა} святые^{წმინდა} храмы^{ტაძრები} и^და хижины^{ქოხები} иноческие,^{მონასტრისანი,} зажженные^{ანთებულნი} рукою^{ხელით} врага^{მტრისა} или^ანდა неосторожности.^{გაუფრთხილებლობისა.} Но^{მაგრამ} местность^{ადგილს} Валаамского^{ვალაამის} монастыря,^{მონასტრისას} его^მის многообразные^{მრავალფეროვან} удобства^{ხელსაყრელობას} для всех^{ყველა} родов^{სახის} иноческой^{სამონაზვნო} жизни,^{ცხოვრებისა,} скоро^{სწრაფად} возобновляли^{აახლებდნენ} в нем^{მასში} черноризное^{შავმოსილნი} народонаселение.^{მოსახლეობა.} Валаам^{ვალაამი} назначен,^{დანიშნულია,} освящен^{ნაკურთხია} в место^{ადგილად} Богослужения,^{ღვთისმსახურებისა,} как^{როგორც} бы^{თითქოს} самою^{თავად} природою.^{ბუნების მიერ.} Предание^{გარდამოცემა} древнее,^{ძველია,} но,^{მაგრამ,} кажется,^{ჩანს,} имеющее^{მქონე} основание,^{საფუძვლისა,} говорит,^{ლაპარაკობს ამით,} что^რომ в то^იმ отдаленное^{შორეულ} время,^დროს как^{როდესაც} страна^{ქვეყანა} эта^ეს была^იყო во мраке^{წყვდიადში} язычества,^{წარმართობისა,} здесь^აქ совершалось^{აღესრულებოდა} поклонение^{თაყვანისცემა} кумирам^{კერპებისადმი} 436 . Когда^{როდესაც} взглянешь^{შეხედავ} на эти^ამ темные,^ბნელ глубокие^ღრმა воды,^{წყლებს,} на эти^ამ темные,^{ბნელ,} глухие^ყრუ леса,^{ტყეებს,} на эти^ამ гордые,^{ამაყ,} могучие^{ძლევამოსილ} скалы,^{კლდეებს,} на всю^მთელ эту^ამ величественную^{დიდებულ} картину,^{სურათს,} беспрестанно^{შეუჩერებლად} изменяющуюся^{ცვალებადს} и^და беспрестанно^{განუწყვეტლივ} живописную;^{ფერწერულს;} когда^{როდესაც} прочитаешь^{წაიკითხავ} в ней^{მასში} глубокое^ღრმა поэтическое^{პოეტურ} вдохновение,^{შთაგონებას,} сравнишь^{შეადარებ} с роскошною^{მდიდრულ} местностью^{ადგილთან} Валаама^{ვალაამისა} скудную^{ღარიბულ} местность^{ადგილს} окружающей^{გარშემოსაზღვრული} его^{მისდამი} Финляндии,^{ფინეთისა,} – скажешь:^{იტყვი:} “Да,^„ჰო, здесь^აქ должен^უნდა был жестокосердый^{გულქვა} и^და воинственный^{მეოვარ} Скандинав^{სკანდინავს} изменять^{შეეცვალა} свои^{თავისი} бранные,^{სალანძღავი} суровые^{უწყალო} думы^{ფიქრები} и^და ощущения^{გრძნობები} на благоговение;^{მოწიწებისაკენ;} здесь^აქ должна^უნდა была душа^სული наполняться^{აღვსებულიყო} всем,^{ყველაფრით,} что^{რასაც} возносит^{აჰყავს} душу^სული человеческую^{ადამიანური} к высшим^{აღმატებულ} ощущениям,^{შეგრძნებებამდე,} доставляемым^{მოტანილით} религиею”.^{რელიგიით“.} То^{იგივე} же^{ზუსტად} предание^{გადმოცემას} приводит^{მოჰყავს} сюда^აქ святого^{წმინდა} Апостола^{მოციქული} Андрея,^{ანდრეა,} пришедшего,^{მოსული,} по сказанию^{ნათქვამის მიხედვით} Нестора,^{ნესტორისა,} из Киева^{კიევიდან} в Новгород,^{ნოვგოროდში,} и^და путями^{გზებით} морскими^{ზღვისებით} возвратившегося^{დაბრუნებული} в Южную^{სამხრეთ} Европу,^{ევროპაში,} где^{სადაც} в Ахаии^{აქაიაში} ожидал^{ელოდებოდა} его^მას венец^{გვირგვინი} мученический.^{მოწამეობისა.} Он^იგი говорит,^{ამბობს,} что^რომ Апостол^{მოციქული} по реке^{მდინარით} Волхову^{ვოლხვით} достиг^{მიადგა} Ладожского^{ლადოჟის} озера,^{ტბას,} чрез^{გავლით} озеро^{ტბისა} достиг^{მიაღწია} Валаама,^{ვალაამს,} обратил^{მოაქცია} в христианство^{ქრისტიანობაზე} жрецов,^{ქურუმები,} обитавших^{დასახლებულნი} на нем,^{მასზე,} и^და основал^{დააარსა} Церковь^{ეკლესია} христианскую.^{ქრისტიანული.} Это^ეს предание^{გადმოცემა} называет^{უწოდებს} Сергия^{სერგის} спутником^{თანამგზავრს} Апостола,^{მოციქულისას,} – по отшествии^{წასვლის შემდეგ} его,^მისი наставником^{მოძღვრად} этих^ამ стран^{ქვეყნისა} в христианстве.^{ქრისტიანობისადმი.}

Что^რაა мудреного?^{უცნაური?} «Во^„ всю^{ყოველსა} землю^{ქუეყანასა} изыде^{განჴდა} вещание^ჴმაჲ их^მათი и^და в концы^{კიდეთა} вселенныя^{სოფლისათა} глаголы^{სიტყუანი} их»^{მათნი“} ( Пс.18:5^{ფს. 18:5} ), свидетельствует^{ამოწმებს} Писание^{წერილი} о путешествиях^{მოგზაურობების შესახებ} Апостолов.^{მოციქულთა.} Их^მათი труды^{შრომები} принадлежали^{ეკუთვნოდა} не^არა какому-нибудь^{რომელიღაც} одному^ერთ народу,^ერს, – всему^მთელ человечеству;^{კაცობრიობას;} заботливое^{მზრუნველი} внимание^{ყურადღება} их,^{მათი,} любовь^{სიყვარული} их^მათი сердца,^{გულისა,} привлекались^{მიიზიდებოდა} не^არა образованностью,^{განათლებულობით,} не^არა гражданским^{სამოქალაქო} устройством^{გამართულობით} и^და силою,^{ძალით,} – привлекались^{მიიზიდებოდა} бедствием^{გაჭირვებულობით} падшего^{დაცემული} человека,^{ადამიანისა,} был^იყო ли^კი он^ის Скиф^{სკვითი} или^ანდა Варвар,^{ბარბაროსი,} иудей^{იუდეველი} или^ანდა Эллин^{ელინი} ( Кол.3:11^{კოლ. 3:11} ). Почему^{რატომ} же^განა не^არ прийти^{მოსულიყო} святому^{წმინდა} Апостолу^{მოციქული} Андрею^{ანდრეა} к праотцам^{წინაპრებთან} нашим,^{ჩვენსა,} Славянам,^{სლავებთან,} и^და соседям^{მეზობლებთან} Славян,^{სლავებისა,} Скандинавам?^{სკანდინავებთან?} Почему^{რატომ} не^არ посетить^{მოენახულებინა} ему^მას место,^{ადგილი,} освященное^{განწმენდილი} для богослужения^{ღვთისმსახურებისათვის} народного,^{საეროსი,} -там^იქ не^არ насадить^{დაეფუძნებინა} Богопознания^{ღვთის შემეცნება} и^და Богослужения^{ღვთისმსახურება} истинных?^{ჭეშმარიტნი?} Почему^{რატომ} не^არ допустить^{დავუშვათ} мысли,^{აზრი,} что^რომ Сам^{თავად} Бог^{ღმერთმა} внушил^{ჩააგონა} Апостолу^{მოციქულს} это^ეს высокое,^{დიდებული,} святое^{წმინდა} намерение,^{განზრახვა,} дал^{მისცა} силу^ძალა к исполнению^{აღსასრულებლად} его?^{მისი?} Дикость,^{ველურობა,} малоизвестность^{მცირედნაცნობობა} страны,^{ქვეყნისა,} дальность,^{სიშორე,} трудность^{სიძნელე} путешествия,^{მოგზაურობისა} не^ვერ могут^{შეძლებენ} быть^{იყვნენ} достаточною,^{საკმარისნი,} даже^თვით сколько-нибудь^{რამდენადმე} сильною^{ძლიერი} причиною,^{მიზეზები,} чтоб^რათა отвергнуть^{უარვყოთ} это^ეს предание.^{გარდამოცემა.} Немного^{რამდენადმე} позже^{მოგვიანებით} времен^{დროთა} Апостольских,^{მოციქულთა,} ходили^{დადიოდნენ} путями^{გზებით} этими^{ამათით} целые^{მთელი} воинства:^{მხედრობები:} почему^{რატომ} же^განა не^არ пройти^{გაევლო} ими^{მათით} Апостолу,^{მოციქულს,} водимому^{ტარებულს} десницею^{მარჯვენის მიერ} Божиею^{ღვთისა} и^და ревностью^{გულმოდგინებით} Апостольскою?^{სამოციქულოთი?}

Вот^აი, уже^უკვე предание^{გადმოცემა} не^არა темное,^{ბნელი,} не^არა сомнительное,^{საეჭვო,} а^ხოლო верное,^{სარწმუნო,} чисто-историческое.^{სუფთად-ისტორიული.} Монашеская^{სამონაზვნო} жизнь^{ცხოვრება} на Валааме^{ვალაამზე} и^და Восточное^{აღმოსავლური} исповедание^{აღმსარებლობა} веры^{რწმენისა} христианской^{ქრისტიანული} в стране^{ქვეყანაში} той^{იმაში} процветали^{ყვაოდა} гораздо^{გაცილებით} ранее^უწინ и^და сильнее,^{ძლიერადაც,} нежели^{ვიდრე} сколько^{რამდენადაც} мог^{შეიძლებოდა} бы заключить^{დაასკვნას} путешественник^{მოგზაურმა} при поверхностном^{ზედაპირულად} посещении^{მონახულებისას} края,^{ადგილისა,} при кратковременном^{მოკლევადიანი} взгляде^{შეხედვისას} на него.^{მისდამი.} Надо^{საჭიროა} посмотреть^{შეხედვა} попристальнее,^{დაჟინებული,} надо^{საჭიროა} пожертвовать^{შესწირო} довольно^{საკმაოდ} времени,^დრო, прислушаться^{ყური დაუგდო} внимательно^{გულდასმით} к рассказам^{მონათხრობებს} и Валаамских^{ვალაამის} иноков^{მონავნებისასაც} и^და прибрежных^{სანაპიროს} жителей,^{მცხოვრებთაც,} из них^{მათგან} извлечь^{ამოიღო} сведение,^{ცნობები,} достойное^{ღირსნი} быть^{იყვნენ} внесенным^{შეტანილნი} в скрижаль^{დაფაში} истории,^{ისტორიისა,} достойное^{ღირსი} внимания^{ყურადღებისა} современной^{თანამედროვე} образованности,^{განათლებულობისა,} памяти^{ხსოვნისათვის} образованного^{განათლებული} потомства.^{შთამომავლობისა.} Столько^{იმდენად} развилась^{განვითარდა} иноческая^{სამონაზვნო} жизнь^{ცხოვრება} на Валаамском^{ვალაამის} острове,^{კუნძულზე,} что^რომ перекинула^{გადასწვდა} побеги^{ყლორტებით} свои^{თავისით} чрез озеро,^{ტბის მიღმაც,} на противоположный^{მოპირდაპირე} берег,^{ნაპირზე,} на котором^{რომელზეც} стоит^დგას теперь^ახლა Сердоболь.^{სერდობოლი.} На том^იმ берегу^{ნაპირას} было^იყო двенадцать^{თორმეტი} скитов,^{სკიტი,} основанных^{დაარსებული} Валаамскими^{ვალაამის} иноками,^{მონაზვნების მიერ,} находившихся^{მყოფებისა} под управлением^{მმართველობის ქვეშ} и^და духовным^{სულიერი} руководством^{ხელმძღვანელობისა} игумена^{იღუმენისა} Валаамского.^{ვალაამისა.} Жители^{მცხოვრებნი} берегов^{ნაპირებისა} исповедывали^{აღიარებდნენ} православную^{მართლმადიდებელ} Восточную^{აღმოსავლურ} веру,^{რწმენას.} заимствовав^{ნასესხებს} познание^{შემეცნებისა} ее^{მისისა} из монастыря^{მონასტრიდან} Валаамского;^{ვალაამისა;} по берегу^{ნაპირით} до самого^თვით Кексгольма^{კექსჰოლმამდე} стояли^იდგა храмы^{ტაძრები} православные.^{მართლმადიდებლურნი.} Корелы^{კორელები} этого^ამ берега^{ნაპირისანი} Ладожского^{ლადოჟის} озера^{ტბისა} были^{იყვნენ} православны,^{მართლმადიდებელნი} как^{როგორც} православны^{მართლმადიდებელნი არიან} теперь^ახლა Корелы^{კორელები} противоположного^{მოპირდაპირე} берега,^{ნაპირისანი,} жители^{მცხოვრებნი} Олонецкой^{ოლონეცკის} губернии.^{გუბერნიისანი.} У тех^{ერთსაც} и^და других^{მეორესაც} – один^ერთი язык,^{ენა აქვთ,} с самым^სულ малым^ცოტა изменением,^{განსხვავებით,} не^არ препятствующим^{ხელის შემშლელისა} понимать^{გაიგონ} друг^ერთი друга,^{მეორისა,} беседовать^{ილაპარაკონ} друг^ერთი с другом;^{მეორესთან;} была^{ჰქონდათ} у них^მათ и^{კიდეც} одна^ერთი вера.^{რწმენა.} Но^{მაგრამ} пришло^{მოვიდა} злополучное^{ბედშავი} время,^დრო, – Финны^{ფინელები} склонились^{მიიდრიკნენ} к учению^{სწავლებისადმი} Лютера.^{ლუთერისა.} На местах,^{ადგილებში,} где^{სადაც} красовались^{ლამაზად მოსჩანდა} православные^{მართლმადიდებლური} храмы,^{ტაძრები,} где^{სადაც} совершалось^{აღესრულებოდა} Богослужение^{ღვთისმსახურება} православное,^{მართლმადიდებლური,} где^{სადაც} Божественная^{საღვთო} Литургия^{ლიტურგია} роднила^{ამსგავსებდა} небо^{ზეცას} с землею,^{მიწასთან,} – ныне^ახლა стоят^დგას Лютеранские^{ლუთერანული} кирки,^{ქირქები,} оглашаемые^{გახმოვანებული} лишь^{მხოლოდ} тощею^მჭლე проповедью^{ქადაგებით} холодного^ცოვი пастора.^{პასტორისა.} Он,^იგი, говоря^{საუბრით} народу^{ერის მიმართ} в проповеди^{ქადაგებაში} своей^{თავისა} одно^{მხოლოდ} поверхностное,^{ზედაპირულისა,} ученое^{სწავლებისა} сведение^{დაყვანილისა} о Искупителе,^{გამომხსნელზე,} и^და Его^მის нравоучении,^{წესსწავლებაზე,} говорит^{ამბობს} каждый^{ყოველ} раз^{ჯერზე} как^{როგორც} бы^{თითქოს} надгробное^{საფლავის} слово^{სიტყვას} над^ზედა утраченною^{დაკარგულისა} истинною^{ჭეშმარიტი} живою^{ცოცხალი} верою^{რწმენისა} и^და Церковью^{ეკლესიისა} этими^ამ людьми^{ხალხის მიერ} и^და местами.^{ადგილებისა.} Кроме^{გარდა} устных^{ბაგისმიერი} преданий,^{გადმოცემისა,} единогласно^{ერთხმად} свидетельствующих^{დამმოწმებელისა} о факте,^{ფაქტის შესახებ,} есть^არის еще^{კიდევ} ему^{მისთვის} живое^{ცოცხალი} свидетельство.^{მოწმობა.} Это^ესაა – целые^{მთელი} селения^{სოფლები} Финляндцев,^{ფინელებისა,} тысячи^{ათასი} Финляндцев,^{ფინელი,} исповедующих^{აღმსარებელი} поныне^{სრული} православную^{მართლმადიდებელი} веру.^{რწმენისანი.} Для них^{მათთვის} Богослужение^{ღვთისმსახურება} отправляется^{გამართულია} на Славянском^{სლავურ} языке,^{ენაზე,} по нашим^{ჩვენი} церковным^{საეკლესიო} книгам,^{წინგნებით,} нашими^{ჩვენი} священниками,^{მღვდლების მიერ,} которые^{რომლებიც} произносят^{წარმოთქვამენ} только^{მხოლოდ} поучение^{სწავლებას} народу^{ერისადმი} на его^მის родном^{ღვიძლ} языке,^{ენაზე,} Финском.^{ფინურად.} Трудно^{ძნელი} ли было^{იყო განა} Шведам,^{შვედებისათვის,} при этой^ამ простодушной^{გულუბრყვილო} вере,^{რწმენაში,} ввести^{შემოეტანათ} здесь^აქ Лютеранизм?^{ლუთერანიზმი?} Им^მათ стоило^{მოუწევდათ} только^{მხოლოდ} изгнать,^{გაეგდოთ,} или^ანდა убить^{მოეკლათ} священников^{მღვდლები} Русских,^{რუსები,} и^და заставить^{დაევალებინათ} Лютеранского^{ლუთერანი} пастора^{პასტორისთვის} маскировать^{შეენიღბა} своею^{თავისი} проповедью^{ქადაგებით} страшную^{საშინელი} потерю,^{დანაკარგი,} которая^{რომელიც} от времени^{დროდადრო} и^და от^{იმის გამო} того что^რომ не^არ была^იქნა вполне^{სრულად} понята,^{გაგებული,} забыта.^{დავიწყებულია.}

Надеюсь,^{ვიმედოვნებ,} что^რომ это^ეს сведение^{ცნობა} будет^{ინება} приятно^{სასიამოვნო} многим!^{ბევრისთვის!} Едва^{თითქმის} ли многие^{ბევრმა არც} знают,^{იციხ,} что^რომ в недрах^{წიაღში} Финляндии^{ფინეთისა} еще^{ჯერ კიდევ} живо^{ცოცხლობს} православие,^{მართლმადიდებლობა,} что^რომ оно^იგი не^არა вновь^{ხელახლა} насажденное,^{დაფუძნებულია,} – живет^{ცხოვრობს} там^იქ исстари,^{უხსოვარი დროიდან,} остаток^{ნარჩენი} общей^{საერთო} древней^{ძველი} христианской^{ქრისტიანული} религии,^{რელიგიისა,} заменившей^{ჩამნაცვლებელისა} язычество.^{წარმართობისა.} Многие^{ბევრი} из нынешних^{აწინდელი} прибрежных^{სანაპიროელებისა} Финнов^{ფინელებისაგან} сохраняют^{ინარჩუნებენ} любовь^{სიყვარულს} к Церкви^{ეკლესიისადმი} предков,^{წინაპართა,} отторгнутых^{მოწყვეტილებისაგან} от нее^{მისგან} обманом^{სიცრუის მეშვეობით} и^და насилием.^{ძალდატანებით.} Они^{ისინი} желали^{ისურვებდნენ} бы возвратиться^{დაბრუნებას} в ее^მის спасительное^{მხსნელ} недро;^{წიაღში;} но^{მაგრამ} никакой^{არავითარი} голос^ხმა не^არ призывает^{მოუწოდებს} их,^მათ, и^და – они^{ისინი} машинально^{უნებლიედ} влекутся^{მიიზიდებიან} в кирку^{ქირქისადმი} Лютера,^{ლუთერისა,} как^{როგორც} бы^{თითქოს} по продолжающемуся^{გაგრძელებულისაგან} еще^{კიდევ} действию^{მოქმედებისა} насилия.^{ძალადობისა.}

Когда^{როდის} же^განა совершилось^{აღსრულდა} злосчастное^{უბედური} превращение?^{გარდაქცევა?} – Религиозная^{რელიგიური} участь^{ხვედრი} Финляндского^{ფინური} берега^{ნაპირისა} – в союзе^{კავშირში} с участью^{მონაწილეობაში} Валаамского^{ვალაამის} монастыря,^{მონასტრისა,} из которого,^{რომლისგანაც,} видно,^{ჩანს,} всегда^{ყოველთვის} текла,^{მოედინებოდა,} как^{როგორც} из сердца,^{გულიდან,} религиозная^{რელიგიური} жизнь^{ცხოვრება} для всей^{მთელი} страны^{ქვეყნისათვის} этой,^{ამისა,} процветала^{ყვაოდა} и^და умалялась^{კნინდებოდა} сообразно^{მსგავსად} тому,^{იმისა,} много^{ბევრს} ли,^კი, или^ანდა мало^{ცოტას} сообщал^{გადასცემდა} ей^მას сил^{ძალებს} Валаамский^{ვალაამის} монастырь.^{მონასტერი.} В начале^{დასაწყისში} семнадцатого^{მეჩვიდმეტე} столетия^{საუკუნისა} Шведский^{შვედი} полководец^{სარდალი} Понтус^{პონტუს} де-ла-Гарди,^{დე-ლა-გარდიმ,} причинивший^{მიმყენებელმა} столько^{ამდენი} зла^{ბოროტებისა} России,^{რუსეთისათვის,} разорил^{დაარბია} обитель^{სავანე} Валаамскую;^{ვალაამისა;} церкви^{ეკლესიები} и^და келлии^{კელიები} предал^{მისცა} пламени,^{ცეცხლს,} иноков^{მონაზვნები} – острию^პირს меча;^{ხმლისას;} некоторые^{ვიღაცები} убежали,^{გაიქცნენ,} унеся^{წაიღეს რა} с собою^{თავისთან} мощи^{ნაწილები} святых^{წმინდა} основателей^{დამფუძნებლებისა} монастыря.^{მონასტრისა.} Подобной^{მსგავს} участи^{ხვედრს} подвергся^{დაექვემდებარა} и левый^{მარცხენა} берег^{ნაპირიც} Финляндии:^{ფინეთისა:} православные^{მართლმადიდებლური} храмы^{ტაძრები} сожжены;^{დაიწვა;} священнослужители^{მღვდელმსახურები} убиты,^{მოკლულია,} или^ანდა изгнаны;^{განდევნილნი;} распространен^{გავრცელდა} между^{შორის} жителями^{მაცხოვრებელთა} Лютеранизм,^{ლუთერანიზმი,} последователи^{მიმდევარნი} которого^{რომელთაც} дышали^{სუნთქავდნენ} еще^{კიდევ} фанатическим^{ფანატიკური} пристрастием^{მიკერძოებით} к своей^{თავისი} лишь^{ახლახან} родившейся^{შობილი} вере,^{რწმენისადმი,} готовившейся^{შემზადებულისადმი} умыться^{განბანილიყო} в крови^{სისხლით} Тридцатилетней^{ცამეტწლიანი} войны.^{ომისა.} Достойно^{ღირსია} замечания,^{შენიშვნისა,} что^რომ селения^{სოფლები} сохранивши^{შემნარჩუნებელი} православную^{მართლმადიდებელი} веру,^{რწმენისა,} находятся^{იმყოფებიან} не^არა на самом^{თავად} берегу^{ნაპირზე} Ладожского^{ლადოჟის} озера,^{ტბისა,} не^არა на пути^{გზაზე} завоевателей,^{დამპყრობლებისა,} но^{არამედ} глубже^{ღრმად} в Финляндии,^{ფინეთში,} за горами,^{მთების მიღმა,} за болотами,^{ტბების მიღმა,} естественными^{ბუნებრივი} оградами^{ზღუდეებისა} страны:^{ქვეყნისა:} там^იქ затаились,^{მიიმალნენ,} спаслись^{გადარჩნენ} они^{ისინი} от взора^{მზერათაგან} и^და религии^{რელიგიისა} Протестантов.^{პროტესტანტებისა.} В «это»^„ამ“ время^დროს многие^{ბევრმა} Финны^{ფინელმა} перебежали^{გადაირბინა} в Россию^{რუსეთში} для сохранения^{გადასარჩენად} веры:^{რწმენისა:} встречаете^{ხვდებით} их^მათს потомков^{შთამომავლებს} православных^{მართლმადიდებელთ} в Новгородской^{ნოვგოროდის} и^და Тверской^{ტვერდის} губерниях.^{გუბერნიაში.}

Когда^{როდესაც} Промысл^{განგებულება} оружием^{იარაღით} Петра^{პეტრე} Великого^{დიდისა} карал^{სჯიდა} Шведов^{შვედებს} за то,^{იმისათვის,} что^რომ они,^{ისინი,} вступив^{შებიჯებით} в Россию^{რუსეთში} как^{როგორც} союзники,^{მოკავშირენი,} вероломно^{ვერაგულად} попрали^{გათელეს} Закон^{კანონი} Божий^{ღვთისა} и^და права^{უფლებები} народные,^{სახალხონი,} из союзников^{მოკავშირეებისაგან} превратились^{გადაიქცნენ} в врагов^{მტრებად} и^და завоевателей:^{დამპყრობლებად:} тогда^{მაშინ} Валаамский^{ვალაამის} монастырь^{მონასტერი} перешел^{გადავიდა} обратно,^{კვლავ,} вместе с Корелиею,^{კორელიასთან ერთად,} под родной^{მშობლიური} ему^{მისდამი} кров^{თავშესაფრის ქვეშ} Русской^{რუსული} державы,^{სახელმწიფოსი,} сиротствовав^{დაობლებული} под державою^{სახელმწიფოს ქვეშ} чуждою^{უცხოსი} около^{დაახლოებით} столетия.^{საუკუნის განმავლობაში.} С 1717¹⁷¹⁷ года,^{წლიდან,} по призванию^{მოწოდების მიხედვით} победоносного^{გამარჯვებული} императора,^{იმპერატორისა,} иноки^{მონაზვნები} Кирилло-Белозерского^{კირილო-ბელოზერსკის} монастыря^{მონასტრისა} пришли^{მოვიდნენ} на пепелище^{გადაბუგულ} бывшей^{უწინ ნამყოფ} Валаамской^{ვალაამის} обители;^{მონასტერში;} опять^{კვლავ} сооружен^{აგებულია} там^იქ храм^{ტაძარი} Божий,^{ღვთისა,} поставлены^{დადგმულნია} келлии.^{კელიები.} В царствование^{მეფობისას} императрицы^{იმპერატორი ქალისა} Елисаветы^{ელიზაბეტა} Петровны^{პეტროვნასი} все^{ყველა} строение,^{შენობა,} которое^{რომელიც} было^იყო деревянное,^{ხისა,} истреблено^{განადგურდა} пожаром.^{ხანძრისაგან.} Императрица^{იმპერატრიცამ} возобновила^{განაახლა} монастырь^{მონასტერი} на казенное^{სახაზინო} иждивение.^{ხარჯზე.} Строение,^{შენობები,} как^{როგორც} и прежде,^{უწინ,} было^იყო воздвигнуто^{აღმართული} деревянное.^{ხისანი.} Я^მე видел^{ვხედავდი} рисунок^{ნახატს} этого^ამ монастыря;^{მონასტრისას;} мне^მე он^იგი понравился.^{მომეწონა.} По моему^ჩემი мнению,^{აზრით,} деревянное^ხის строение^{აგებულება} идет^{უხდება} к обители^{სავანეს} пустынной,^{უდაბნოსას,} какова^{როგორიცაა} Валаамская.^{ვალაამისა.} Утешают^{ანუგეშებენ} взор^{მზერას} хижины^{ქოხები} иноческие^{სამონაზვნოები} смирением^{სიმდაბლით} своим,^{თავისით,} когда^{როდესაც} они^{ისინი} срублены^{გამოთლილია} из дерева!^{ხისგან!} удобны^{მოსახერხებელნია} они^{ისინი} для занятий^{დაკავებულობისათვის} иноческих:^{მონაზვნობით:} сохраняют^{უნარჩუნებენ} здоровье,^{ჯანმრთელობას,} наветуемое^{თავდასხმულს} здесь^აქ сырым^{ნოტიო} климатом,^{კლიმატის მიერ,} резкими^{ხისტი} ветрами,^{ქარების მიერ,} самою^თვით пищею,^{საკვების მიერ,} подвигами,^{ღვაწლების მიერ,} расположением^{განწყობილებისაგან} духа,^{სულისა,} утончающим,^{გამაფაქიზებელისა} измождающим^{გამთანგველისა} плоть.^{სხეულისა.} Быть^{კარგი იქნებოდა ყოფილიყო} бы в Валаамском^{ვალაამის} монастыре^{მონასტერში} большому^დიდი каменному^ქვის соборному^{საერო} храму,^{ტაძარი,} который^{რომელიც} бы совмещал^{შეათავსებდა} в двух^ორ этажах^{სართულზე} теплую^თბილ и^და холодную^ცივ церкви,^{ეკლესიებს,} ограде^{ზღუდეს} каменной,^{ქვისას,} которая^{რომელიც} бы защищала^{დაიცავდა} внутренность^{შინაგანს} монастыря^{მონასტრისას} от ветров:^{ქარებისაგან:} но^{მაგრამ} именно^{ზუსტად} келлии^{კელიები} могли^{შესაძლოა} бы быть^{ყოფილიყო} деревянные,^{ხისანი,} стоя^{მდგარნი} в довольном^{საკმაო} расстоянии^{მანძილზე} одна^ერთი от другой,^{მეორისაგან,} для безопасности^{უსაფრთხოებისათვის} в случае^{შემთხვევისათვის} пожара,^{ხანძრისა,} они^{ისინი} окружали^{შემოსაზღვრავდნენ} бы церковь^{ეკლესიას} со всех^{ყველა} сторон.^{მხრიდან.} Прекрасно^{საუცხოოა} это^ეს расположение:^{განლაგება:} при удобствах,^{მოსახერხებულობის გამო} им^{მის მიერ} доставляемых,^{მოტანილისა,} оно^ის изображает,^{გამოხატავს,} что^რომ жители^{მცხოვრებთ} таких^ასეთ хижин,^{ქოხებში,} обращенных^{მიმართულში} к храму^{ტაძრისაკენ} Божию,^{ღვთისა,} имеют^აქვთ единственною^{ერთადერთ} целью^{მიზნად} служение^{მსახურება} Богу,^{ღვთისა,} признали^{მიიჩნიეს} себя^თავი странниками^{მოგზაურებად} на земле,^{დედამიწაზე,} признали^{მიიჩნიეს} одною^{ერთადერთ} своею^{თავის} потребностью^{საჭიროებად} – Бога,^{ღმერთი,} а^ხოლო потому^{ამიტომ} вокруг^{გარშემო} Скинии^{კარავისა} Его^{მისსა} поставили^{დადგეს} свои^{თავიანთი} кущи.^{კარავნი.} Так^ასე расположено^{განთავსებულია} строение^{შენობა} в Глинской^{თიხის} пустыне,^{უდაბნოში,} в Белобережской,^{ბელობერეჟის,} в Оптином^{ოპტინის} скиту,^{სკიტში,} и^და некоторых^{რომელღაც} других.^{სხვებში.}

Восстановление^{აღდგენა} Валаамского^{ვალაამის} монастыря^{მონასტრისა} производилось^{ხდებოდა} медленно,^{ნელა,} с успехом^{წარმატებით} скудным.^{ღარიბულით.} Он^იგი оставался^{რჩებოდა} долгое^დიდი время^ხნით малонаселенным.^{მცირედდასახლებულად.} Не^არ привлекались^{მიიზიდებოდა} туда^იქ любители^{მოყვარულნი} уединения^{განმარტოებისანი} по той^იმ причине,^{მიზეზით,} что^რომ для восстановления^{აღდგენისათვის} обители^{სავანისა} употреблены^{გამოყენებული} были^იყო иноки,^{მონაზვნები,} недовольно^{არასაკმარისად} обогащенные^{გამდიდრებულნი} знанием^{ცოდნით} иноческой^{სამონაზვნო} жизни.^{ცხოვრებისა.} Недостаточно^{არასაკმარისით} для нравственного^{ზნეობრივი} и^და духовного^{სულიერი} благосостояния^{კეთილდღეობისათვის} обители^{სავანისა} одного^{მხოლოდ} уединения,^{განმარტოებისათვის,} хотя^თუმც уединение^{განმარტოება} и^{კიდეც} составляет^{შეადგენს} одно^{ერთე ერთ} из главных,^{მთავართაგანს,} основных^{ძირითადი} условий^{პირობებიდან} этого^ამ благосостояния:^{კეთილდღეობისა:} при уединении^{განმარტოებისათვის} необходимо^{აუცილებელია} духовное^{სულიერი} руководство^{ხელმძღვანელობა} и^და наставление^{დამოძღვრა} для братии;^{ძმებისათვის;} без^{გარეშე} них^{მათსა} уничтожаются^{ნადგურდება} все^{ყველა} выгоды,^{სარგებელნი,} доставляемые^{მონიჭებულნი} собственно^{საკუთრივ} уединением.^{განმარტოებით.} Напротив^{საწინააღმდეგოდ} того,^{ამისა,} духовное^{სულიერ} руководство^{ხელმძღვანელობას} и^და назидание^{დარიგებას} переносят^{გადააქვთ} выгоды^{სარგებლობა} уединения^{განმარტოებისა} в обители,^{სავანეში} стоящее^{მდგარში} среди^{შორის} селений^{კელიებისა} и^და многолюдных^{სამონაზვნო} городов.^{ქალაქებისა.} Так^ასე процвели^{გაყვავდა} монастыри,^{მონასტრები,} находившиеся^{მდებარე} внутри^{შიგნით} и^და в окрестностях^{არემარეში} Константинополя;^{კონსტანტინოპოლისა;} они^მათ произвели^{წარმოშვეს} знаменоносных^{წარჩინებულნი} Отцов,^{მამები,} равнявшихся^{გატოლებული} духовными^{სულიერი} дарованиями^{ნიჭებით} с Отцами,^{მამებთან,} воспитанниками^{აღზრდილებისა} пустынь^{უდაბნოსი} бесплодных^{უნაყოფოსი} 437 .

Проницательно^{გამჭრიახად} заметил^{შეამჩნია} главную,^{მთავარი,} основную^{ძირითადი} нужду^{საჭიროება} Валаамского^{ვალაამის} монастыря^{მონასტრია} митрополит^{მიტროპოლიტმა} С.-Петербургский,^{ს.-პეტერბურგისამ,} Гавриил.^{გაბრიელმა.} Для удовлетворения^{დასაკმაყოფილებლად} ей^მისი он^მან вызвал^{გამოიძახა} в 1785¹⁷⁸⁵ году^წელს из Саровской^{საროვის} пустыни^{უდაბნოდან} славившегося^{განთქმულისაგან} духовными^{სულიერი} познаниями^{შემეცნებებით} и^და опытностью^{გამოცდილებით} старца^ბერი Назария,^{ნაზარი,} вручил^{ჩააბარა} ему^მას настоятельство^{მოძღვრობა} Валаамского^{ვალაამის} монастыря.^{მონასტრისა.} Митрополит^{მიტროპოლიტმა} принял^{მიიღო} святую^{წმინდა} обитель^{მონასტერი} в особенное^{განსაკუთრბულ} Архипастырское^{სამწყემსმთავრო} покровительство,^{მფარველობაში,} и^და оказывал^{უწევდა} ей^მას вспомоществования^{შემწეობას} и правительственными^{სამმართველო} распоряжениями^{განკარგულებებითაც} и^და материальными^{მატერიალური} средствами.^{საშუალებებითაც.} Быстро^{სწრაფად} начал^{დაიწყო} возникать,^{წარმოშობა,} шириться^{გაფართოება} Валаамский^{ვალაამის} монастырь,^{მონასტერმა,} наполняться^{შევსება} и принявшими^{მიმღებთაგანაც} и^და желающими^{მსურველთაგანაც} принять^{მიეღოთ} обеты^{აღთქმანი} иноческие.^{სამონაზვნონი.} Устроились^{მოეწყო} и общежитие^{ზოგადსაცხოვრებელიც} и^და скит;^{სკიტიც;} явились^{გამოჩნდნენ} и пустынножители,^{მეუდაბნოენიც,} и^და отшельники.^{განდეგილნიც.} Сам^{თავად} игумен^{იღუმენ} Назарий^{ნაზარის} имел^{ჰქონდა} отшельническую^{განდეგილური} келью,^{კელია,} туда^{სადაც} удалялся^{განმარტოვდებოდა ხოლმე} он,^იგი, иногда^{ზოგჯერ} на целые^{მთელი} недели,^{კვირები,} чтоб^რათა внимательнее^{უფრო ყურადღებიანად} посмотреть^{ჩაეხედა} в себя,^{საკუთარ თავში} подробнее^{უფრო დაწვრილებით} высмотреть^{შეეხედა} в себе^{თავის თავში} человека,^{ადამიანისათვის,} потом,^{შემდეგ,} из собственных^{საკუთარი} живых^{ცოცხალი} опытов^{გამოცდილებებიდან} и^და наблюдений,^{დაკვირვებებიდან,} почерпать^{ამოევსო} наставления^{დამოძღვრა} для подчиненных,^{დაქვემდებარებულებისათვის,} руководить^{ეხელმძღვანელა} их^{ისინი} к исправлению^{გამოსწორებისათვის} нравов^{ზნესი} и^და преуспеянию,^{წარმატებისათვის,} указанных^{ნაჩვენებისათვის} в Евангелии.^{სახარებაში.} Отец^მამა Назарий,^{ნაზარი,} постриженец^{აღკვეცილია} и^და воспитанник^{აღზრდილია} Саровской^{საროვის} пустыни,^{უდაბნოში,} был^იყო наполнен^{აღვსებული} впечатлениями^{შთაბეჭდილებებით} этой^ამ обители,^{სავანისა,} осуществлял^{განახორციელებდა} их^მათ с раболепною^{მორჩილებითი} точностью^{სიზუსტით} в Валаамском^{ვალაამის} монастыре.^{მონასტერში.} 3дания^{შენობები} в Саровской^{საროვის} пустыне^{უდაბნოში} все^{ყველა} каменные,^{ქვისაა,} – и^და он^მან начал^{დაიწყო} возводить^{აღმართვა} в Валаамском^{ვალაამის} монастыре^{მონასტერში} каменное^ქვის строение.^{შენობებისა.} Внутренний^შიდა четвероугольник^{ოთხკუთხედი} выстроен^{შენებულია} им,^{მის მიერ,} наружный^{გარეთა} его^მისი преемниками.^{მემკვიდრეების მიერ.} Щедроты^{გულუხვობებმა} императоров^{იმპერატორებისა} Павла^{პავლე} Петровича^{პეტროვიჩისამ} и^და Александра^{ალექსანდრე} Павловича^{პავლოვიჩისამ} обеспечили^{უზრუნველყვეს} вещественное^{მატერიალური} продовольствие^{სურსათ-სანოვაგე} монастыря;^{მონასტრისა;} он^იგი по степени^{ხარისხით} – первоклассный,^{პირველხარისხოვანია,} – управляется^{იმართება} игуменом,^{იღუმენის მიერ,} который^{რომელიც} избирается^{ირჩევა} братией,^{ძმების მიერ,} утверждается^{მტკიცდება} митрополитом^{მიტროპოლიტის მიერ} С.-Петербургским.^{ს.-პეტერბურგისა.}

По устройству^{მოწყობის მიხედვით} своему,^{თავისი,} в монашеском^{სამონაზვნო} отношении,^{მიმართებაში,} Валаамский^{ვალაამის} монастырь^{მონასტერი} – верный^{ზუსტი} снимок^{ანაბეჭდია} с монастырей^{მონასტრებისა} первенствующей^{პირვანდელი} Церкви^{ეკლესიებისა} христианской.^{ქრისტიანულებისა.} Он^მას имеет^{ჰყავს} монашествующих^{მემონაზვნეები} всех^{ყველა} видов^{სახისანი} Восточной,^{აღმოსავლეთის} Православной^{მართლმადიდებლური} Церкви;^{ეკლესიისა;} имеет^აქვს и общежитие,^{ზოგადსაცხოვრებელიც,} и^და скит,^{სკიტიც,} и^და пустынников,^{მეუდაბნოენიც,} и^და отшельников.^{განდეგილნიც.} Главный^{მთავარი} монастырь,^{მონასტერი,} о котором^{რომლის შესახებაც} мы^ჩვენ говорили,^{ვსაუბრობდით,} вмещает^{ითავსებს} в себе^{თავისში} собственно^{საკუთრივ} общежитие.^{ზოგადსაცხოვრებელს.} Иноки,^{მონაზვნები,} обитающие^{მცხოვრებნი} в нем,^{მასში,} участвуют^{მონაწილეობას იღებენ} в общем^{საერთო} Богослужении,^{ღვთისმსახურებაში,} в общей^{საერთო} трапезе,^{ტრაპეზში,} имеют^აქვთ общую,^{საერთო,} одинаковую^{ერთნაირი} одежду,^{ტანსაცმელი,} трудятся^{შრომობენ} в послушаниях^{მორჩილებებში} частных^{კერძოთაში} и^და общих.^{საზოგადოებში.} Исчислим^{ჩამოვთვალოთ} виды^{სახეები} послушаний.^{მორჩილებისანი.}

Первое^{პირველი} послушание^{მორჩილება} – служение^{მსახურება} настоятеля,^{მოძღვრისა,} которое^{რომელიც} возлагается^{დაიდება} на него^{მასზე} всем^{ყველა} братством,^{ძმებისაგან,} на которое^{რომელზეც} благословляется,^{იკურთხება,} в котором^{რომელზეც} утверждается^{მტკიცდება} он^იგი епархиальным^{ეპარქიული} архиереем.^{მღვდელმთავრისაგან.} Это^ეს не^არ есть^არის начальство^{უფროსობა} сего^ამა мира.^{სოფლისა.} Это^ესაა – бремя^{ტვირთი} легкое^{მსუბუქი} и^და вместе^{ამასთან} тяжкое.^{მძიმე.} Эти^ამ рамена^{მხრებმა} должны^უნდა носить^{ატარონ} немощи^{უძლურებანი} всего^{მთელი} братства.^{საძმოსი.} Какая^{როგორი} крепость^{სიმტკიცე} должна^უნდა быть^იყოს в раменах^{მხრებში} этих!^{ამათში!} Какое^{როგორი} нужно^{საჭიროა} иметь^{ჰქონდეს} настоятелю^{წინამძღვარს} великодушие,^{დიდსულოვნება,} какое^{როგორი} самоотвержение,^{თვითუარყოფა,} нужно^{საჭიროა} полное^{სრული} забвение^{დავიწყება} своего^{საკუთარი} «я»,^{„მესი“,} чтоб^რათა эта^ეს угловатая^{კუთხოვანი} и^და резкая^{მკვეთრი} буква^ასო не^არ ранила,^{დაჭრიდეს ხოლმე,} тем^მით более^{მეტად} не^არ убивала^{კლავდეს} никого^{არავის} из ближних.^{მოყვასთაგანს.} Второе^{მეორე} послушание^{მორჩილება} – послушание^{მორჩილებაა} наместника,^{მოადგილისა,} которого^{რომელსაც} уже^უკვე избирает^{ირჩევს} настоятель^{წინამძღვარი} с совета^{რჩევით} братии,^{ძმებისა,} а^ხოლო утверждает^{ამტკიცებს} епархиальный^{ეპარქიული} архиерей.^{მღვდელმთავარი.} Наместник^{მოადგილე} – главный^{არის მთავარი} помощник^{შემწე} настоятеля^{წინამძღვრისა} по всем^მთელ отраслям^{დარგში} монастырского^{სამონაზვნო} управления.^{მართვისა.} Третье^{მესამე} послушание^{მორჩილება} – казначея,^{ხაზინადარია,} который^{რომელსაც} имеет^აქვს смотрение^{ყურადღება მისაქცევი} за суммами^{თანხისადმი} монастырскими;^{მონასტრისა;} четвертое^{მეოთხე} – ризничего,^{შესამოსელთა განმკარგავისა,} заведывающего^{განმგებლისა} ризницею.^{შესამოსლის საცავისა.} За ризничим^{შესამოსლის განმკარგავს} следуют^{მოსდევენ} духовники;^{მოძღვრები;} кроме^{გარდა} их^{მათსა} никто^{არავის} из иеромонахов^{მღვდელმონაზონთა შორის} не^არ может^{შეუძლია} принимать^{მიიღოს} на исповедь^{აღსარებაზე} ни^არც братии,^{ძმები,} ни^არც посетителей^{სტუმრები} монастыря.^{მონასტრისა.} Подобно^{მსგავსად} наместнику,^{მოადგილისა,} казначей,^{ხაზინადარი,} ризничий^{შესამოსლის განმკარგავიც} и^და духовники^{მოძღვარნიც} утверждаются^{მტკიცდებიან} епархиальным^{ეპარქიული} архиереем^{მღვდელმთავრის მიერ} и^და составляют^{შეადგენენ} вместе^{ერთად} с наместником^{მოადგილესთან} так^{ეგრეთ} называемый^{წოდებულ} «собор»,^{„კრებას“,} или^ანდა «старшую^{„უფროს} 6ратию»,^{საძმოს“,} приглашаемую^{მოწვეულს} настоятелем^{წინამძღვრის მიერ} на совещание^{სათათბიროდ} и^და к участие^{მონაწილეობის მისაღებად} в некоторых^{ზოგიერთ} важнейших^{უმნიშვნელოვანეს} делах,^{საქმეებში,} представляемых^{წარმოდგენილებში} на усмотрение^{განსახილველად} епархиальному^{ეპარქიული} начальству,^{ხელმძღვანელობის მიერ,} которое^{რომელიც} в таких^ასეთ случаях^{შემთხვევებში} делает^{აკეთებს} предписание^{მიწერილობას} настоятелю^{წინამძღვრისადმი} с старшею^{უფროსი} братией.^{ძმებთან ერთად.} Дальнейшие^{შემდეგი} послушания:^{მორჩილებები:} чреда^ჯერი священнослужения,^{მღვდელმსახურებისა,} отправляемая^{გაწეული} всеми^{ყველა} иеромонахами,^{მღვდელმონაზვნის მიერ,} кроме^{გარდა} наместника^{მოადგილესი} и^და казначея,^{ხაზინადარისა,} и^და иеродиаконами.^{დიაკონებისა.} Пономари^{მნათენი} выбираются^{ირჩევა} из монашествующих^{მონაზვნებისაგან} и^და послушников^{მორჩილთაგან} самой^{ძალიან} чистой^{სუფთა} и^და скромной^{თავმდაბალი} жизни.^{ცხოვრებისა.} Способные^{შემძლებელნი} к церковному^{საეკლესიო} чтению^{კითხვისადმი} и^და пению^{გალობისა} назначаются^{ინიშნებიან} для крылосного^{სამგალობლოს} послушания.^{მორჩილებისათვის.} В крылосном^{სამგალობლოს} послушании^{მორჩილებაში} участвуют^{მონაწილეობენ} некоторые^{რომელითაც} иеромонахи^{მღვდელმონაზონნი} и^და иеродиаконы^{დიაკვნები} в свободное^{თავისუფალ} время^დროს от священнослужения.^{მღვდელმსახურებისაგან.} Для прочих^სხვა послушаний^{მსახურებებისათვის} назначаются^{ინიშნებიან} монахи^{მონაზვნები} и^და послушники.^{მორჩილები.} Упомянем^{ვახსენებთ} и об этих^ამ послушаниях,^{მორჩილებების შესახებ} чтоб^რათა познакомить^{გავაცნოთ} читателя^{მკითხველი} по возможности^{შეძლებისდაგვარად} с организацией^{აღნაგობისადმი} монастыря.^{მონასტრისა.} Некоторые^{ზოგიერთი} из братий^{ძმათაგან} занимаются^{დაკავებული არიან} шитьем^{კერვით} ризницы^{სამკერვალოსი} церковной^{ეკლესიისა} и^და одежды^{ტანსაცმლისა} для всего^{მთელი} братства;^{საძმოსათვის;} другие^{სხვანი} шьют^{კერავენ} обувь;^{ფეხსაცმლებს;} иные^{სხვანი} находятся^{იმყოფებიან} при кухне,^{სამზარეულოში,} хлебне,^{საპურეში,} просфорне^{სასეფისკვეროში} и^და трапезе;^{სატრაპეზოში;} иные^{სხვანი} занимаются^{დაკავებულნი არიან} столярною,^{დურგლური,} кузнечною^{სამჭედლო} и^და слесарною^{საზეინკლო} работою,^{სამუშაოებით,} другие^{სხვანი} ловят^{იჭერენ} рыбу;^{თევზს;} еще^{კიდევ} другие^{სხვანი} трудятся^{შრომობენ} в садах,^{ბაღებში,} огородах,^{ბოსტნებში,} на полях;^{მინდვრებში;} некоторые^{ზოგნი} моют^{რეცხავენ} белье;^{თეთრეულს;} словом^ერთი сказать^{სიტყვით} Валаамское^{ვალაამის} общежитие^{ზოგადსაცხოვრებელი} удовлетворяет^{აკმაყოფილებს} самой^{ძალიან} большей^დიდ части^{წილად} своих^{თავის} требований.^{მოთხოვნებს.} Каждое^{ყოველი} такое^{ასეთი} отдельное^{ცალკეული} занятие^{საქმიანობა} называется^{იწოდება} «послушанием».^{„მორჩილებად“.} Судя^{განსჯით} по нужде,^{საჭიროებების მიხედვით,} иное^ზოგ послушание^{მორჩილებას} исправляет^{აღასრულებს} один^ერთი брат,^ძმა, а^ხოლო иное^{სხვებს} исправляют^{აღასრულებენ} многие.^{მრავალნი.} Так^ასე при библиотеке,^{ბიბლიოთეკაშიც,} при аптеке,^{აფთიაქში,} при при прачешной,^{სამრეცხაოში,} при рухольной^{რუხოლნიაში} и^და при других^სხვა подобных,^{მსგავს სამუშაოებში,} имеется^{არიან} по нескольку^{რამოდენიმე} братий,^{ძმები,} из которых^{რომელთაგანაც} главный^{მთავარი} обыкновенно^{ჩვეულებრივ} в общежитии^{ზოგადსაცხოვრებელში} Валаамском^{ვალაამისა} называется^{იწოდება} «хозяином»,^{„განმგებლად“,} а^ხოლო прочие^{ხხვანი} его^მის «помощниками».^{„დამხმარეებად“.} Есть^არის послушания,^{მორჩილება,} называемые^{წოდებული} «общими»,^{„საერთოდ“,} как-то:^{როგორიცაა:} приготовление^{მომზადება} дров,^{შეშისა,} уборка^{აღება} сена,^{თივისა,} молочение^{დაფქვა} хлеба,^{პურისა,} саждение,^{დარგვა,} поливка^{მორწყვა} и^და уборка^{მოვლა} огородных^{საბოსტნე} овощей.^{ბოსტნეულისა.} На эти^ამ общие^{საერთო} послушания^{მორჩილებებზე} употребляются^{გამოიყენებიან} братия,^{ძმები,} неспособные^{ვერშემძლებელნი} к послушаниям^{მორჩილებებისადმი} частным,^{კერძოებისა,} при которых,^{რომლებისთვისაც,} как^{როგორც} ясно^{აშკარად} видно^ჩანს из сказанного,^{ნათქვამიდან,} нужно^{საჭიროა} большее^{მეტად} или^ანდა меньшее^{ნაკლებად} знание^{ცოდნა} поручаемого^{მინდობილი} дела.^{საქმისა.} Когда^{როდესაც} кто-либо^{ვინმე} из желающих^{მსურველთაგანი} поступить^{ჩაირიცხოს} в обитель^{სავანეში} бывает^{იქნება} принят,^{მიღებული,} то^{მაშინ} сначала^{თავიდან} он^იგი посылается^{იგზავნება} на послушания^{მორჩილებებზე} общие,^{საერთოზე,} где^{სადაც} удобные^{უფრო მოსახერხებლად} высматриваются^{დაიკვირვება} его^მისი характеру^{ხასიათის} навыки^{ჩვევები} и^და поведение;^{ქცევა;} если^თუკი впоследствии^{შედეგად} он^იგი окажется^{აღმოჩნდება} способным^{შემძლებელი} к какому-нибудь^{რომელიღაც} частному^{კერძო} послушанию,^{მორჩილებისადმი,} его^მას определяют^{განამწესებენ} в число^{რიცხვში} помощников^{დამხმარეებისა} и,^და, уже^უკვე после^{შემდგომად} многих^{მრავალი} лет^{წლისა} и^და испытаний,^{გამოცდისა,} поверяют^{ჩააბარებენ} соответствующую^{შესაბამისს} познаниям^{შემეცნებისა} или^ანდა ремеслу^{ხელობისა} его,^{მისსა,} отдельную^{განცალკევებულ} часть.^{ნაწილს.} Все^{ყველა} братия,^ძმა, в особенности^{განსაკუთრებით} «новоначальные»^{„ახალბედები“} (новоначальными^{(ახალბედებად} называются^{იწოდება} недавно^{ახლახან} поступившие^{ჩარიცხულნი} в монастырь),^{მონასტერში),} находятся^{იმყოფებიან} в частом^ხშირ сношении^{ურთიერთობაში} с духовниками;^{მოძღვრებთან;} на этом-то^{სწორედ ამ} сношении^{ურთიერთობაზეა} основано^{დაფუძნებული} и^და держится^{ემყარება} нравственное^{ზნეობრივი} благоустройство^{კეთილმოწყობა} младшего^{ახალგაზრდა} братства;^{საძმოსი;} в преуспевших^{წარმატებულებში} оно^იგი поддерживается^{ნარჩუნდება} сверх^{გარდა} того^{მაგისა} внимательным^{ყურადღებიანი} чтением^{კითხვით} Отеческих^{მამათა} писаний^{ნაწერებისა} и^და прилежным^{გულმოდგინე} хождением^{სიარულით} к Божественным^{საღვთო} службам.^{მსახურებებში.} Библиотекарь^{ბიბლიოთეკის ხელმძღვანელი} выдает,^{იძლევა,} по распоряжению^{განკარგულებით} настоятеля,^{წინამძღვრისა,} книги,^{წიგნებს,} соответствующие^{შესაბამისთ} душевному^{სულიერი} устроению^{განწყობისა} каждого.^{ყოველისა.} Братия,^{ძმები,} находящиеся^{მყოფნი} в послушаниях,^{მორჩილებებში,} бывают^{არიან} во все^{ყველა} праздничные^{სადღესასწაულო} дни^{დღეებში} при всех^{ყველა} церковных^{საეკლესიო} службах;^{მსახურებებში;} в прочие^სხვა же дни^{დღეებში კი} недели^{კვირისა} приходит^{მოდიან} к утрени^{ცისკარზე} и,^და, отслушав^{მოსმენის შემდეგ} ее^მისი до шестопсалмия,^{ექვსფსალმუნებამდე,} идут^{მიდიან} на труды^{შრომებზე} свои,^{თავიანთზე,} а^ხოლო после^{შემდგომად} вечерней^{მწუხრის} трапезы^{ტრაპეზისა} участвуют^{მონაწილეობენ} в общем^{საერთო} вечернем^{საღამოს} правиле.^{კანონში.}

Богослужение^{ღვთისმსახურება} отправляется^{აღესრულებიან} по церковному^{ეკლესიური} уставу,^{განაწესის მიხედვით,} – состоит^{შედგება} из утрени^{ცისკრისგან} или^ანდა всенощной^{ღამისთევისა} перед^{უწინარეს} праздником,^{დღესასწაულისა,} двух^ორი литургий^{ლიტურგიისაგან} – ранней^{ადრიანისა} и^და поздней,^{გვიანდელისა,} вечерни^{მწუხრისა} и^და правила,^{კანონისაგან,} которое^{რომელიც} совершается^{აღესრულება} после^{შემდგომად} ужина^{ვახშმისა} и^და заключается^{სრულდება} в чтении^{კითხვით} молитв^{ლოცვებისა} на сон^{ძილად} грядущий,^{მისვლისათვის,} помянника,^{მოსახსენიებლით} и^და в нескольких^{რამოდენიმე} поклонах.^{მეტანიით.} Напев^{დამღერება} употребляется^{გამოიყენება} «знаменный»^{„სადროშე“} или^ანდა так^{ეგრეთ} называемый^{წოდებული} «столбовым»^{„სვეტისა“} старинный^{ძველებური} Русский.^{რუსული.} Тоны^ტონი этого^ამ напева^{დამღერებისა} величественны,^{დიდებულია,} протяжны,^{გაწელილი,} заунывны;^{ნაღვლიანი;} изображают^{გამოხატავენ} стоны^{კვნესას} души,^{სულისას,} кающейся,^{მონანულისა,} воздыхающей^{მკვნესავისა} в стране^{ქვეყნად} своего^{თავისი} изгнания^{განდევნისა} о блаженной,^{ნეტარი,} желанной^{სასურველი} стране^{ქვეყნისადმი} радования^{სიხარულისა} вечного,^{მარადიულისა,} наслаждения^{სიამოვნებისა} чистого,^{სუფთისა,} святого.^{წმინდისა.} Так!^ასე! эти^ეს самые^{თავად} тоны,^{ტონები,} а^ხოლო не^არა иные,^{სხვანი,} должны^უნდა раздаваться^{გაისმოდნენ} в этой^ამ обители,^{სავანეში,} которой^{რომელშიც} самые^{თავად} здания^{შენობებს} имеют^აქვს образ^სახე темницы,^{საპყრობილისა,} назначенной^{განკუთვნილისა} для рыданий,^{ქვითინისათვის,} для плача^{მგლოვარებისათვის} о своем^{საკუთარ} плене,^{ტყვეობაზე,} для дум^{ფიქრისათვის} глубоких,^{ღრმისა,} для размышлений^{ფიქრისათვის} о вечности.^{მარადისობაზე.} Эти^ეს тоны^{ტონები} – в гармонии^{ჰარმონიაშია} с дикою,^{ველურ} строгою^{მკაცრ} природою,^{ბუნებასთან,} с громадными^{უშველებელ} массами^{მასასთან} гранита,^{გრანიტისა,} с темным^ბნელ лесом,^{ტყესთან,} с глубокими^ღრმა водами.^{წყლებთან.} Эти^ეს тоны^{ტონები} то^ხან тянутся^{იწელება} плачевно,^{მომტირალად,} тоскливо,^{ნაღვლიანად,} как^{როგორც} ветер^ქარი пустынный,^{უდაბნოსი,} то^ხან постепенно^{თანდათან} исчезают,^{ქრება,} как^{როგორც} эхо^ექო среди^{შორის} скал^{კლდეებისა} и^და ущелий,^{ხეობებისა,} то^ხან гремят^{გრგვინავს} внезапно.^{მოულოდნელად.} Они,^მათ, то^ხან с тихою^ჩუმი скорбию^{მწუხარებით} приносят^{მოაქვთ} жалобу^{ჩივილი} на греховность,^{ცოდვილობაზე} выражают^{გამოხატავენ} томящую^{მტანჯველ} и^და снедающую^{მღრღნელ} скорбь^{მწუხარებას} по причине^{მიზეზით} греховного^{ცოდვიანი} бремени,^{ტვირთისა,} то,^ხან, как^{თითქოს} бы^{როგორც} от невыносимой^{აუტანელი} тяжести,^{სიმძიმისაგან,} этого^ამ бремени,^{ტვირთისა,} от ударов^{დარტყმებისაგან} греха,^{ცოდვისა,} начинают^{იწყებენ} вопиять^{ღაღადს} и^და призывать^{მოწოდებას} помощь^{საშველად} неба:^{ზეცისა:} тогда^{მაშინ} они^{ისინი} гремят!^{გრგვინავენ!} Величественное^{დიდებული} «Господи^{„უფალო} помилуй»^{შეგვიწყალენ“} подобно^{მსგავსია} ветру^{ქარისა} пустынному:^{უდაბნოსი:} так^ისე оно^იგი плачевно,^{მგლოვარეა,} умилительно,^{გულის ამაჩუყებელი,} протяжно!^{გაბმული!} Падший^{დაცემულმა} человек^{ადამიანმა} ощутил,^{შეიგრძნო,} при помощи^{დახმარებით} уединения^{განმარტოვებისა} и^და самовоззрения,^{თვითშემეცნებისა,} свое^{თავისი} падение,^{დაცემულობა,} увидел^{დაინახა} его^იგი в себе,^{თავის თავში,} убедился^{დარწმუნდა} в нем,^{მასში,} и^და предался^{მიეცა} непрестанному^{გამუდმებულ} стенанию^{გოდებას} в надежде^{იმედად} помилования.^{შეწყალებისა.} Песнь^{გალობა} «Тебе^„შენ поем»^{გიგალობთ“} оканчивается^{სრულდება} протяжным,^{გაბმული,} переливающимся^{გადაღვრილი} звуком,^{ხმით,} постепенно^{თანდათან} стихающим,^{ჩაჩუმებადით,} теряющимся^{დაკარგვადით} незаметно^{შეუმჩნევად} под сводами^{კამარის ქვეშ} храма,^{ტაძრისა,} как^{როგორც} теряется^{იკარგება} эхо^ექო в пространстве^{სივრცეში} воздушном.^{ჰაერისა.} Когда^{როდესაც} же^კი братия^{ძმები} запоют^{იგალობენ} на вечерне^{მწუხრზე} «Господи^{„უფალო} воззвах^{ღაღად-ვყავ} к Тебе,^{შენდამი,} услыши^{ისმინე} мя»,^{ჩემი“,} то^{მაშინ} звуки^{ხმები} сперва^{თავიდან} как^{როგორც} бы^{თითქოს} исходят^{გამოდიან} из глубокой^ღრმა пропасти,^{უფსკრულიდან,} потом^{შემდეგ} с быстротою^{სიჩქარითა} и^და громом^{გრუხუნით} исторгаются^{ამოხეთქავს} из нее,^{მისგან,} несутся^{მიიმართებიან} к небу,^{ზეცისკენ,} несут^{მიაქვთ} туда^იქით мысль^{ფიქრი} и^და желание,^{სურვილი,} пламенные,^{ცეცხლოვანნი,} как^{როგორც} молния:^{ელვა:} тогда^{მაშინ} они^{ისინი} гремят!^{გრგვინავენ!} Художник^{მხატვარი} найдет^{იპოვის} в пении^{გალობაში} Валаамском^{ვალაამისაში} много^ბევრ негладкостей,^{არასიგლუვეებს,} недостатков^{ნაკლს} в исполнении,^{შესრულებაში,} но^{მაგრამ} он^იგი же^{ზუსტად} и^{კიდეც} признает^{მიიჩნევს} в нем^{მასში} полное^სრულ преобладание^{სიჭარბეს} благоговения^{მოკრძალებისას} и^და набожности,^{ღვთისმოსაობისას,} необыкновенную^{არაჩვეულებრივ} энергию,^{ენერგიას,} которая^{რომელიც} и^{კიდეც} умиляет,^{გულს აჩვილებს} и^და потрясает^{არყევს} душу.^{სულს.} Здесь^აქ все^{ყველაფერი} должно^უნდა быть^იყოს важно,^{მნიშვნელოვანი,} грандиозно.^{გრანდიოზული.} Все^{ყველაფერი} веселое,^{მხიარული,} легкое,^{მსუბუქი,} игривое,^{ცელქი,} показалось^{მოგვეჩვენებოდა} бы странным,^{უცნაურად,} уродливым.^{მახინჯად.} Не^არ устрашитесь^{შეშინდეთ} от этого^ამ сказания,^{ნათქვამისაგან,} сказания^{ნათქვამი} правдивого.^{ნამდვილია.} Не^არ подумайте,^{იფიქროთ,} что^რომ здесь^აქ живет,^{ცხოვრობს,} может^{შეიძლება} жить^{ცხოვრობდეს} только^{მხოლოდ} несчастье.^{უბედურება.} Нет!^არა! И здесь^აქაც есть^არის свое^{თავისი} утешение:^{ნუგეში:} утешение^{ნუგეში} плачущих,^{მგლოვარეთა} возвещенное^{უწყებული} в Евангелии.^{სახარებაში.}

Отдельных^{ცალკეული} храмов^{ტაძრები} в Валаамской^{ვალაამის} обители^{სავანეში} – семь.^{შვიდია.} Из них^{მათგან} собор^{უმთავრესი} отличается^{განსხვავდება} пред^{წინაშე} всеми^{ყველა} красотою^{სილამაზით} и^და внутренним^შიდა убранством;^{მორთულობით;} в иконостасе^{კანკელზე} его^მისა нижний^{ქვედა} ярус^{სართული} икон^{ხატებისა} покрыт^{დაფარულია} серебряными^{ვერცხლის} ризами.^{მოჭედილობით.} Умножение^{გამრავლებულობა} числа^{რიცხვისა} церквей,^{ეკლესიათა,} отчего^{რის გამოც} нет^არაა ни^არც одной,^{ერთი,} не^არც исключая^{გამოკლებით} и соборной,^{უმთავრესისა,} которая^{რომელიც} бы вмещала^{დაიტევდა} всех^{ყველა} живущих^{მცხოვრებს} в Валаамском^{ვალაამის} монастыре,^{მონასტერში,} пестрая^{ფერად-ფერადი} роспись^{მოხატულობა} соборного^{საერთო} храма^{ტაძრისა} и^და трапезы,^{სატრაპეზოსი,} служат^{ემსახურება} образчиками^{ნიმუშს} первоначального,^{თავდაპირველი,} неочищенного^{განუწმენდავი} образованностью,^{განათლებულობით} вкуса^{გემოვნებისა} Русского^რუსი человека,^{ადამიანისა,} жителя^{მცხოვრებისა} Европы^{ევროპისა} и^და соседа^{მეზობლისა} Азии.^{აზიისა.} Вместо^{ნაცვლად} такого^{ასეთი} числа^{რაოდენობისა} храмов,^{ტაძრებისა,} гораздо^{გაცილებით} было^{იქნებოდა} бы лучше,^{უმჯობესი,} если^თუკი б одно^ერთ обширное^{ფართო} здание^{შენობას} вмещало^{დაეტია} в себе^{თავის თავში} теплую^{თბილი} и^და холодную^ცივი церкви,^{ტაძრები,} чему^{რისიც} пример^{ნიმუშია} в Коневском^{კონევის} монастыре.^{მონასტერში.} Могла^{შესაძლოა} бы быть^{ყოფილიყო} еще^{კიდევ} церковь^{ტაძარი} при больнице.^{საავადმყოფოსთან,} Таким^{ასეთნაირად} образом вполне^{სრულად} удовлетворялось^{დაკმაყოფილდებოდა} бы неудовлетворяемое^{დაუკმაყოფილებელი} ныне,^{ახლა,} существенное^{არსებითი} требование^{საჭიროება} монастыря,^{მონასტრისა,} состоящее^{მდგომარე} в том,^{იმაში,} чтоб^რომ вся^{ყველა} братия^ძმას и^და посетители^{სტუმარს} могли^{შეეძლოს} помещаться^{მოთავსდნენ} в церкви,^{ეკლესიაში,} и^და принимать^{მიიღონ} участие^{მონაწილეობა} в Богослужении.^{ღვთისმსახურებაში.} Не^არა так^ასე рассуждали^{მსჯელობდნენ} строители^{მაშენებლები} обители.^{სავანისა.} Их^მათი усердие^{გულმოდგინება} нуждалось^{საჭიროებდა} в отдельных^{განცალკევებულ} храмах,^{ტაძრებს,} Святителя^{განმანათლებლისა} Николая,^{ნიკოლოზისა,} Апостолов^{მოციქულთა} Петра^{პეტრესი} и^და Павла,^{პავლესი,} Живоносного^{მაცოხცლებელი} источника.^{წყაროსი,} И^და стоят^{დგანან} эти^ეს храмы^{ტაძრები} без Богослужения,^{ღვთისმსახურების გარეშე} которое^{რომელიც} отправляется^{აღესრულება} в каждом^{ყოველში} только^{მხოლოდ} однажды^{ერთხელ} в год,^{წელიწადში,} в праздник^{დღესასწაულზე} храма.^{ტაძრისა.} Но^{მაგრამ} и в храмовой^{ტაძრის} праздник^{დღესასწაულზეც} отдельной^{ცალკე} церкви^{ეკლესიისა} Пресвятые^{ყოვლადწმინდა} Троицы^{სამებისა} не^ვერ может^{შესაძლებელია} быть^იყოს отправляема^{აღსრულებული} в ней^{მასში} служба^{მსახურება} Божия^{ღვთისა} по крайней^{უკიდურესი} тесноте;^{სივიწროვის გამო;} правится^{აღესრულება} она^იგი в соборе.^{საერთო ტაძარში.}

По окончании^{დასასრულს} Литургии^{ლიტურგიისა} немедленно^{დაუყოვნებლივ} все^{ყველა} идут^{მიდის} в трапезу,^{ტრაპეზზე,} на которой^{რომელზეც} поставляется^{იდება} пища^{საკვები} простая,^{უბრალო,} но^{მაგრამ} здоровая,^{ჯანმრთელი,} удовлетворительная,^{დამაკმაყოფილებელი,} по указанию^{მითითების მიხედვით} церковного^{საეკლესიო} устава,^{წესდებისა,} то^ესე есть^იგი в праздничные^{სადღესასწაულო} дни^{დღეებში} рыбная,^{თევზისა,} в обыкновенные^{ჩვეულებრივ} дни^{დღეებში} с маслом,^{ზეთით,} а^ხოლო в среды^{ოთხშაბათსა} и^და пятницы,^{პარასკევს,} в будни^{სამუშაო დღეებში} Великого^დიდი поста,^{მარხვისა,} без рыбы^{უთევზო} и^და без масла,^{უზეთო,} из одних^{მხოლოდ} растений.^{მცენარეული.} Во время^დროს трапезы^{ტრაპეზობისა} наблюдается^{იცვება} глубокое^ღრმა молчание,^{მდუმარება,} и^და звучный^{ჟღერადი} голос^ხმა чтеца^{მკითხველისა} возвещает^{მოუწოდებს} собранному^{შეკრებილ} братству^{საძმოს} самоотвержение,^{თვითუარყოფისკენ,} добродетели,^{სათნოებებისაკენ,} подвиги^{ღვაწლისაკენ} святых^{წმინდა} угодников^{სათნომყოფელებისა} Божиих.^{ღვთისა.} Ужин^{ვახშამი} бывает^არის после^{შემდეგ} вечерни:^{მწუხრისა:} во время его^{მის დროს} равным^{მსგავსად} образом производится^{წარმოითქმება} душеназидательное^{სულისსასარგებლო} чтение.^{საკითხავი.} В дни^{დღეებშI} великих^დიდი праздников,^{დღესასწაულისა,} за час^{ერთი საათის წინ} до вечерни,^{მწუხრისა,} поставляется^{იდგმება} в трапезе^{ტრაპეზზე} общий^{საერთო} чай,^ჩაი, что^{რასაც} Валаамские^{ვალაამის} старички^{მოხუცებმა} назвали^{უწოდეს} «утешением».^{„ნუგეში“.} Трогательно^{მგრძნობიარეა} видеть,^{დანახვა,} как^{როგორ} спешат^{იჩქარიან} к этому^ამ утешению,^{ნუგეშისადმი,} с деревянными^ხის чашечками^{ფინჯნებით} в руках,^{ხელებში,} дряхлые,^{დაჩაჩანაგებულნი,} едва^{ძლივს} могущие^{შემძლებელნი} ходить,^{სიარულისა,} пришедшие^{მოსულნი} в младенчество^{სიყრმეში} старички;^{მოხუცები;} их^მათი стынущая^{გაცივებულ} кровь^{სისხლს} жаждет^{სწყურია} оживиться^{გაცოცხლდეს} кипящею^{მდუღარე} водою.^{წყლით.} Много^{ბევრია} в обычаях^{ჩვეულებებში} Валаамского^{ვალაამის} монастыря^{მონასტერში} – простоты,^{უბრალოება} патриархальности.^{პატრიარქალობა.} Приятно^{სასიამოვნოდ} и^და умилительно^{გულის ამაჩუყებლად} отзываются^{ეხმაურება} эти^ეს обычаи^{ჩვეულებები} родною^{მშობლიურ} нашею^ჩვენ стариною,^{სიძველეს,} стариною^{სიძველეს} русскою,^{რუსულს,} в которой^{რომელზეც} наблюдатель^{დამკვირვებელი} часто^{ხშირად} встречает^{ხვდება} простодушное^{გულუბრყვილოს} и^და священное^{წმინდას} соединенными.^{შეერთებულს.}

Ризница^{შესამოსლის საცავი} монастыря^{მონასტრისა} украшена^{შემკულია} щедрыми^{გულუხვი} вкладами^{წვლილით} государя^{ხელმწიფე} императора^{იმპერატორისა} Александра^{ალექსანდრე} Павловича,^{პავლოვიჩისა,} питавшего^{რომელიც საზრდოობდა} особенное^{განსაკუთრებული} расположение^{განწყობილებით} к Валаамской^{ვალაამის} обители,^{სავანის მიმართ,} которую^{რომელიც} в 1819¹⁸¹⁹ году^წელს он^მან благоволил^{უმწყალობლა} осчастливить^{გაეხარებინა} своим^{თავისი} посещением.^{წვევით.} В 1844¹⁸⁴⁴ году^წელს посетили^{მოინახულეს} ее^იგი великий^{დიდმა} князь^{თავადმა} Константин^{კონსტანტინე} Николаевич,^{ნიკოლაევიჩმა} и^და в память^{სახსოვნად} посещения^{მონახულებისა} своего^{თავისი} пожаловал^{უბოძა} ей^მას богатые^{მდიდარი} сосуды.^{ჭურჭელნი.} Посреди^{შუაგულში} площадки,^{მოედნისა,} образуемой^{წარმოშობილში} внутренним^შიდა четвероугольником^{ოთხკუთხედით} монастырских^{სამონასტრო} зданий,^{შენობისა,} на которой^{რომელზეც} живет^{ცხოვრობს} какое-то^{რომელიღაც} особенное,^{განსაკუთრებული} тихое,^ჩუმი благоговейное^{მოწიწებული} чувство,^{გრძნობა,} монахи^{მონაზვნებმა} воздвигли^{აღმართეს} мраморный^{მარმარილოს} памятник^{სახსოვარი} с надписью.^{წარწერით.} Надпись^{წარწერა} возвещает^{გვამცნობს} современникам^{თანამედროვეებს} и^და хранить^{იცავს} для потомства^{შთამომავლებისათვის} события:^{შემთხვევას:} посещение^{მონახულებას} обители^{მონასტრისას} государем^{ხელმწიფე} императором^{იმპერატორის მიერ} Александром^{ალექსანდრე} Павловичем^{პავლოვიჩისა} и^და великим^დიდი князем^{თავადისა} Константином^{კონსტანტინე} Николаевичем.^{ნიკოლაევიჩის მიერ.} Надпись^{წარწერა} в соборной^{საერთო} церкви^{ტაძარში} указывает^{მიანიშნებს} место,^{ადგილს,} на котором^{რომელზეც} Александр^{ალექსანდრე} Благословенный^{კურთხეული} стоял^იდგა во время^დროს Богослужения,^{ღვთისმსახურებისა,} не^არ обременяясь^{დაღლილი} продолжительностью^{ხანგრძლივობით} Богослужения^{ღვთისმსახურებისაგან} монастырского.^{მონასტრისათი.} Надпись^{წარწერა} в гостинице^{სასტუმროში} указывает^{მიანიშნებს} те^იმ покои,^{პალატას,} в которых^{რომელშიც} останавливался^{გაჩერდა} Государь.^{ხელმწიფე.} Мраморный^{მარმარილოს} четвероугольный^{ოთხკუთხედი} камень^ქვა с надписью,^{წარწერით,} обсаженный^{შემორგული} цветами,^{ყვავილებით,} стоит^დგას в саду^{ბაღში} на том^იმ месте,^{ადგილას,} с которого^{რომლიდანაც} великий^{დიდმა} князь^{თავადმა} Константин^{კონსტანტინე} Николаевич^{ნიკოლაევიჩმა} снимал^{გადაიღო} виды^ხედი монастыря.^{მონასტრისა.} Точно^{ზუსტად} такой^{იგივენაირი} же камень^ქვა поставлен^{დადგმულია} на другой^{მეორე} стороне^{მხარეს} залива,^{ყურისა,} в лесу,^{ტყეში,} под^ქვეშ густою^{ხშირი} сению^{ჩრდილისა} елей^{ნაძვისა} и^და сосен,^{ფიჭვისა,} на месте,^{ადგილას,} где^{სადაც} Великий^დიდი Князь^{თავადი} оканчивал^{ასრულებდა} свой^{თავის} рисунок,^{ნახატს,} начатый^{დაწყებულს} в саду,^{ბაღში,} откуда^{საიდანაც} вид^ხედი монастыря^{მონასტრისა} особенно^{განსაკუთრებით} величествен^{დიდებულია} и^და живописен.^{ფერწერულია.} Ставя^{დადგმით} эти^ამ камни:^{ქვებისა:} и^და высекая^{ამოტვიფრვით} эти^ამ надписи^{წარწერებისა} на камнях,^{ქვებზე,} монахи^{მონაზვნებმა} Валаамские^{ვალაამისამ} выражали^{გამოხატეს} чувство^{გრძნობა} своего^{თავისი} сердца,^{გულისა,} то^ის чувство^{გრძნობა} любви^{სიყვარულისა} и^და преданности^{ერთგულებისა} к царям^{მეფეებისადმი} и^და царственному^{სამეფო} дому,^{სახლისადმი,} которыми^{რომლითაც} во все^{ყველა} веки^{საუკუნეში} истории^{ისტორიისა} русской^{რუსეთისა} отличалось^{გამოირჩეოდა} наше^{ჩვენი} духовенство.^{სულიერება.}

Одежда^{ტანსაცმელი} иноков^{მონაზონთა} Валаамских,^{ვალაამისა,} как^{როგორც} и пища^{საკვებიც} их,^{მათი,} проста,^{უბრალოა,} но^{მაგრამ} удовлетворительна.^{დამაკმაყოფილებელი.} Она^იგი и^და материалы^{მასალა} к ней^{მისთვის} хранятся^{ინახება} в рухольне.^{რუხოლნიაში.} Рухольня^{რუხოლნია} – ряд^{რიგია} комнат,^{ოთახთა,} в которых^{რომლებშიც} сложены^{დაწყობილია} сукна,^{მაუდი,} нанки,^{ნაშური,} полотна,^{ტილო,} нитки,^{ძაფები,} кожи,^{ტყავები,} сшитое^{შეკერილი} белье,^{თეთრეული,} готовые^{მზადმყოფი} рясы,^{ანაფორები,} подрясники,^{მღვდლის კაბები,} мантии,^{მანტიები,} шубы,^{ქურქები,} и^და все^{ყველაფერი} это^ეს – в значительном^{მნიშვნელოვან} количестве.^{რაოდენობაში.} Рухольный^{რუხოლნიას} имеет^აქვს книгу,^{წიგნი,} в которой^{რომელშიც} записывает,^{იწერება,} что^რა кому^ვის из братий^{ძმათაგანს} выдано.^{აქვს მიცემული.} Изношенная^{გაცვეთილი} одежда^{ტანსაცმელი} возвращается^{ბრუნდება} в рухольню,^{რუხოლნიაში,} вместо^{ნაცვლად} ее^მისი выдается^{გაიცემა} новая.^{ახალი.} Поступающему^{ჩარიცხულისათვის} в монастырь^{მონასტერში} из мира^{ერიდან} отпускаются^{მიეცემა} нужные^{საჭირო} белье,^{თეთრეული} одежда^{ტანსაცმელი} и^და обувь.^{ფეხსაცმელი.} Валаамская^{ვალაამის} рухольня^{რუხოლნიას} может^{შესუძლია} во всякое^{ყოველ} время^დროს снабдить^{მოამარაგოს} всем^{ყველა} нужным^{საჭიროებით} до ста^ას человек.^{ადამიანამდე.} Такие^{ასეთი} запасы^{მარაგი} по всем^{ყველა} отраслям^{დარგში} хозяйственности^{სახლგამგებლობაში} необходимы^{აუცილებელია} в Валаамском^{ვალაამის} монастыре,^{მონასტერში,} по многочисленности^{მრავალრიცხოვნობის გამო} его^მისი братства,^{საძმოსი,} по отдаленности^{მოშორებულობის გამო} от городов,^{ქალაქებისა,} наконец^{საბოლოოდ} потому,^{იმიტომ,} что^რომ весною,^{გაზაფხულზე,} когда^{როდესაც} ломает^{იმსხვრევა} лед,^{ყინული} и^და в особенности^{განსაკუთრებით} осенью,^{შემოდგომაზე,} когда^{როდესაც} он^იგი становится,^{მყარდება} сообщение^{დაკავშირება} с берегом^{ნაპირთან} затруднительно^{გაძნელებულია} и^და даже^{კიდეც} невозможно^{შეუძლებელი} в течение^{განმავლობაში} продолжительного^{განგრძობადი} времени.^{დროისა.} Озеро^ტბა между^{შორის} Сердоболем^{სერდობოლისა} и^და Валаамом^{ვალაამისა} замерзает,^{იყინება,} но^{მაგრამ} не^არა ранее^უწინ половины^შუა Января;^{იანვარისა;} до того^იმ времени^{დრომდე} бесчисленные^{აღურაცხელი} ледяные^{ყინულის} глыбы^{ლოდნი} странствуют^{მოგზაურობენ} в разных^{სხვადასხვა} направлениях^{მიმართულებით} по всему^მთელ водному^{წყლის} пространству,^{ფართობზე,} и^და судно,^{გემები,} которое^{რომლებიც} решилось^{გადაწყვეტდა} бы пуститься^{ჩაშვებულიყო} в озеро,^{ტბაში,} непременно^{აუცილებლად} должно быть^{იქნებოდა} окружено^{შემოდაზღვრული} и^და затерто^{გაჭეჭყილი} льдами.^{ყინულებით.}

Библиотека^{ბიბლიოთეკას} монастырская^{მონასტრისას} имеет^აქვს все^{ყველა} книги,^{წიგნი,} нужные^{საჭირონი} для снискания^{მოსაძიებლად} полных^{სრული} сведений^{ცნობებისა} в монашеской^{სამონაზვნო} жизни.^{ცხოვრებაში.} Кроме^{გარდა} напечатанных^{დაბეჭდილებისა} на славянском^{სლავურ} и^და русском^{რუსულ} языках,^{ენებზე,} находятся^{იმყოფება} многие^{ბევრი} рукописные.^{ხელნაწერნი,} Перечислим^{გადავთვალოთ} достопримечательные^{ღირსშესანიშნავი} рукописи.^{ხელნაწერები.} Первою^{პირველი} место^{ადგილი} между^{შორის} ними^{მათსა} по редкости^{იშვიათობის მიხედვით} своей^{თავისი} должны^{საჭიროა} занимать^{დაიკავოს} «Оглашения»^{„განცხადებებმა“} преподобного^{ღირსი} Феодора,^{თეოდორესმა,} игумена^{იღუმენისა} Константинопольской^{კონსტანტინოპოლისამ} Студийской^{სტუდიის} обители,^{სავანისა,} или^ანდა «Беседы^{„საუბრები} его^მისი к братии».^{ძმათათვის“.} Книга^{წიგნი} эта^ეს значительного^{მნიშვნელოვანი} объема.^{მოცულობისაა.} Польза^{სარგებელი} ее^მისი признана^{მიჩნეულია} Церковью:^{ეკლესიის მიერ:} уставом^{წესდებით} церковным^{საეკლესიოთი} положено^{დაწესებულია} в известные^{განსაზღვრულ} дни^{დღეებში} Великого^დიდი поста^{მარხვისა} читать^{იკითხებოდეს} ее^იგი в церкви^{ეკლესიაში} на службах^{მსახურებებზე} церковных^{ეკლესიისა} 438 . Это^ეს постановление^{დაწესება} касается^{ეხება} собственно^{საკუთრივ} монастырей.^{მონასტრებს.} Беседы^{საუბრები} Студита^{სტუდიელისა} дышат^{სუნთქავს} любовью,^{სიყვარულით,} которую^{რომელსაც} он^იგი питал^{კვებავდა} к братству^{ძმათა მიმართ} своему:^{თავისი:} он^იგი называет^{უწოდებს} их^მათ отцами^{მამებს} своими,^{თავისებს,} и^და наставниками,^{მოძღვრებს,} и^და братиями,^{ძმებს} и^და чадами;^{შვილებს;} учение^{სწავლება} его^მისი необыкновенно^{არაჩვეულებრივად} просто,^{უბრალოა,} доступно^{მისაწვდომია} для понятия^{გასაგებად} всех,^{ყველასათვის,} особенно^{განსაკუთრებით} идет^{მიესადაგება} для иноков^{მონაზვნებს} общежительных,^{ზოგადმცხოვრებლებს,} как^{როგორც} имеющее^{მქონეთ} исключительным^{გამონაკლის} предметом^{საგნად} различные^{სხვადასხვა} обязанности^{მოვალეობები} и^და обстоятельства^{გარემოებები} общежития.^{ზოგადსაცხოვრებლისა.} Есть^არის рукописные^{ხელნაწერი} книги^{წიგნები} Отцов,^{მამებისა,} описавших^{აღმწერთა} подвиг^{ღვაწლისა} умной^{გონიერი} молитвы.^{ლოცვისა.} Таковы:^{ასეთებია:} Григория^{გრიგოლ} Паламы^{პალამა} , Каллиста^{კალისტე} Антиликуди,^{ანტილიკუდი,} Симеона,^{სვიმონ} Нового^{ახალი} Богослова,^{ღვთისმეტყველი,} преподобного^{ღირსი} Нила^{ნილოს} Сорского^{სორელი} , русского^რუსი писателя.^{მწერალი.} Есть^არის книги^{წიგნები} для руководства^{ხელმძღვანელობისათვის} жителей^{მცხოვრებთა} скита,^{სკიტისა,} пустынников^{მეუდაბნოეთა} и^და отшельников:^{განდეგილთა:} таковые^{ასეთებია} Патерики,^{პატერიკები,} книга^{წიგნი} знаменитого^{ცნობილი} наставника^{მოძღვრისა} безмолвников^{განმხოლოვებულთა} Исаака^{ისააკ} Сирского;^{ასურისა;} книга^{წიგნი} «Цветник»^{„ყვავილნარი“} священноинока^{მღვდელმონაზვნისა} Дорофея,^{დოროთესი,} русского^რუსი писателя,^{მწერლისა,} жившего,^{მცხოვრებისა,} как^{როგორც} видно^ჩანს из самой^{თავად} книги,^{წიგნიდან,} во времена^{დროებში} патриархов^{პატრიარქებისა} 439 . В этой^ამ статье^{სტატიაში} очень^{ძალიან} обширной,^{ფართოში} священноинок^{მღვდელმონაზონი} говорит^{საუბრობს} между^{სხვათა} прочим,^{შორის,} что^რომ в общежитиях^{ზოგადსაცხოვრებლებში} непременно^{აუცილებლად} должно^{საჭიროა} последовать^{მისდიო} преданию^{გადმოცემას} святых^{წმინდა} Отцов,^{მამათას,} учредителей^{დამაარსებელთ} иноческого^{სამონაზვნო} общежития;^{ზოგადსაცხოვრებლისა;} те,^{ისინი,} которые^{რომლებიც} преступают^{გადავლენ} предание^{გადმოცემას} святых^{წმინდა} Отцов,^{მამათას,} не^ვერ узрят^{იხილავენ} света^{ნათელს} Христова.^{ქრისტესას.} Священноинок^{მღვდელმონაზონი} завещает^{უანდერძებს} намеревающемуся^{განმზრახველს} вновь^{ახლიდან} устроить^{მოაწყოს} монастырь,^{მონასტერი,} чтоб^რომ он^მან исходатайствовал^{შუამდგომლობით მიიღოს} «благословенную^{„დალოცვილი} грамоту^{წიგნიერება} у Святейшего^{უწმინდესი} Патриарха»^{პატრიარქისგან“} и^და оградил^{შემოსაზღვროს} монастырь^{მონასტერი} «благословением^{„კურთხევით} Патриарха».^{პატრიარქისა“.} Цветник^{ყვავილნარი} был^იყო особенно^{განსაკუთრებით} уважаем^{პატივცემული} отечественными^{თანამემამულე} иноками,^{მონაზვნების მიერ,} упражнявшимися^{მოვარჯიშეებში} в возвышеннейшем^{აღმატებულ} монашеском^{სამონაზვნო} подвиге.^{ღვაწლში.} По этой^ამ книге^{წიგნით} обучился^{ისწავლა} Иисусовой^{ხელოვნება} молитве^{ლოცვისა} знаменитый^{ცნობილმა} Соловецкий^{სოლოვეცის} подвижник^{მოღვაწემ} Иисус^იესო Голгофской;^{გოლგოთელმა;} по ней^{მის მიხედვით} обучился^{დაისწავლა} иисусовой^{იესოს} молитве^{ლოცვა} преподобный^{ღირსმა} Иоасаф^{იოასაფ} Каменский,^{კამენსკმა,} Вологодский^{ვოლოგოდის} Чудотворец,^{სასწაულთმოქმედმა,} как^{როგორც} видно^ჩანს из рукописного^{ხელნაწერი} жития^{ცხოვრებიდან} его.^{მისი.} Последнее^{უკანასკნელი} обстоятельство^{გარემოება} показывает,^{უჩვენებს,} что^რომ священноинок^{მღვდელმონაზონი} жил^{ცხოვრობდა} во времена^დროს первых^{პირველი} Патриархов^{პატრიარქებისა} и^და достиг^{მიაღწია} смут^{ამბოხამდე} отечественных,^{სამამულოსი,} как^{როგორც} об этом^{ამის შესახებ} можно^{შესაძლოა} заключить^{დავასკვნათ} по кратким^{მოკლე} указаниям^{მითითებით} на современность,^{თანამედროვეობისა} встречающимся^{შემთხვევითისა} в его^მის книге.^{წიგნში.} Выписки^{ამონაწერები} сделаны^{გაკეთებულია} здесь^აქ из книги,^{წიგნიდან,} напечатанной^{დაბეჭდილიდან} в Гродне^{გროდნში} в 1687¹⁶⁸⁷ году^წელს православными,^{მართლმადიდებლების მიერ} двадцать^ოცი лет^წლის спустя^{შემდეგ} по низвержении^{ჩამოგდებისა} Патриарха^{პატრიარქისა} Никона^{ნიკონისა} с соблюдением^{დაცვით} старинной^{უძველესი} орфографии.^{ორთოგრაფიისა.} Что^რომ книга^{წიგნი} напечатана^{დაბეჭდილია} православными,^{მართლმადიდებლების მიერ} доказывается^{დასტურდება} читаемым^{ამოკითხულის მიხედვით} в ней^{მასში} завещанием:^{ანდერძისა:} относиться^{მიიმართოს} за благословением^{დალოცვისათვის} к святейшему^{უწმინდესი} Патриарху,^{პატრიარქისადმი,} чего^{რასაც} раскольники^{განხეთქილების მოქმედნი} никак^{არაფრით} бы не^არ допустили.^{დაუშვებდნენ.} Признаем^{მივიჩნევთ} нужным^{საჭიროდ} это^ამ замечание:^{შემჩნევას:} орфография^{ორთოგრაფია} книги,^{წიგნისა,} как^{როგორც} указал^{მიანიშნა} опыт,^{გამოცდილებამ} может^{შესაძლოა} навести^{მიაყენოს} сомнение^ეჭვი относительно^{მიმართებაში} православия^{მართლმადიდებლობისა} книги,^{წიგნისა,} при поверхностном^{ზედაპირული} взгляде^{შეხედულებით} на нее,^{მისდამი,} тем^მით более,^{მეტად,} что^რომ при таком^ასეთ взгляде^{შეხედულებაში} очень^{ძალიან} легко^{ადვილად} укроется^{დაიფარება} ее^მისი существенное^{არსებითი} значение,^{მნიშვნელობა,} по которому^{რომლის მიხედვითაც} писатель^{მწერალმა} назвал^{უწოდა} ее^მას Цветником^{ყვავილნარი} 440 . Сделаем^{გავაკეთებთ} из последней^{უკანასკნელი} книги,^{წიგნიდან,} облегчая^{შემსუბუქებით} понимание^{გაგებისა} славянского^{სლავური} языка^{ენისა} переводом^{გადათარგმნით} на русский,^{რუსულად,} некоторые^{რამდენიმე} выписки,^{ამონაწერს,} как.^{როგორც.} по нравственному^{ზნეობრივი} и^და аскетическому^{ასკეტური} достоинству^{ღირებულებით} книги,^{წიგნისა,} так^{როგორც} особенно^{განსაკუთრებით} потому,^{იმიტომ,} что^რომ писатель^{მწერალი} – наш^{ჩვენი} соотечественник,^{თანამემამულეა,} нами^{ჩვენ მიერ} забытый.^{დავიწყებული.} Лишь^{მხოლოდ} какой-нибудь^{რომელიმე} пустынник^{მეუდაბნოე} читает^{კითხულობს} и^და перечитывает^{გადაიკითხავს} эту^ამ вдохновенную^{შთაგონებულ} книгу,^{წიგნს,} исполненную^{აღსავსეს} драгоценных^{ძვირფასი} духовных^{სულიერი} советов.^{რჩევებით.} Пусть^დაე раздастся^{გაისმას} и для нас^{ჩვენთვისაც} голос^ხმა священноинока^{მღვდელმონაზვნისა} из гроба,^{საფლავიდან,} куда^{სადაც} похоронило^{დამარხა} его^იგი наше^{ჩვენმა} забвение.^{დავიწყებამ.} Этому^ამ голосу,^{ხმისთვის,} вещающему^{მაუწყებელს} глубокие^ღრმა истины,^{ჭეშმარიტებებისა} прилично^{რიგიანია} раздаться^{გაისმოდეს} из строгой^{მკაცრი} Валаамской^{ვალაამის} обители.^{სავანიდან.}

“О,^„ო, любимый^{საყვარელო} мой^ჩემო читатель,^{მკითხველო,} – так^ასე начинает^{იწყებს} свою^{თავის} книгу^{წიგნს} священноинок,^{მღვდელმონაზონი,} – хочешь^{გსურს} ли,^კი, покажу^{განახებ} тебе^შენ нечто,^{რაღაცას,} честнее^{უპატიოსნესს} чистого^{სუფთა} злата,^{ოქროსი,} и^და серебра,^{ვერცხლისა,} и^და многоценного^{ძვირადღირებული} бисера,^{მძივისა,} и^და камня^{ქვისა} драгого!^{ძვირფასისა!} Ты^შენ ничем^{ვერაფრით} не возможешь^{შეძლებ} найти^{იპოვო} и^და купить^{იყიდო} Царства^{სასუფეველი} Небесного,^{ზეციერი,} будущей^{მომავალი} радости^{სიხარული} и^და покоя,^{სიმშვიდე,} как^{როგორც} только^{მხოლოდ} этим.^{ამით.} Это^ესაა – уединенное^{განმარტოვებული} чтение^{კითხვა} и^და слушание^{მოსმენა} со вниманием^{ყურადღებით} и^და усердием^{გულმოდგინებით} святых^{წმინდა} книг^{წიგნებისა} Божественного^{საღვთო} Писания.^{წერილისა.} Невозможно,^{შეუძლებელია,} невозможно^{შეუძლებელია} спастись^{გადარჩენა} тому,^{იმისათვის,} кто^ვინც не будет часто^{ხშირად არ} читать^{იკითხავს} Боговдохновенного^{ღვთივშთაგონებულ} святого^{წმინდა} Писания.^{წერილს.} Как^{როგორც} птица^ჩიტს без^{გარეშე} крыльев^{ფრთებისა} не^არ может^{შეუძლია} возлететь^{აფრენა} на высоту,^{სიმაღლეზე,} так^ისე и ум^{გონებასაც} без^{გარეშე} книг,^{წიგნებისა,} одними^{მხოლოდ} собственными^{საკუთარი} помышлениями,^{ფიქრებით,} не^ვერ может^{შეუძია} домыслиться,^{მიხვდეს,} каким^{როგორ} образом получить^{მიიღოს} спасение.^{ხსნა.} Чтение^{კითხვა} в уединении^{განმარტოვებით} и^და слушание^{მოსმენა} со вниманием^{ყურადღებით} и^და усердием^{გულმოდგინებით} святых^{წმინდა} книг^{წიგნებისა} Божественного^{საღვთო} Писания^{წერილისა} – родители^{მშობელია} и^და начало^{საწყისი} всех^{ყველა} добродетелей^{სათნოებათა} и^და всякого^{ყოველგვარი} благого^{კეთილი} дела:^{საქმისა:} потому^{იმიტომ} что^რომ все^{ყველა} добродетели^{სათნოებანი} рождаются^{იშვება} от них,^{მათგან,} от них^{მათგან} начинаются.^{იწყება.} Уединенное^{განმარტოვებული} чтение^{კითხვა} и^და слушание^{მოსმენა} со вниманием^{ყურადღებით} и^და усердием^{გულმოდგინებით} святых^{წმინდა} книг^{წიგნებისა} Божественного^{საღვთო} Писания,^{წერილისა,} с целью^{მიზნით} деяния^{საქმიანობისა} и^და своего^{საკუთარი} спасения,^{ხსნისა,} рождают^შობს всякую^{ყოველგვარ} добродетель,^{სათნოებას,} служат^{წარმოადგენს} источником^{წყაროს} благ,^{სიკეთეებისას,} отгоняют^{განაგდებს} от нас^{ჩვენგან} всякую^{ყოველგვარ} греховную^{ცოდვიან} и^და злую^{ბოროტ} страсть,^{ვნებას,} всякое^{ყოველგვარ} греховное^{ცოდვილ} похотение,^{ავხორცობას,} желание^{სურვილსა} и^და действие,^{ქმედებას} свое^{საკუთარსა} и^და бесовское.^{ეშმაკეულს.} Святые^{წმინდა} Отцы^{მამები} признают^{მიიჩნევენ} уединенное^{განმარტოვებულ} чтение^{კითხვას} и^და слушание^{მოსმენას} со вниманием^{ყურადღებით} и^და усердием^{გულმოდგინებით} святых^{წმინდა} книг^{წიგნებისა} Божественного^{საღვთო} Писания^{წერილისა} старейшиною^{უძველესად} и^და царем^{მეფედ} над всеми^{ყველა} добродетелями”...^{სათნოებებზე“...} Под Божественным^{საღვთო} Писанием^{წერილში} священноинок^{მღვდელმონაზონი} разумеет^{მოიაზრებს} не^არა одни^{მხოლოდ} священные^{წმინდა} книги^{წიგნებს} Ветхого^{ძველი} и^და Нового^{ახალი} Завета,^{აღთქმისა,} но^{არამედ} и писания^{წერილებსაც} святых^{წმინდა} Отцов;^{მამებისას;} в этом^ამ случае^{შემთხვევაში} он^იგი выражается^{გამოხატავს} так^{ასევე} же, как^{როგორც} и преподобный^{ღირსი} Нил^{ნილოს} Сорский^{სორელი} . Такое^ასეთ начало^{საწყისს} имеет^აქვს необыкновенную,^{არაჩვეულებრივი,} драгоценную^{ძვირფასი} важность:^{მნიშვნელოვნება:} им^{მისით} признает^{მიიჩნევს} священноинок^{მღვდელმონაზონი} необходимость^{აუცილებლობას} неотступно^{განუშორებლად} держаться^{მოვეჭიდოთ} не^არა только^{მხოლოდ} догматического,^{დოგმატურ,} но^{არამედ} и^{კიდეც} нравственного^{ზნეობრივ} предания^{გარდამოცემას} Церкви;^{ეკლესიისას;} им^{მისით} он^იგი вступает^{შედის} в союз^{კავშირში} единомыслия^{თანამოაზრეობისა} со всеми^{ყველა} аскетическими^{ასკეტურ} святыми^{წმინდა} писателями^{მწერალთან} Восточной^{აღმოსავლეთის} Церкви.^{ეკლესიისა.} Все^{ყველა} они^{ისინი} единогласно^{ერთხმად} утверждают,^{ამტკიცებენ,} что,^რომ, для непогрешительного^{შეუცდომელი} шествия^{სვლისათვის} путем^გზით иноческих^{სამონაზვნო} подвигов,^{ღვაწლთა,} необходимо^{აუცილებელია} руководство^{ხელმძღვანელობა} писаниями^{წერილებით} святых^{წმინდა} Отцов,^{მამებისა,} что^რომ это^ეს – единственный^{ერთადერთი} способ^{საშუალებაა} спасения,^{გადარჩენისა,} остающийся^{დარჩენილი} нам^{ჩვენთვის} по умалении^{შემცირების შედეგად} духовных^{სულიერი} наставников.^{მოძღვრებისა.} С самых^{თავად} первых^{პირველი} слов^{სიტყვებიდან} священноинок^{მღვდელმონაზონი} ставит^{აყენებს} читателя^{მკითხველს} на стези^{გზაზე} правые,^{სწორზე,} святые,^{წმინდაზე,} безопасные,^{უსაფრთხოზე,} предписанные^{დანიშნულზე} и^და благословенные^{ნაკურთხზე} Церковью,^{ეკლესიის მიერ,} дает^{აძლევს} ученику^{მოწაფეს} своему^{თავისას} характер^{ხასიათს} определительный^{განსაზღვრულს} сына^ძისა Восточной^{აღმოსავლეთის} Церкви,^{ეკლესიისა,} вводит^{შეჰყავს} его^იგი в духовное^{სულიერ} общение^{ერთობაში} со святыми^{წმინდა} иноками^{მონაზვნებთან} всех^{ყველა} веков^{საუკუნისა} христианства,^{ქრისტიანობისა,} устраняет^{განაშორებს} от всего^{ყველაფერი} чуждого,^{უცხოსაგან,} от всего^{ყველაფერი} поддельного.^{ყალბისაგან.} Как^{როგორი} превосходен^{ჩინებულია} характер^{ხასიათი} сына^ძისა Восточной^{აღმოსავლეთის} Церкви!^{ეკლესიისა!} Как^{როგორ} он^იგი прост,^{უბრალოა,} величествен^{დიდებული} и^და свят!^{წმინდა!} Протестант^{პროტესტანტი} холодно-умен;^{ცივად-ჭკვიანია;} Римлянин^{რომაელი} – восторжен,^{აღტაცებული,} увлекает,^{გატაცებულია,} уносится;^{დაქრის;} сын^ძე Восточной^{აღმოსავლეთის} церкви^{ეკლესიისა} проникнут^{გამსჭვალულია} святою^{წმინდა} истиною^{ჭეშმარიტებით} и^და кротким^{მშვიდი} миром.^{მშვიდობით.} Первые^{პირველი} два^ორი характера^{ხასიათი} – земные;^{მიწიერია;} последний^{უკანასკნელი} низшел^{ჩამოვიდა} с неба,^{ზეციდან,} и^და предстоит^{წარდგომილია} нашим^{წინაშე ჩვენს} взорам^{მზერათა} в Евангелии.^{სახარებაში.} Этот^ეს характер^{ხასიათი} воспитывается^{აღიზრდება} в православном^{მართლმადიდებელ} христианине^{ქრიტიანში} чтением^{სწავლებით} Священного^{წმინდა} Писания^{წერილისა} и^და творений^{ნაწარმოებებისა} святых^{წმინდა} Отцов;^{მამათა;} христианин,^{ქრისტიანი,} напитываясь^{გამძღარი} этим^ამ чтением,^{კითხვით,} соделывается^{ხდება} наперсником^{მესაიდუმლე} Истины^{ჭეშმარიტებისა} и^და причастником^{ზიარი} подаваемого^{მოწოდებულისა} Ею^{მისისა} Святого^{წმინდისა} Духа.^{სულისა.}

Проницательно^{გამჭრიახად} взглянул^{შეხედა} священноинок^{მღვდელმონაზონმა} на современное^{თანამედროვე} ему^{მისდამი} монашество;^{მონაზვნობას;} драгоценно^{ძვირფასია} сделанное^{გაკეთებული} им^{მის მიერ} замечание:^{შენიშვნა:} “Часто^{„ხშირად} удивлялся^{ვოცდებოდი} я^მე тому,^{იმით,} говорит^{ამბობს} он,^იგი, как^{როგორ} святые^{წმინდა} древние^{ძველი} Отцы^{მამები} в короткое^{მოკლე} время^{დროში} достигали^{აღწევდნენ} спасения,^{ხსნას,} приходили^{მოდიოდნენ} в совершенство,^{სრულყოფილებაში,} обретали^{მოიპოვებდნენ} благодать,^{მადლს,} а^ხოლო в нынешние^{აწინდელ} времена^{დროში} мало^{ცოტაა} спасающихся!^{ხსნილი!} Но^{მაგრამ} вот^აი чем^რითი все^{ყველა} святые^{წმინდა} Отцы^{მამანი} достигли^{აღწევდნენ} совершенства^{სრულყოფილებას} и^და спасения,^{ხსნას,} обрели^{იპოვებდნენ} благодать,^{მადლს,} сподобились^{ეღირსებოდნენ} дара^ნიჭს чудотворения:^{სასწაულმოქმედებისას:} они^{ისინი} от всей^{მთელი} души^{სულით} последовали^{შეუდგნენ} всем^{ყველა} словам^{სიტყვას} и^და заповедям^{მცნებას} Господа,^{უფლისას,} более всего^{ყველაზე მეტად} старались^{ცდილობდნენ} соблюдать^{დაეცვათ} их,^{ისინი,} всегда^{ყოველთვის} их^{ისინი} имели^{ჰქონდათ} в уме^{გონებაში} своем...^{თავიანთში...} Во-первых,^{ჯერ-ერთი,} должно^{საჭიროა} сохранять^{დაცვა} заповеди^{მცნებებისა} Христовы,^{ქრისტესი,} потому^{იმიტომ} что^რომ Святое^{წმინდა} Евангелие^{სახარება} – уста^{ბაგეებია} Христовы,^{ქრისტესი,} ежедневно^{ყოველდღიურად} нам^{ჩვენდამი} глаголющие,^{მოლაპარაკე,} а^ხოლო потом^{შემდეგ} сохранять^{დაცვა} предания^{გარდამოცემისა} святых^{წმინდა} Отцов,^{მამათა,} исполнять^{აღსრულება} делания,^{საქმეებისა,} заповеданные^{ნამცნებისა} ими,^{მათ მიერ,} сими^ამ деланиями^{საქმიანობებით} утруждать^{აშრომო} тела^{სხეული} свои...^{საკუთარი...} Без исполнения^{აღსრულების გარეშე} заповедей^{მცნებებისა} Господних^{უფლის} святых,^{წმინდათა,} священных^{წმინდათა} и^და светоносных,^{ნათელმოსილთა,} предания^{გადმოცემები} и^და правила^{კანონები} наши^{ჩვენნი} суетны...^{ამაონია...} Не^არ сохраняющий^{დამცველი} заповедей^{მცნებებისა} Господних,^{უფლისა,} повреждает^{აზიანებენ} и^და погубляет^{ღუპავენ} труды^{შრომებს} свои^{თავისსას} великие,^{დიდებს,} лишается^{გარეშე რჩებიან} совершенства,^{სრულყოფილებისა,} спасения^{გადარჩენისა} и^და благодати.^{მადლისა.} Несохраняющий^{არ დამცველი} заповедей^{მცნებებისა} Господних^{უფლისა} и^და не^არ устраивающий^{მომწყობი} внутри^{შიგნით} себя^{თავისა} места^{ადგილისა} для благодати,^{მადლისათვის,} не^ვერ может^{შეძლებს} придти^{მოვიდეს} в совершенство,^{სრულყოფილებაში,} и^და приять^{მიიღოს} благодать.^{მადლი.} Чужд^{უცხოა} духовной^{სულიერი} мудрости,^{სიბრძნისა,} кто^ვინც упражняется^{ვარჯიშობს} в подвигах^{ღვაწლებში} телесных,^{ხორციელთაში,} а^ხოლო небрежет^{უგულებელყოფს} о заповедях^{მცნებებს} Господа!^{უფლისას!} Ничто^{არაფერი} наше^{ჩვენი} неприятно^{არაა სათნო} Богу^{უფლისათვის} без^{გარეშე} исполнения^{აღსრულებისა} заповедей^{მცნებებისა} Господа.^{უფლისა.} Как^ასე тщательно^{გულდასმით} и^და неуклонно^{გადაუდრეკლად} сохраняли^{იცავდნენ} их^მათ святые^{წმინდა} Отцы:^{მამები:} так^ასე и нам^{ჩვენც} должно^უნდა сохранять^{დავიცვათ} их,^{ისინი,} сколько^{რამდენადაც} силы^{ძალები} наши^{ჩვენნი} позволяют...”^{ნებას გვრთავენ...“} 441 . Душеполезнейшее^{უსულისსასარგებლოესი} наставление!^{დარიგებაა!} Записать^{ჩაეწერა} бы^უნდა его^იგი каждому^{ყოველ} иноку,^{მონაზონს,} заботящемуся^{მზრუნველს} о приготовлении^{მოსამზადებლად} себе^{თავისა} блаженной^{ნეტარი} вечности,^{მარადისობისათვის,} на скрижалях^{დაფებზე} сердца^{გულისა} неизгладимыми^{წარუშლელი} письменами.^{დაწერილობით.}

Прекрасная^{შესანიშნავი} душа^სული священноинока^{მღვდელმონაზვნისა} говорила^{ამბობდა} от избытка^{ნამეტნავისაგან} сердца,^{გულისა,} и^და изливалась^{გამოიხატებოდა} часто^{ხშირად} с непринужденным,^{გულწრფელი,} пленительным^{დამატყვევებელი} красноречием.^{მჭევრმეტყველებით.} Некоторыми^{ზოგიერთი} местами^{ადგილებით} его^{მისით} украсились^{დამშვენდებოდა} бы страницы^{გვერდები} лучших^{საუკეთესო} писателей.^{მწერალთა.} Как^{როგორი} изящны^{მოხდენილია} следующие^{შემდეგი} строки:^{სტრიქონები:} “Когда^{„როდესაც} мы^ჩვენ изработываем^{გამოვიმუშავებთ} живот^{ცხოვრებას} бессмертный:^{უკვდავს:} то^{მაშინ} не^არაა должно^{საჭირო} бояться^შიში напастей,^{თავდასხმებისა,} скудости^{სიმწირისა} в телесных^{ხორციელ} потребностях,^{მოთხოვნილებებში,} ни^არც самой^{თავად} смерти.^{სიკვდილისა.} Сказал^თქვა Господь:^{უფალმა:} «Не^„ნუ пецытеся^{ჰზრუნავთ} убо глаголюще,^{და იტყჳთ,} что^რაჲ ямы,^{ვჭამოთ,} или^ანუ что^რაჲ пием,^{ვსუათ,} или^ანუ чим^რაჲ одеждимся,^{შევიმოსოთ?} всех^{რამეთუ ამას ყოველსა} бо сих язы́цы^{წარმართნი} мира сего ищут",^{ეძიებენ“,} некрещенные,^{მოუნათლავნი,} незнающие^{არმცოდნენი} Бога:^{ღვთისა:} «весть^{რამეთუ იცის} бо Отец^{მამამან} ваш^{თქუენმან} Небесный, яко^რაჲ требуете^{გიჴმს} сих^ამათ всех.^{ყოველთაგანი.} Ищите^{ხოლო თქუენ ეძიებდით} прежде^{პირველად} Царствия^{სასუფეველსა} Божия^{ღმრთისასა} и^და правды^{სიმართლესა} его,^{მისსა,} и^და сия^ესე вся^{ყოველი} приложатся^{შეგეძინოს} вам»^{თქუენ.“} ( Мф.6:31–33^{მთ. 6:31-33} ). И^და так^{როგორ} Он^მან дал^{მოგვცა} обещание!^{დაპირება!} Я,^მე, говорит^{ამბობს} Он,^იგი, – пища^{საკვები ვარ} тебе^{შენთვის} и^და одежда;^{ტანსაცმელი} Я^მე послужу^{გემსახურები} тебе^შენ в немощи^{უძლურებაში} твоей,^{შენსა,} как^{როგორც} отец^მამა и^და мать,^{დედა,} и^და друг^{მეგობარი} задушевный.^{გულითადი.} Я^მე доставлю^{მოგიტან} все,^{ყველაფერს} что^რაც нужно^{საჭიროა} тебе^{შენთვის} и^და поработаю^{ვიმუშავებ} тебе^{შენთვის} благодатью^{მადლით} Моею.^{ჩემით.} Только^{მხოლოდ} ты^შენ веруй^{ირწმუნე} Мне^ჩემი вседушно^{მთელი სულით} и^და несомненно,^{უდავოდ,} служи^{მემსახურე} Мне^მე твердо,^{მყარად,} и^და надейся,^{იმედოვნე,} что^რომ могу^{შემიძლია} исполнить^{აღვასრულო} обещанное^{დანაპირები} Мною”^{ჩემ მიერ“} 442 .

Совершились^{აღსრულდა} над священноиноком^{მღვდელმონაზონზე} слова^{სიტყვები} Боговдохновенного^{ღვთივშთაგონებული} Давида,^{დავითისა,} который^{რომელმაც} сказал:^{თქვა:} «Отрыгнут^{„აღმოთქუან} устне^{ბაგეთა} мои^{ჩემთა} пение,^{გალობაჲ შენი,} егда^{რაჟამს} научиши^{მასწავლნე} мя^მე оправданием^{სიმართლენი} Твоим»^{შენნი“} ( Пс.118:171^{ფს. 118:171} ). Когда^{როდესაც} сама^{თავად} Божественная^{საღვთო} благодать,^{მადლი,} вселившись^{ჩასახლებული} в сердце,^{გულში,} начнет^{დაიწყებს} научать^{შეასწავლოს} его^მას закону^{კანონი} Духа,^{სულისა,} тогда^{მაშინ} человек^{ადამიანი} делается^{ხდება} вдохновенным.^{შთაგონებული} Оживают^{ცოცხლდება} его^მისი мысли^{აზრები} и^და чувствования^{გრძნობები} новою^{ახალი} жизнью^{სიცოცხლით} Духа,^{სულისა,} беседа^{საუბარი} его^მისი носит^{ატარებს} печать^{ბეჭედს} возвышеннейшей^{უაღმატებულესი} поэзии.^{პოეზიისაას.} Таковы^{ასეთია} многие^{მრავალი} места^{ადგილი} писаний^{ნაწერისა} священноинока,^{მღვდელმონაზვნისა,} и^და между^{სხვათა შორის} прочими начало^{დასაწყისი} 11-й^{მეთერთმეტე} главы,^{თავისა,} где^{სადაც} он^იგი беседует^{საუბრობს} к душе^{სულზე} своей:^{თავისაზე:} “Возлюбленная^{„საყვარელო} душа^სულო моя,^{ჩემო,} говорит^{ამბობს} он:^იგი: не^არ отлагай^{გადადო} года^წელი за год,^{წლისაგან,} месяца^თვე за месяц,^{თვისაგან,} времени^დრო за время,^{დროისაგან,} дня^დღე за день,^{დღისაგან,} не^არ проводи^{გაატარო} их^{ისინი} в тщетном^ამაო ожидании!^{მოლოდინში!} Чтоб^რათა не^არ пришлось^{მოგიწიოს} тебе^შენ воздохнуть^{ამოიოხრო} от всего^{მთელი} сердца,^{გულისაგან,} поискать^{მოძებნო} могущего^{შემძლებელი} участвовать^{მონაწილეობა მიიღოს} в твоей^შენს скорби,^{წუხილში,} и^და не^ვერ найти^{იპოვო} его.^იგი. Ах!^ახ! сколько^{რამდენად} тогда^{მაშინ} начнешь^{დაიწყებ} терзаться,^{წვალებას,} сколько^{რამდენად} плакать,^{ტირილს,} рыдать^{ქვითინს} и^და сетовать,^{ჩივილს,} раскаиваться^{დანანებას} бесполезно!^{უსარგებლოდ!} Ты^შენ можешь^{შეგიძლია} сегодня^დღეს сделать^{გააკეთო} добро:^{სიკეთე:} не^არ отлагай^{გადადო} его^იგი на завтрашний^{ხვალიდელი} день!^{დღისათვის!} Ты^შენ не^არ знаешь,^იცი что^რას родит^შობს день^დღე завтрашний.^{ხვალინდელი.} Не^არ постигнет^{გეწევა} ли^კი тебя^შენ в эту^ამ ночь^დღეს какое^{რაიმე} бедствие!^{უბედურება!} Ты^შენ не^არ знаешь,^იცი, что^რა несет^{მოაქვს} за собою день,^{დღეს,} что^რა несет^{მოაქვს} ночь.^{ღამეს.} Душа^სულო моя!^ჩემო ныне^{აწ არს} время^დრო терпения^{მოთმენისა} скорбей!^{მწუხარებათა!} Ныне^{აწ არს} время^დრო исполнения^{აღსრულებისა} заповедей^{მცნებათა} Господних^{უფლისათა} и^და добродетелей^{სათნოებათა} Отеческих!^{მამებისა!} Ныне^{აწ არს} время^დრო плача^{გლოვისა} и^და рыдания,^{ქვითინისა,} слез,^{ცრემლებისა,} – рождающих^{მშობელთა} сладость^{სიტკბოსი} и^და радость!^{სიხარულისა!} О,^ო, душа^სულო моя!^{ჩემო!} если^თუკი истинно^{ჭეშმარიტად} хочешь^{გსურს} спастись,^{გადარჩე,} возлюби^{შეიყვარე} скорби,^{ტანჯვები,} как^{როგორც} прежде^უწინ ты^შენ любила^{გიყვარდა} наслаждение;^{სიამოვნებები;} живи,^{იცხოვრე} умирая^{კვდებოდე} ежедневно.^{ყოველდღიურად.} Скоро^მალე проходить^{გადის} житие^{ცხოვრება} наше,^{ჩვენი,} и^და исчезает,^{ქრება,} как^{როგორც} тень^{ჩრდილი} облака,^{ღრუბლისა,} производимая^{წარმოშობილი} солнцем.^{მზის მიერ.} Дни^{დღეები} жизни^{ცხოვრებისა} нашей^{ჩვენისა} разливаются^{იღვრება} как^{როგორც} дым^ბოლი на воздухе”...^{ჰაერში“...} Цветник^{ყვავილნარი} – одна^{ერთ ერთი} из возвышеннейших^{უაღმატებულესი} аскетических^{ასკეტური} книг;^{წიგნია;} этим^ამ достоинством^{ღირსებით} она^იგი приближается^{უახლოვდება} к знаменитой^{ცნობილ} книге^{წიგნს} Исаака^{ისააკ} Сирского.^{ასურისას.} Два^ორი писателя^{მწერალი} Русской^{რუსული} Церкви^{ეკლესიისა} писали^{წერდა} о умном^{გონიერი} делании,^{საქმიანობის შესახებ} Нил^{ნილოს} Сорский^{სორელი} и^და священноинок^{მღვდელმონაზონი} Дорофей.^{დოროთე.} Книга^{წიგნი} первого^{პირველისა} – весьма^{საკმაოდ} полезное^{სასარგებლო} руководство^{ხელმძღვანელობაა} для начинающих^{დამწყებთათვის} подвиг^{ღვაწლისა} безмолвия,^{განმხოლოვებისა,} а^ხოლო второго^{მეორე} – для преуспевших^{წარმატებულთათვის} и^და приближающихся^{მიახლებულთათვის} к совершенству.^{სრულყოფილებისათვის.} Учение^{სწავლება} о умной^{გონიერი} молитве^{ლოცვისადმი} изложено^{გადმოცემულია} «в Цветнике»^{„ყვავილნარში“} с необыкновенною^{არაჩვეულებრივი} ясностью,^{სიაშკარავით,} простотою,^{სიმარტივით,} окончательностью.^{საბოლოოობით.} Повсюду^{ყველგან} видны^ჩანს обильное^უხვი духовное^{სულიერი} преуспеяние^{წარმატება} и^და здравый^{ჯანმრთელი} смысл^აზრი русского^რუსი человека,^{ადამიანისა,} упрощевающий^{მთხოვნელისა} мудреное,^{ბრძნული,} излагающий^{გადმომცემი} возвышеннейшее^{უაღმატებულესი} духовное^{სულიერი} учение^{სწავლებისა} с необыкновенною^{არაჩვეულებრივი} естественностью,^{ბუნებრიობით} чрезвычайно^{უკიდურესად} внятно^{მკაფიოდ} и^და – изящно!^{მოხდენილად!} В особенности^{განსაკუთრებით} таковы^{ასეთია} его^მისი поучения:^{სწავლება:} о чистоте^{სისუფთავეზე} сердечной,^{გულისა,} умной,^{გონებისა,} и^და душевной,^{სულისა,} о бесстрастии,^{უვნებობაზე,} о помрачении^{დაბნელებაზე} ума,^{გონებისა,} о трезвении^{სიფხიზლეზე} ума,^{გონებისა,} о святой^{წმინდა} чистой^{სუფთა} молитве.^{ლოცვაზე.} По возвышенности^{შეძლებისდაგვარად} и^და святости^{სიწმინდის მიხედვით} этих^ამ предметов,^{საგნებისა,} для которых^{რომლებისთვისაც} есть^არის свое^{თავისი} время^დრო и^და место,^{ადგილი,} мы^ჩვენ не^არ дерзаем^{გავბედავთ} делать^{გავაკეთოთ} выписок;^{ამონაწერი;} желающего^{მსურველებს} познакомиться^{გაეცნოს} с ними^მათ отсылаем^{ვაგზავნით} к самой^{თავად} книге.^{წიგნისაკენ.} Сказывают^{ლაპარაკობს} уже^უკვე много^{ბევრს} заглавия^{სათაური} поучений.^{სწავლებისა.} Для таких-то^{სწორედ ასეთი} духовных^{სულიერი} упражнений^{ვარჯიშის შედეგად} преуспевшие^{წარმატებულნი} иноки^{მონაზონნი} переходят^{გადადიან} от общежития^{ზოგადსაცხოვრებლიდან} к жизни^{ცხოვრებაში} скитской^{სკიტისა} и^და отшельнической.^{განდეგილობაში.}

Скит^{სკიტი} Валаамского^{ვალაამის} монастыря^{მონასტრისა} находится^{იმყოფება} от главной^{მთავარი} обители^{სავანიდან} в трех^სამ верстах.^{ვერსში.} Путь^გზა к нему^{მასზე} – и водою^{წყლითაცაა} и^და берегом.^{ნაპირითაც.} Надо^{საჭიროა} спуститься^{დაეშვა} из монастыря^{მონასტრიდან} по гранитной^{გრანიტის} лестнице^{კიბეზე} к гавани.^{ნავთსაყუდელში} Здесь^აქ садитесь^{ჯდებით} в катер,^{კატარღაში} и^და тем^{იმავე} же заливом,^{ყურეთი} которым^{რომლითაც} прибыли^{მოხვედით} в монастырь,^{მონასტერში} плывете^{ცურავთ} далее,^{უფრო იქით,} в глубину^{სიღრმეში} острова,^{კუნძულისა,} в скит.^{სკიტში.} Залив^ყურე то^ხან суживается,^{ვიწროვდება} то^ხან расширяется;^{ფართოვდება;} вы^{თქვენ} непрестанно^{გამუდმებით} видите^{ხედავთ} с обеих^{ორივე} сторон^{მხრიდან} ландшафты,^{ლანდშაფტებს,} изменяющиеся^{ცვალებადებს} в формах,^{ფორმებში,} сохраняющие^{შემნარჩუნებლებს} тон^{ტონისა} угрюмый.^{პირქუშისა.} Наконец^{საბოლოოდ} въезжаете^{შედიხართ} в большой^დიდ овал,^{ოვალში,} окруженный^{შემოსაზღვრულში} отлогими^{დამრეცი} берегами,^{ნაპირებით,} на которых^{რომლებზეც} растет^{იზრდება} много^{ბევრი} березок,^{არყის ხე,} рябин,^{ნაკენკი,} клену;^{ნეკერჩხალი;} скалы^{კლდეები} почти^{თითქმის} скрылись^{მიიმალნენ} от вас;^{ჩვენგან;} кое-где,^{სადღაც} вдали,^{მოშორებით} из-за елей^{ნაძვისაგან} и^და сосен,^{ფიჭვისა,} выглядывает^{გამოიხედება} камень.^ქვა. Воды^{წყლები} овала^{ოვალისა} не^არაა мрачны:^{შავბნელი:} в них^{მათში} приятно^{სასიამოვნოდ} отражается^{ირეკლება} синева^{სილურჯე} небес.^{ცისა.} Зеленеющие^{გამწვანებული} луга,^{მდელოები,} испещренные^{აჭრელებულნი} и^და благоухающие^{კეთილსურნელოვანნი} бесчисленными^{აურაცხელი} дикими^{ველური} цветами,^{ყვავილით,} утешают^{ანუგეშებს} взор.^{მზერას.} Здесь^აქ нет^არაა ветру,^{ქარი,} того^ის сурового^{მკაცრი} порывистого^{მკვეთრი} ветру,^{ქარი,} который^{რომელიც} редко^{იშვიათად} стихает^{მიწყდება ხოლმე} на возвышенной^{ამაღლებულ} открытой^{გაშლილ} площади,^{ფართობზე,} где^{დადაც} стоит^დგას главный^{მთავარი} монастырь.^{მონასტერი.} Здесь^აქ все^{ყველაფერი} так^ისე гостеприимно,^{სტუმართმოყვარეა,} радушно!^{გულითადი!} Вам^{თქვენთვის} легко;^{ადვილია;} вы^{თქვენ} чувствуете,^{გრძნობთ,} что^რომ отдыхаете.^{იხვენებთ.} И^და делается^{ხდება} вам^{თქვენთვის} понятным,^{გასაგები,} что^რომ дикая^{ველურმა} природа^{ბუნებამ} с ее^მისი картинами,^{სურათებით,} наводящими^{მომტანით} ужас,^{თავზარისა,} на которые^{რომლებსაც} вы^{თქვენ} непрестанно^{გამუდმებით} доселе^{აქამდე} смотрели,^{უყურებდით,} привела^{მოიყვანა} ваши^{თქვენი} телесные^{ხორციელი} и^და душевные^{სულიერი} чувства^{გრძნობები} в напряжение.^{დაძაბულობაში.} Вы^{თქვენ} поднимаетесь^{ადიხართ} по отлогому^{დამრეც} лугу^{მდელოზე} излучистою^{დაკლაკნილი} тропинкою,^{ბილიკით,} входите^{შედიხართ} в чащу^{ტევრში} леса:^{ტყისა:} пред^{წინაშე} вами,^{თქვენსა,} внезапно,^{მოულოდნელად,} уединенный^{განმარტოებული} скит.^{სკიტია.} Посреди^{შუაში} скита^{სკიტისა} – каменная^ქვის двухэтажная^{ორსართულიანი} церковь^{ეკლესია} в Византийском^{ბიზანტიის} вкусе;^{გემოვნებით;} вокруг^{გარშემო} церкви^{ეკლესიისა} отдельные^{განცალკევებული} келлии^{კელიებია} братий,^{ძმებისა,} также^{ასევე} каменные,^{ქვისა} и^და каменная^ქვის ограда.^{ზღუდე.} Скит^{სკიტი} со всех^{ყველა} сторон^{მხრიდან} в лесу;^{ტყეშია;} в нем^{მასზე} – необыкновенная^{არაჩვეულებრივი} тишина.^{სიჩუმეა.} Совсем^{სრულად} другое^სხვა чувство^{გრძნობა} обдает^{გადაგეცემათ} вас,^{თქვენ,} когда^{როდესაც} взойдете^{შეხვალთ} в скит,^{სკიტში,} нежели^{ვიდრე} при входе^{შესვლისას} в монастырь.^{მონასტერში.} Там^იქ все^{ყველაფერი} дышит^{სუნთქავს} жизнью,^{სიცოცხლით,} жизнью^{სიცოცხლით} строгою;^{მკაცრით;} здесь^აქ же^კი – какое-то^{როგორიღაც} непостижимое^{მიუწვდომელი} спокойствие,^{სიმშვიდეა,} как^{როგორც} бы^{თითქოს} спокойствие^{სიმშვიდე} скончавшихся^{გარდაცვლილისა} блаженного^{ნეტარი} кончиною.^{აღსასრულით.} В скиту^{სკიტში} отправляется^{აღესრულება} Богослужение^{ღვთისმსახურება} дважды^{ორჯერ} в неделю,^{კვირაში,} в воскресение^{კვირას} и^და субботу;^{შაბათს;} в прочие^სხვა дни^{დღეებში} братия^{ძმები} безмолвствуют^{განმხოლოებულნი არიან} по келлиям,^{კელიებში,} занимаясь^{დაკავებულნი არიან} молитвою,^{ლოცვით,} чтением,^{კითხვით,} Богомыслием^{ღვთის მოაზროვნეობით} и^და рукоделием:^{ხელსაქმით:} а^ხოლო в храме^{ტაძარში} один^ერთი инок^{მონაზონი} совершает^{ასრულებს} чтение^{კითხვას} Псалтыря^{ფსალმუნისას} и^და поминовение^{მოხსენიებას} почивших^{გარდაცვლილთა} братий^{ძმათა} и^და благотворителей^{კეთილისმყოფელთა} Валаамской^{ვალაამის} обители.^{მონასტრისა.} Это^ეს чтение^{კითხვა} и^და поминовение^{მოსახსენიებელი} совершаются^{აღესრულება} непрерывно^{განუწყვეტლივ} день^დღე и^და ночь,^{ღამე,} для чего^{რის გამოც} братия,^{ძმები,} живущие^{მცხოვრებნი} в скиту,^{სკიტში,} чередуются.^{მონაცვლეობენ.} Пища^{საკვები} предлагается^{შემოითავაზება} в общей^{საერთო} трапезе;^{ტრაპეზზე;} она^იგი гораздо^{გაცილებით} скуднее^{ღარიბულია} монастырской,^{სამონასტროზე,} почти^{თითქმის} исключительно^{გამონაკლისად} растительная.^{მცენარეული.} На Пасху^{აღდგომას} и^და прочие^სხვა великие^დიდ праздники,^{დღესასწაულებზე,} скитские^{სკიტის} братия^{ძმები} приходят^{მოდიან} в монастырь,^{მონასტერში,} участвуют^{მონაწილეობას იღებენ} с монастырскою^{სამონასტრო} братией^{ძმებთან ერთად} в Богослужении^{ღვთისმსახურებაში} торжественном,^{სადღესასწაულოში,} и^და вкушают^{ჭამენ} с ними^{მათთან ერთად} в общей^{საერთო} трапезе^{ტრაპეზზე} праздничную^{სადღესასწაულო} пищу,^{საჭმელს,} непревышающую^{არაგადამეტებულს} никогда^{არასოდეს} и^თვით в самом^{თავად} монастыре^{მონასტერში} четырех^ოთხ перемен.^{პორციას.} Уха,^უხა, еще^{კიდევ} другое^სხვა блюдо^{კერძი} рыбы,^{თევზისა,} кусок^{ნაჭერი} пирога,^{ღვეზელისა,} – вот^აი признак^{ნიშანი} великого^დიდი праздника^{დღესასწაულისა} на трапезе^{ტრაპეზზე} Валаамских^{ვალაამის} братий.^{საძმოსი.} Сковрадо-пряжения^{ტაფამწვარები} исключены^{გამონაკლისია} из числа^{რიცხვიდან} их яств:^{საკვებთა;} они^{ისინი} признают^{მიიჩნევენ} их^მათ лакомством,^{ნუგბარად,} для себя^{თავიანთთვის} непозволительным.^{დაუშვებლად.} В скиту^{სკიტში} живет^{ცხოვრობს} до двенадцати^{თორმეტამდე} братий,^ძმა, или^ანდა немного^{რამდენადმე} более.^{მეტი.} Дорога^გზა из скита^{სკიტიდან} к монастырю^{მონასტრისაკენ} сухим^{მშრალი} путем^გზით также^{ასევე} ландшафтна:^{ლანდშაფტი:} идет^{მიდის} по берегу^{ნაპირზე} залива^{ყურესი} по рощам,^{კორომზე,} по холмам^{გორაკებზე} и^და горам,^{მთებზე,} и^და часто^{ხშირად} начинают^{იწყებს} стучат^{კაკუნს} колеса^{თვლები} экипажа^{ეკიპაჟისა} на голом^{ტიტველ} граните.^{გრანიტზე.}

По разным^{სხვადასხვა} местам^{ადგილას} острова^{კუნძულისა} в глухом^ყრუ уединении,^{განმარტოებაში,} при опушке^{ტყის შემოვლით} леса на холмике,^{ბორცვზე,} или^ანდა на маленьком^{პატარა} лугу^{მდელოზე} среди^{შუაში} лесу,^{ტყისა,} стоят^დგას одинокие^{მარტოსული} хижины^{ქოხები} пустынников,^{მეუდაბნოეთა,} срубленные^{მოჭრილნი} из бревен.^{მორებისაგან.} Число^{რიცხვი} пустынников^{მეუდაბნოეთა} весьма^{საკმაოდ} не^არაა велико.^{დიდი.} Жизнь^{ცხოვრება} отшельническая^{განდეგილური} может^{შესაძლოა} быть^იყოს дозволена^{ნება დართული} только^{მხოლოდ} самым^{ძალიან} опытным^{გამოცდილი} в иночестве,^{მონაზვნობაში} зрелым^{მოწიფულისათვის} по возрасту^{ასაკით} и^და духовному^{სულიერი} разуму.^{გონებით.} Пустынники,^{მეუდაბნოენი,} подобно^{მსგავსად} скитской^{სკიტის} братии,^{საძმოსი,} приходят^{მოდიან} в монастырь^{მონასტერში} на великие^დიდ праздники.^{დღესასწაულზე.}

Посетители^{მომსვლელნი} монастыря^{მონასტრისანი} помещаются^{თავსდებიან} в гостинице.^{სასტუმროში.} Есть^არის особенный^{განსაკუთრებული} приют^{თავშესაფარი} и для нищих,^{გლახაკთათვისაც,} которыми^{რომლებითაც} богата^{მდიდარია} эта^ეს часть^{ნაწილი} Финляндии.^{ფინეთისა.} Нищим^{გლახაკებისთვის} дозволяется^{დაიშვება} быть^{იყვნენ} на Валааме^{ვალაამში} в течение^{განმავლობაში} двоих^ორი суток,^{დღე-ღამე} и^და пользоваться^{ისარგებლონ} трапезою,^{ტრაპეზით,} нарочно^{განგებ} приготовляемою^{გამზადებული} в их^მათ приюте,^{თავშესაფარში,} а^ხოლო на дорогу^{გზისთვის} дают^{იძლევიან} каждому^{თითოეულისათვის} два^ორ куска^{ნაჭერს} ржаного^{ჭვავის} хлеба.^{პურისას.} И^და для этого-то^{სწორედ ამ} подаяния^{მოწყალებისათვის} стремится^{ისწრაფის} за сорок,^{ორმოცი,} за пятьдесят^{ორმოცდაათი} верст^{ვერსის მანძილზე} финляндец^{ფინელი} в монастырь^{მონასტერში} Валаамский!^{ვალაამისაში!} Летом,^{ზაფხულში,} лишь^{როგორც კი} очистятся^{გაიწმინდება} путь^გზა по озеру,^{ტბაზე,} многие^ბევრ десятки^{ათობით} челноков^{ადამიანს} ежедневно^{ყოველდღიურად} приносят^{მოაქვთ} нищих^{ღარიბები} по бурной^{ქარიშხლიან} пучине^{მორევში} к монастырю.^{მონასტერისაკენ.} Уезжают^{მიდიან} одни;^{ერთნი;} на место^{ადგილას} их^{მათისა} приехали^{მოვიდნენ} уже^უკვე другие.^{მეორენი.} Зимою,^{ზამთრობით,} лишь^{როგორც კი} станет^{დადგება} лед,^{ყინული,} целые^{მთელი} стаи^{გუნდნი} их^მათი пускаются^{ეშვება} пешком^{ფეხით} в трудное^ძნელ путешествие,^{მოგზაურობაში,} не^არ смотря^{უყურებენ} ни^არც на лютость^{მძვინვარებას} мороза,^{ყინვისას,} ни^არც не дальность^{სიშორეს} пути.^{გზისას.} Идут^{მიდიან} полуобнаженные^{ნახევრადშიშველნი} по льду!^{ყინულზე!} Идут^{მიდიან} и старцы^{მოხუცებულნიც} увечные,^{დაშავებულნიც,} и^და дети,^{ბავშვებიც,} и^და женщины^{ქალებიც} с грудными^{ძუძუს} младенцами.^{ჩვილებით.} Нередко^{ხშირად} находят^{პოულობენ} на ледяной^{ყინულის} степи^{სტეპში} замерзшие^{გაყინულ} трупы^{გვამებს} этих^ამ бедняков,^{საცოდავებისას,} думавших^{მაფიქრალებს} уйти^{გაქცეოდნენ} от голоду,^{შიმშილს,} убитых^{მოკლულებს} морозом.^{ყინვის მიერ.}

Нельзя,^{არ შეიძლება} наконец,^{საბოლოოდ,} не^არ принести^{გავიღოთ} дани^{ხარკი} слова^{სიტყვისა} больнице^{საავადმყოფოზე} Валаамской,^{ვალაამისაზე,} которая^{რომელიც} служит^{ემსახურება} спокойным^ჩუმ приютом^{თავშესაფარს} не^არა только^{მხოლოდ} для изветшавших^{დაძველებული} и^და недужных^{სნეული} Валаамских^{ვალაამის} иноков,^{მონაზონთათვის} но^{არამედ} и^{კიდეც} для иноков^{მონაზონთათვის} всей^{მთელი} Петербургской^{პეტერბურგის} епархии.^{ეპარქიისა.} При больнице^{საავადმყოფოსთან} есть^არის отдельная^{განცალკევებული} церковь^{ეკლესია} , отдельная^{განცალკევებული} трапеза,^{სატრაპეზო,} особенная^{განსაკუთრებული} прислуга^{მოსამსახურეები} и^და небольшая^{პატარა} аптека,^{აფთიაქი,} снабженная^{მომარაგებული} самыми^{ყველაზე} нужными^{საჭირო} медикаментами.^{მედიკამენტებით.}

Валаамский^{ვალაამის} остров^{კუნძული} с принадлежащими^{კუთვნილით} ему^{მისით} малыми^{მცირე} островами^{კუნძულებით} – не^არაა что^რამე иное,^{სხვა,} как^{თუ არა} цельный,^{მთელი,} поднявшийся^{აღმომართული} из Ладожского^{ლადოჟის} озера^{ტბიდან} камень,^ქვა, возвышенностями^{ამაღლებებით} которого^{რომლისაც} образуются^{წარმოიშვება} скалы,^{კლდეები,} горы^{მთები} и^და утесы,^{ფრიალოები,} а^ხოლო углублениями^{ჩაღრმავებებით} заливы,^{ყურეები,} проливы,^{სრუტეები,} озера.^{ტბები.} Вы^{თქვენ} убедитесь^{დარწმუნდებით} в этом^{ამაში} измерениями^{გაზომვებით} глубины^{სიღრმისა} озера.^{ტბისა.} В заливах,^{ყურეებში,} проливах,^{სრუტეებში,} на всем^მთელ пространстве^{სივრცეში} между^{შორის} главным^{მთავარი} островом^{კუნძულისა} и^და мелкими^{მცირე} островами,^{კუნძულებისა,} глубина^{სიღრმე} эта^ეს – пять,^{ხუთი,} десять,^ათი, в самых^{ყველაზე} глубоких^ღრმა местах^{ადგილებში} – двадцать^ოცი сажен;^{საჟენია;} но^{მაგრამ} едва^{როგორც კი} вы^{თქვენ} выехали^{გამოხვედით} на чистое^{სისუფთავეში} озеро,^{ტბისა,} глубина^{სიღრმე} в сотне^ას шагов^{ნაბიჯში} от берега^{ნაპირიდან} простирается^{განიგრძობა} уже^უკვე на семьдесят,^{სამოცდაათ,} на сто^ას сажен,^{საჟენზე,} доходит^{დადის} почти^{თითქმის} до двух^{ორასამდე.} сот. Почва^{ნიადაგი} – повсюду^{ყველგან} сплошной^{მთლიანი} камень,^{ქვაა,} покрытый^{დაფარული} слоем^{ფენით} растительной^{მცენარეული} земли^{მიწისა} на четверть^{მეოთხედ} аршина,^{არშინზე,} местами^{ადგილ ადგილ} и^{კიდეც} более.^{მეტზე.} Редко^{იშვიათად} в малом^ცოტა количестве,^{რაოდენობით,} не^არა на дальнюю^შორ глубину,^{სიღრმეში,} есть^არის песок^{ქვიშა} и^და глина.^{თიხა.} Слой^შრე земли,^{მიწისა,} покрывающий^{დამფარავი} «луду»,^{„ლუდისა“,} так^ასე Валаамские^{ვალაამის} иноки^{მონაზვნები} называют^{უწოდებენ} свой^{თავის} камень^ქვას – особенно^{განსაკუთრებით} плодороден:^{ნაყოფიერია:} близ^{ახლოს} монастыря^{მონასტრისა} разведены^{გაშენებულია} два^ორი фруктовые^{ხეხილის} сада,^{ბაღი,} один^ერთი под^ქვეშ скалою,^{კლდისა,} на которой^{რომელზეც} стоит^დგას монастырь,^{მონასტერი,} другой^{მეორე} по правую^{მარვენა} сторону^{მხარეს} гранитной^{გრანიტის} лестницы,^{კიბისა,} ведущей^{მიმყვანისა} от гавани^{ნავთსაყუდელიდან} в обитель.^{სავანეში.} В этих^ამ садах^{ბაღებში} яблони^{ვაშლები} свежи,^{ახალია} сочны,^{წვნიანნი,} свидетельствуют^{მოწმობენ} о доброте^{სიკარგეზე} грунта,^{გრუნტისა,} а^ხოლო яблоки,^{ვაშლებს} созревающие^{მომწიფებულთ} разве^{ალბათ} однажды^{ერთხელ} в десять^ათ лет,^{წელში,} приносят^{მოაქვთღ} жалобу^{ჩივილი} на климат,^{კლიმატზე,} на слабость^{სისუსტეზე} здешних^{აქაური} солнечных^მზის лучей.^{სხივებისა.} В этой^ამ жалобе^{ჩივილში} участвуют^{მონაწილეობენ} с ними^{მათთან ერთად} крупные^{მსხვილი} арбузы^{საზამთროებიც} и^და дыни,^{ნესვები,} растущие^{გაზრდილნი} на огородах^{ბოსტნებში} Валаамских;^{ვალაამისაში;} они^{ისინი} очень^{ძალიან} сочны,^{წვნიანია,} но^{მაგრამ} сок^{წვენი} их^მათი мертвый:^{მკვდარია:} солнце^მზე не^არ нагревает^{ათბობს} в нем^{მათში} сладости.^{სიტკბოს.} Огородные^{ბოსტნის} продукты^{პროდუქტები} весьма^{საკმაოდ} хороши;^{კარგებია;} их^{ისინი} родится^{იშვებიან} значительное^{მნიშვნელოვანი} количество,^{რაოდენობით,} достаточное^{საკმარისით} для всего^{მთელი} многочисленного^{მრავალრიცხოვანი} братства,^{საძმოსი,} для многих^{ბევრი} рабочих,^{მუშისათვის,} живущих^{მცხოვრებთა} в монастыре,^{მონასტერში} для многих^{ბევრი} посетителей^{სტუმრისთვის} монастыря.^{მონასტრისა.} Сеют^{თესავენ} в некотором^{რამოდენიმე} количестве^{რაოდენობით} рожь^{ჭვავს} и^და овес;^{შვრიას;} но^{მაგრამ} главный^{მთავარი} запас^{მარაგი} хлеба^{პურისა} покупается^{შეიძინება} в С.-Петербурге^{ს.-პეტერბურგში} и^და доставляется^{მოიტანება} в монастырь^{მონასტერში} на его^მისი галиотах.^{გალიოტებით.} Сена^თივა накашивается^{ითიბება} довольно.^{საკმაოდ.} Делом^{საქმით} остров^{კუნძული} изобилует;^{ბლომადაა დახუნძლული;} преимущественно^{უპირატესად} здесь^აქ растет^{იზრდება} сосна,^{ფიჭვი} потом^{შემდეგ} ель;^{ნაძვი;} гораздо^{შედარებით} в меньшем^{ნაკლები} количестве^{რაოდენობით} береза,^{არყის ხე,} клен,^{ნეკერჩხალი} липа.^{ცაცხვი.} Благодарность^{მადლობა} им!^მათ! Они^{ისინი} смягчают^{ამსუბუქებენ} нежным^ნაზი цветом^{ფერით} своих^{თავიანთი} листьев^{ფოთლებისა} угрюмость^{პირქუშობას} скал^{კლდეებისას} и^და темной,^{ბნელ,} вечной^{სამუდამო} зелени^{სიმწვანეს} елей^{ნაძვისას} и^და сосен.^{ფიჭვისას.} В долинах,^{ხეობებში,} где^{სადაც} слой^ფენა земли^{მიწისა} толще,^{უფრო სქელია,} лес^ტყე крупнее;^{უფრო მსხვილია;} но^{მაგრამ} на горах,^{მთებზე;} где^{სადაც} слой^ფენა этот^ეს тонок,^{თხელია,} лес^ტყე мельче;^{ნაკლებია;} он^მას не^არ может^{შეუძლია} достичь^{მიაღწიოს} должной^{საჭირო} высоты;^{სიმაღლეს;} корни^{ფესვები} его^მისი тщетно^{ამაოდ} ищут^{ეძებენ} углубиться^{ჩაღრმავებას} в землю;^{მიწაში;} их^მათ встречает^{ხვდებათ} "луда",^{„ლუდა“,} они^{ისინი} стелются,^{ეფინებიან,} переплетаются^{იხლართებიან} по ней^{მასზე} для собрания^{შესაგროვებლად} необходимой^{აუცილებელი} себе^{თავიანთთვის} пищи,^{საკვებისა,} и^და не^ვერ находят^{ჰპოვებენ} ее.^მას. Зато^{თუმცა} на горах^{მთებზე} почти^{თითქმის} исключительно^{გამონაკლისად} растет^{იზრდება} одна,^{ერთი,} наименее^{ყველაზე ნაკლებად} прихотливая^{ახირებული} и^და разборчивая^{მომთხოვნი} на почву,^{ნიადაგისა,} сосна.^{ფიჭვი.} Что^რა сказать^{ვთქვათ} еще?^{კიდევ?} Смотрю^{ვუყურებ} на воды,^{წყლებს,} на необъятные^{უშველებელ} массы^{მასებს} вод Ладоги,^{ლადოგის ქვეშ,} древнего^{უძველეს} Нева,^{ნევას,} издревле^{უძველესი დროიდან} славного^{დიდებულს} бурями^{ქარიშხლებით} своими^{თავისით} в боями^{ბრძოლებით} Варяга^{ვარიაგისა} с Славянином;^{სლავთან;} и^და они,^{ისინი,} эти^ეს глубокие^ღრმა пространные^{ვრცელი} воды,^{წყლები,} согласны^{თანახმა არიან} с уединенным,^{განმარტოვებულ,} полным^{აღსავსე} вдохновения^{შთაგონებით} строгого^{მკაცრ} островом,^{კუნძულთან,} чтоб^რათა на острове,^{კუნძულზე,} в ограде^{ზღუდეში} вод,^{წყლებისა,} спасалось,^{გადარჩეს,} сберегалось^{დაიცვას} иноческое^{სამონაზვნო} общество.^{საზოგადოება.} Они^{ისინი} ограждают^{შემოსაზღვრავენ} его^მას и пространством^{სივრცითაც} своим,^{თავისით,} и^და бурями,^{ქარებითაც,} и^და льдами.^{ყინულებითაც.} Они^{ისინი} в необъятных^{უშველებელ} недрах^{წიაღში} своих^{თავიანთში} содержат^{ინახავენ} и^და питают^{კვებავენ} бесчисленные^{აურაცხელ} стада^ჯოგს различных^{სხვადასხვანაირ} рыб,^{თევზთა,} предавая^{მიცემით} их^მათი в льстивые^{ლაქუცა} сети,^{მახეებისადმი,} готовят^{ამზადებენ} на трапезу^{ტრაპეზისთვის} пустынников^{მეუდაბნოეთა} блюдо,^{კერძს,} в котором^{რომელშიც} всю^{მთელს} цену^ფასს составляют^{შეადგენს} не^არა приправы,^{სანელებლები,} не^არა искусство,^{ხელოვნება,} а^{არამედ} обилие^{სიუხვე} и^და свежесть^{სიახლე} припаса!^{მარაგისა!}

Когда^{როდესაც} легкий^{მსუბუქ} монастырский^{სამონასტრო} катер,^{კატერს,} при попутном,^{ზურგის,} приятном^{სასიამოვნო} ветре,^{ქარისას,} уносил^{მივყავდი} меня^მე из Валаама,^{ვალაამიდან,} я^მე был^{ვიყავი} болен.^{ავად.} В ощущению^{შეგრძნებისას} болезни^{ავადმყოფობისა} пришли^{მოვიდა} многие^{ბევრი} другие^სხვა ощущения.^{შეგრძნება.} Взор^{მზერა} мой^ჩემი с безотчетливою^{ანგარიშმიუცემელი} грустью,^{ნაღველითაა,} в которой^{რომელშიც} было^იყო какое-то^{როგორიღაც} наслаждение,^{სიამოვნება,} обратился^{მივხედე} в Валааму,^{ვალაამს,} приковался^{მივაცქერდი} к нему.^მას. Подозреваю,^{ეჭვი მქონდა,} не^არ был^იყო ли^განა то^ეს взор^{მზერა} прощания^{გამომშვიდობებისა} навсегда!^{სამუდამოდ!} Безмолвно^{მდუმარედ} смотрел^{ვუყურებდი} я^მე на Валаам^{ვალაამს} с катера,^{კატერიდან,} пока^{სანამ} катер^{კატერი} шел^{მიდიოდა} заливом.^{ყურეში.} Я^მე поднимал^{ვწევდი} голову^თავს то^ხან к той^იმ скале,^{კლდისათვის,} то^ხან к другой^{მეორე} скале:^{კლდისათვის:} иначе^{სხვაგვარად} нельзя^{შეუძლებელია} смотреть^{ყურება} на них,^{მათ მიმართ,} так^ისე они^{არიან ისინი} высоки.^{მაღლები.} Могучая^{ძლევამოსილი} природа,^{ბუნებამ,} всегда^{ყოველთვის} наводившая^{მომყენებელმა} на меня^{ჩემდამი} ужас,^{თავზარისა,} всегда^{ყოველთვის} глядевшая^{მაყურებელმა} на меня^{ჩემდამი} лишь^{მხოლოდ} строго^{მკაცრად} и^და сурово,^{უწყალოდ,} показалось^{მომეჩვენა} – дружелюбно^{გულითადად} улыбнулась.^{გამიღიმა.} Или^ანდა улыбку^{სიცილი} эту^ეს дало^{მიანიჭა} ей^მას солнце,^{მზემ,} пустившее^{გამშვებმა} тогда^{მაშინ} живоносные^{მაცოცხლებელი} лучи^{სხივებისა} вдоль^{გასწვრივ} залива,^{ყურესი,} на воды,^{წყლებისა,} на камни,^{ქვებისა,} на лес^{ტყისა} густой.^{ხშირისა.} Кайма^ქობი гранитного^{გრანიტის} утеса,^{ფრიალოსი,} на котором^{რომელზეც} стоит^დგას монастырь,^{მონასტერი,} обнесенная^{შემოსაზღვრული} решеткою,^{გისოსით,} была^იყო унизана^{დაფარული} братиею.^{საძმოთი.} Тут^აქ были^{იყვნენ} и мужи^{კაცებიც} зрелые,^{უფროსები,} окрепшие^{გამაგრებულნი} в боях^{ბრძოლებში} с собою,^{თავის თავთან,} и^და юноши,^{ჭაბუკნიც,} лишь^{ახლახან} вступившие^{შებიჯებულნი} в обитель,^{მონასტერში,} которых^{რომელთაც} ждет^{ელოდებათ} еще^{კიდევ} борьба,^{ბრძოლა,} и^და старцы^{ბერებიც} дряхлые,^{ძველნი,} покрытые^{დაფარულნი} сединами,^{ჭაღარებით,} которых^{რომელთა} сердце^{გულიცა} и^და мысль^{აზრიც} уже^უკვე спокойны,^{მშვიდია,} которым^{რომელთათვისაც} сплетен^{დაწნულია} венец^{გვირგვინი} и^და вырыта^{ამოთხრილია} могила.^{სამარე.} Им^{მათთვის} мало^ცოტა было^იყო того,^ის, что^რომ они^მათ радушно^{გულთბილად} приняли,^{მიმიღეს,} успокоивали^{მანუგეშეს} странника:^{მოგზაური:} им^მათ нужны^{ესაჭიროებოდათ} были еще^{კიდევ} проводы,^{გაცილება,} смешанные^{შერეული} с скорбью^{მწუხარებასთან} любви,^{სიყვარულისა,} растворенные^{განზავებული} слезою^{ცრემლთან} сожаления^{დანანებისა} о разлуке.^{გაყრის შესახებ.} Раздавался^{გაისმოდა} величественный^{დიდებული} звон^{რეკვა} колоколов^{ზარისა} монастырских,^{მონასტრისა,} и^და вторили^{გამოძახილს აძლევდა} ему^მას с разных^{სხვადასხვა} сторон^{მხრიდან} ущелья^{ხეობა} каменных^ქვის гор^{მთათა} многоголосным^{მრავალხმიანი} эхом.^{ექოთი.} Вышел^{გამოვიდა} катер^{კატერი} из залива,^{ყურედან,} как^{როგორც} из высокостенного^{მაღალკედლიანი} замка,^{ციხედან,} остались^{დარჩა} утесы^{ფრიალოები} на своих^{თავის} местах,^{ადგილას,} явилось^{გამოეცხადა} взору^{მზერას} обширное^{ფართო} озеро,^ტბა, вдали^{შორიდან} чуть^{ოდნავ} виден^{დასანახი} был^იყო берег^{ნაპირი} Сердобольский;^{სერდობოლისა;} по другим^{მეორე} направлениям^{მიმართულებით} берега^{ნაპირი} нет,^{არაა,} – синева^{სილურჯე} вод^{წყლისა} сливается^{შეერთვის} с синевою^{სილურჯეს} неба.^{ზეცისას.} Подняты^{აღმართულია} паруса;^{იალქნები;} быстро^{სწრაფად} понесся^{გაქანდა} катер^{კატერი} по отлогим^{დამრეც} волнам.^{ტალღებზე.} Скоро^მალე мы^ჩვენ достигли^{მივაღწიეთ} противоположного^{საწინააღმდეგო} берега;^{ნაპირს;} оттуда^{იქიდან} я^მე оглянулся^{გავხედე} на Валаам:^{ვალაამს:} он^იგი представился^{წარმომიდგა} мне,^მე, на своих^{თავის} обширных,^{ფართო,} синих,^{ლურჯ,} бесконечных^{დაუსრულებელ} водах,^{წყლებზე,} как^{როგორც} бы^{თითქოს} планетою^{პლანეტა} на лазуревом^{ლაჟვარდოვან} небе.^{ცაზე.}

И^და точно,^{ზუსტად,} так^ასე он^იგი далек^{შორსაა} от всего!^{ყველაფრისგან!} Он^იგი как^{თითქოს} будто не^არაა на земле!^{დედამიწაზე!} Жители^{მცხოვრებნი} его^მისი мыслями^{ფიქრებით} и^და желаниями^{სურვილებით} высоко^{მაღლა} поднялись^{ამაღლდნენ} от земли!^{მიწიდან!} Валаам^{ვალაამი} – отдельный^{განცალკევებული} мир!^{სამყაროა!} Многие^{ბევრმა} его^{მისმა} иноки^{მონაზონმა} забыли,^{დაივიწყა,} что^რომ существует^{არსებობს} какая-нибудь^{რომელიღაც} другая^სხვა страна!^{ქვეყანა!} Вы^{თქვენ} встретите^{შეხვდებით} там^იქ старцев,^{ბერებს,} которые^{რომლებიც} с своего^{თავისი} Валаама^{ვალაამიდან} не^არ бывали^{ყოფილან} никуда^{არსად} по пятидесяти^{ორმოცდაათი} лет,^{წელი,} и^და забыли^{დაივიწყეს} все,^{ყველაფერი,} кроме^{გარდა} Валаама^{ვალაამისა} и^და неба.^{ზეცისა.}

Воинство^{მხედრობა} духовное!^{სულიერი!} блаженные^{ნეტარნი} жители^{მცხოვრებნი} острова^{კუნძულისა} священного!^{წმინდისა!} Да^დაე снидет^{გადმოვიდეს} на вас^{თქვენზე} благословение^{კურთხევა} неба^{ზეცისა} за то,^{იმისთვის,} что^რომ вы^{თქვენ} возлюбили^{შეიყვარეთ} небо!^{ზეცა!} Да^დაე почиет^{განისვენოს} на вас^{თქვენზე} благословение^{კურთხევამ} странника^{მოგზაურისამ} за то,^{იმიტომ,} что^რომ вы^{თქვენ} возлюбили^{შეიყვარეთ} странноприимство!^{სტუმართმოყვარეობა!} Да^დაე услышатся^{გაიგონოს} молитвы^{ლოცვანი} ваши^{თქვენი} Богом,^{ღვთისაგან,} да^დაე приятны^{მიღებული} будут^იყოს Ему^{მის მიერ} хвалебные^{საქებარი} песнопения^{გალობანი} ваши:^{თქვენნი:} потому^{იმიტომ} что^რომ молитвы^{ლოცვანი} и^და песнопения^{გალობანი} ваши^{თქვენნი} полны^{აღსავსეა} благоговения^{მოწიწებით} священного!^{წმინდით!} Да^დაე будут^იყოს благословенны^{კურთხეული} житницы^{ბეღელნი} ваши^{თქვენნი} и^და имущество^{ქონება} ваше:^{თქვენი:} потому^{იმიტომ} что^რომ нищий^{ღარიბი} всегда^{ყოველთვის} находит^{პოულობს} у вас^{თქვენთან} и укруг^{ნაჭერსაც} хлеба,^{პურისას,} и^და лоскут^{ნაჭერსაც} одежды^{ტანსაცმლისას} для прикрытия^{დასაფარად} наготы^{სიშიშვლისა} своей!^{თავისა!} Братия!^{ძმებო!} благую^{კეთილი} часть^{ნაწილი} вы^{თქვენ} избрали!^{გამოირჩიეთ!} Не^არ озирайтесь^{მიიხედოთ} вспять,^{უკან,} не^არ привлекайтесь^{მიიზიდოთ} снова^{კვლავ} к миру^{ამა სოფლისადმი} какою-нибудь^{როგორიღაც} суетною,^{ამაოებით,} временною^{დროებითი} приятностью^{სიამოვნებით} мира!^{ამა სოფლისა!} В нем^{მასში} все^{ყველაფერი} – так^ისე шатко,^{მერყევია,} так^{ისეთი} непостоянно,^{დროებითია,} так^{ისეთი} минутно,^{წუთიერია,} так^{ისეთი} тленно!^{ხრწნადია!} Вам^{თქვენ} даровал^{გაჩუქათ} промысл^{განგებულებამ} Божий^{ღვთისამ} отдельное,^{განცალკევებული,} удаленное^{დაცილებული} от всех^{ყველა} соблазнов^{საცდურისა} селение,^{სოფელი,} величественный,^{დიდებული,} вдохновенный^{შთამაგონებელი} Валаам.^{ვალაამი.} Держитесь^{მოეჭიდეთ} этого^ამ пристанища,^{თავშესაფარს,} невозмущаемого^{აღუშფოთებელს} волнами^{ტალღების მიერ} житейского^{ცხოვრებისეული} моря;^{ზღვისა;} мужественно^{მამაცურად} претерпевайте^{მოითმინეთ} в нем^{მასში} невидимые^{უხილავი} бури;^{ქარიშხლები;} не^არ давайте^{დართოთ ნება} благой^{კეთილ} ревности^{გულმოდგინებას} остывать^{გაცივდეს} в душах^{სულებში} ваших;^{თქვენში;} обновляйте,^{განაახლეთ,} поддерживайте^{შეინარჩუნეთ} ее^იგი чтением^{კითხვით} святых^{წმინდათა} Отеческих^{მამათა} книг;^{წინებისა;} бегите^{გაიქეცით} в эти^ამ книги^{წიგნებში} умом^{გონებით} и^და сердцем,^{გულით,} уединяйтесь^{განმარტოვდით} в них^{მათში} мыслями^{ფიქრებით} и^და чувствованиями,^{შეგრძნებებით,} – и^და Валаам,^{ვალაამი,} на котором^{რომელზეც} вы^{თქვენ} видите^{ხედავთ} гранитные^{გრანიტის} уступы^{საფეხურებს} и^და высокие^{მაღალ} горы,^{მთებს,} сделается^{გახდება} для вас^{თქვენთვის} ступенью^{საფეხური} к небу,^{ზეცისაკენ,} тою^იმ духовною^{სულიერ} высотою,^{სიმაღლედ,} с которой^{რომლიდანაც} удобен^{ხელსაყრელია} переход^{გადასვლა} в обители^{სავანეებში} рая.^{სამოთხისა.}

Странник,^{მოგზაური} писавший^{მწერალი} эти^ამ строки,^{სტრიქონებისა,} в них^{მათში} изливший^{გადმომღვრელი} свои^{თავისი} чувствия^{გრძნობებისა} к вам^{თქვენზე} и^და вашему^{თქვენს} жилищу,^{საცხოვრებელზე,} странник,^{მოგზაური,} не^არა раз^{ერთხელ} посещавший^{მომნახულებელი} обитель^{მონასტრისა} вашу^{თქვენისა} с сердечною^{გულისმიერი} заботою^{ზრუნვით} об ней,^{მასზე,} о благополучии^{კეთილდღეობისათვის} ее^მისი и^და вашем,^{თქვენი,} испрашивает^{გამოითხოვს} себе^{თავისთვის} жизни^{სიცოცხლეს} в молитвенном^{ლოცვით} воспоминании^{მოხსენიებაში} вашем^{თქვენსა} до гроба^{სამარემდე} – и^და за пределом^{ზღვარს მიღმაც} гроба.^{სამარისა.}

Next