О молитвеლოცვის შესახებ Иисусовой.იესოსი
Отделნაწილი II.მე-2 О прелестиხიბლის შესახებ
Ученикმოწაფე : Дайგაეცი точноеზუსტი иდა подробноеდაწვრილებითი понятиеწარმოდგენა о прелести.ხიბლის შესახებ. Чтоრაა такоеასეთი – прелесть?ხიბლი?
Старецბერი . Прелестьხიბლი естьარის повреждениеდაზიანება естестваბუნებისა человеческогоადამიანურისა ложью.სიცრუით. Прелестьხიბლი естьარის состояниеმდგომარეობა всехყველა человеков,ადამიანისა, без исключения,გამონაკლისის გარეშე, произведенноеწარმოშობილი падениемდაცემით праотцевპირველმშობელთა наших.ჩვენთა. Всеყველა мыჩვენ – в прелестиვართ ხიბლში 181 . Знаниеცოდნა этогоამისი естьარის величайшееუდიდესი предохранениеდაცვა от прелести.ხიბლისაგან. Величайшаяუდიდესი прелестьხიბლია – признаватьმიჩნევა себяსაკუთარი თავისა свободнымთავისუფლად от прелести.ხიბლისაგან. Всеყველა мыჩვენ обмануты,მოტყუებულნი ვართ, всеყველა обольщены,ცდუნებულნი ვართ, всеყველა находимсяვიმყოფებით в ложномცრუ состоянии,მდგომარეობაში, нуждаемсяვსაჭიროვებთ в освобожденииგათავისუფლებას истиною.ჭეშმარიტების მეშვეობით. Истинаჭეშმარიტება естьარის Господьუფალი нашჩვენი Иисусიესო Христосქრისტე ( Ин.8:32, 14:6ინ. 8:32, 14:6 ). Усвоимсяშევეთვისოთ этойამ Истинеჭეშმარიტებას вероюრწმენით в Нее,მასში, возопиемშევღაღადოთ молитвоюლოცვით к этойამ Истинеჭეშმარიტებას – иდა Онаიგი извлечетამოგვიყვანს насჩვენ из пропастиუფსკრულიდან самообольщенияთვითცდუნებულობისა иდა обольщенияცდუნებულობისა демонами.ეშმაკების მიერ. Горестноსავალალოა – состояниеმდგომარეობა наше!ჩვენი! Оноიგი – темница,დილეგია, из которойრომლიდანაც мыჩვენ молимვლოცულობთ известиგამოსაყვანად нашуჩვენი душу,სულისა, «исповедатися„აღგიარებედ შენ,“ имени» Господнюუფალო ( Пс.144:10ფს. 144:10 ). Оноიგია – таის мрачнаяბნელი земля,მიწა, в которуюრომელშიც низвергнутаდაცემულია жизньცხოვრება нашаჩვენი позавидовавшимმოშურნე намჩვენი иდა погнавшимმდევნელი насჩვენი врагомმტრის მიერ ( Пс.142:3ფს. 142:3 ). Оноიგი – плотскоеხორცის мудрованиеზრახვაა ( Рим.8:6რომ, 8:6 ) иდა лжеименныйცდუნებული разумგონებაა ( 1Тим.6:201ტიმ. 6:20 ), которымиრომლითაც зараженდაავადებულია весьმთელი мир,სამყარო, неარ признающийმაღიარებელი своейსაკუთარი болезни,სნეულებისა, провозглашающийგამომაცხადებელისა ееმისი цветущимაყვავებულ здравием.ჯანმრთელობად. Оноიგი – «плоть„ჴორცთა иდა кровь,სისხლთა, которые царствияსასუფეველი Божияღმრთისაჲ наследитиდამკჳდრებად неვერ могут»ძალ-უც,“ ( 1Кор.15:501კორ. 15:50 ). Оноიგი – вечнаяმარადიული смерть, врачуемаяმკურნალებული иდა уничтожаемаяგანადგურებული Господомუფლის მიერ Иисусом,იესოსი, Которыйრომელიც естьარის «воскрешение„აღდგომაჲ иდა живот»ცხორებაჲ“ ( Ин.11:25ინ, 11:25 ). Таковоასეთია нашеჩვენი состояние.მდგომარეობა. Зрениеხედვა егоმისი – новыйახალი поводსაბაბია к плачу.მგლოვარებისადმი. С плачемმგლოვარებით возопиемშევღაღადოთ ко Господуუფალს Иисусу,იესოს, чтобრათა Онმან вывелგამოგვიყვანოს насჩვენ из темницы,დილეგიდან, извлекამოგვიყვანოს из пропастейუფსკრულებიდან земных,დედამიწისა, исторгამოგვანთხიოს из челюстейყბებისაგან смерти.სიკვდილისა Господьუფალი нашჩვენი Иисусიესო Христос,ქრისტე – говоритამბობს преподобныйღირსი Симеон,სვიმონი, Новыйახალი Богослов,ღვთისმეტყველი, – потомуიმიტომ и сошелჩამოვიდა к нам,ჩვენთან, чтоრომ восхотелინება изъятьამოვეყვანეთ нас из пленаტყვეობისაგან иდა из «злейшейუბოროტესი прелести»ხიბლისაგან 182 .
Ученикმოწაფე . Этоეს объяснениеგანმარტება недовольноარასაკმარისად доступноხელმისაწვდომია для моихჩემი понятий:წარმოდგენებისათვის нуждаюсьმესაჭიროება в объясненииგანმარტება болееუფრო простом,მარტივი, болееუფრო близкомახლო к моемуჩემს уразумению.გაგებასთან.
Старецბერი . В средствоწყაროდ погубленияდაღუპვისა человеческогоადამიანთა родаმოდგმისა употребленаგამოყენებული былаიყო падшимდაცემული ангеломანგელოზის მიერ «ложь»სიცრუე ( Быт.3:13დაბ,3:13 ). По этойამ причинеმიზეზით Господьუფალმა назвалუწოდა диаволаსატანას «ложью,სიცრუე отцемმამა лжиსიცრუისა иდა человекоубийцеюკაცისმკვლელი искони»დასაბამიდან ( Ин.8:44ინ,8:44 ). Понятиеწარმოდგენა о лжиსიცრუეზე Господьუფალმა тесноმჭიდროდ соединилშეაერთა с понятиемწარმოდგენასთან о человекоубийстве,კაცისმკვლელობაზე, потомуიმიტომ чтоრომ последнееუკანასკნელი естьარის непременноеაუცილებელი последствиеშედეგი первой.პირველისა. Словомსიტყვით "искони"დასაბამიდან указываетсяმიითითება на то,იმაზე, чтоრომ ложьსიცრუე с самогоსულ началаთავიდან послужилаემსახურა для диаволаსატანისათვის орудиемიარაღად к человекоубийству,კაცისკვლისათვის, иდა постоянноმუდმივად служитემსახურება емуმას орудиемიარაღად к человекоубийству,კაცისკვლისათვის, к погублениюდასაღუპად человеков.ადამიანებისა. Началоსაწყისი золბოროტებათა – ложнаяცრუ мысль!აზრია! Источникწყარო самообольщенияთვითცდუნებისა иდა бесовскойსატანისტური прелестиხიბლისა – ложнаяცრუ мысль!აზრია! Причинаმიზეზი разнообразногоმრავალფეროვანი вредаზიანისა иდა погибелиდაღუპვისა – ложнаяცრუ мысль!აზრია! При посредстве лжиსიცრუის საშუალებით диаволსატანამ поразилდაამარცხა вечноюმარადიული смертьюსიკვდილით человечествоკაცობრიობა в самомთვით корнеსაფუძველში его,მისაში, в праотцах.პირველმშობლებში. Нашиჩვენი праотцыპირველმშობელნი прельстились,მოიხიბლნენ, тоასე есть,ვთქვათ, призналиმიიჩნიეს истиноюჭეშმარიტებად ложь,სიცრუე, и,და, принявმიღებით ложьსიცრუისა под личиноюსაფარველით истины,ჭეშმარიტებისა, повредилиდაიზიანეს себяსაკუთარი თავნი неисцельноგანუკურნებლად смертоноснымმომაკვდინებელი грехом,ცოდვით, чтоრაც засвидетельствовалаდაამოწმა и праматерьპირველდედამ наша.ჩვენმა. «Змийგველმა прельстиშემაცდინა мя,მე, – сказалаთქვა она,მან, – иდა ядох"შევჭამე ( Быт.3:13დაბ,3:13 ). С тогоიმ времениდროიდან естествоბუნება наше,ჩვენი, зараженноеდასნებოვნებული ядомშხამით зла,ბოროტებისა, стремитсяისწრაფის «произвольно»ნებაყოფლობით иდა «невольно»უნებლიედ ко злу,ბოროტებისაკენ, представляющемусяწარმოდგენილისაკენ добромსიკეთედ иდა наслаждениемსიამოვნებად искаженнойგამრუდებულ воле,ნებისადმი, извращенномуშერყვნილი разуму,გონებისადმი, извращенномуშერყვნილი сердечномуგულისმიერი чувству.გრძნობისადმი. Произвольно,ნებაყოფლობით, потомуიმიტომ чтоრომ в насჩვენში ещеკიდევ естьარის остатокნარჩენი свободыთავისუფლებისა в избранииარჩევაში добраსიკეთისა иდა зла.ბოროტებისა. Невольно,უნებლიედ, потомуიმიტომ чтоრომ этотეს остатокნარჩენი свободыთავისუფლებისა неარ действуетმოქმედებს какროგორც полнаяსრული свобода;თავისუფლება онიგი действуетმოქმედებს под неотъемлемымხელშეუვალი влияниемგავლენის ქვეშ поврежденияდაზიანებულობისა грехом.ცოდვით. Мыჩვენ родимсяვიბადებით такими;ასეთებად; мыჩვენ неარ можемშეგვიძლია неარ бытьვიყოთ такими,ასეთნი, иდა потомуამიტომ всеყველა мы,ჩვენ, без всякогоყოფელგვარი исключения,გამონაკლისის გარეშე, находимсяვიმყოფებით в состоянииმდგომარეობაში самообольщенияთვითცდუნებულობისა иდა бесовскойეშმაკეული прелести.ხიბლისა. Из этогоამ воззренияშეხედულებიდან на состояниеმდგომარეობაზე человековადამიანებისა в отношенииდამოკიდებულებაში к добруსიკეთესთან иდა злу,ბოროტებასთან, на состояние,მდგომარეობაში, котороеრომელიც по необходимостиაუცილებლად принадлежитეკუთვნის каждомуყველა человеку,ადამიანს, вытекаетგამომდინარეობს следующееშემდეგი определениеგანსაზღვრება прелести,ხიბლისა, объясняющееგანმმარტავი ееმისი со всеюმთელი удовлетворительностью:დამაკმაყოფილებლობით «прелестьხიბლი естьარის усвоениеშეთვისება человекомადამიანის მიერ лжи,სიცრუისა принятойმიღებულისა имმის მიერ за истину».ჭეშმარიტებად Прелестьხიბლი действуетმოქმედებს первоначальноთავდაპირველად на образსახეზე мыслей;აზრებისა будучиროგორც კი принятаმიიღება и,და извративშერყვნის образსახეს мыслей,აზრებისას, онаიგი немедленноდაუყოვნებლივ сообщаетсяგადაეცემა сердцу,გულს, извращаетშერყვნის сердечныеგულისმიერ ощущения;შეგრძნებებს; овладевდაეუფლება რა сущностьюარსს человека,ადამიანისას, онаიგი разливаетсяმოეფინება на всюმთელ деятельностьსაქმიანობას его,მისსას, отравляетწამლავს самоеთვით тело,სხეულს как неразрывноგანუყოფლად связанноеდაკავშირებულს Творцомშემოქმედთან с душею.სულით. Состояниеმდგომარეობა прелестиხიბლისა естьარის состояниеმდგომარეობა погибелиდაღუპვისა илиანდა вечнойმარადიული смерти.სიკვდილისა.
Со времениდროიდან паденияდაცემულობისა человекаადამიანისა диаволსატანამ получилმიიღო к немуმასთან постоянноმუდმივად свободныйთავისუფალი доступდაშვება 183 . Диаволსატანას имеетაქვს правоუფლება на этотამ доступ:დაშვებაზე егоმის власти,ძალაუფლებას повиновениемდამორჩილებით емуმისდამი человекადამიანმა подчинилდაუმორჩილა себяთავი произвольно,ნებაყოფლობით, отвергнувუარყოფით повиновениеდამორჩილებისა Богу.ღვთისადმი. Богღმერთმა искупилგამოისყიდა человека.ადამიანი. Искупленномуგამოსყიდულ человекуადამიანს предоставленаმიცემული აქვს свободаთავისუფლება повиноватьсяდამორჩილდეს илиან Богу,ღმერთს, илиან диаволу,ეშმაკს, аხოლო чтобრათა свободаთავისუფლება этаეს вынаружиласьგამომჟღავნდეს непринужденно,ძალდაუტანებლად, оставленდატოვებული აქვს диаволуსატანას доступდაშვება к человеку.ადამიანზე. Оченьძალიან естественно,ბუნებრივია, чтоრომ диаволსატანა употребляетიყენებს всеყველა усилияძალისხმევას удержатьშეაკავოს человекаადამიანი в прежнемუწინდელ отношенииდამოკიდებულებაში к себе,თავისთან, илиანდა дажеკიდევაც привестиმოიყვანოს в большееმეტ порабощение.დამონებაში. Для этогоამისათვის онიგი употребляетიყენებს прежнееუწინდელ иდა всегдашнееმუდმივ своеსაკუთარ оружиеიარაღს – ложь.სიცრუეს. Онიგი стараетсяცდილობს обольститьშეაცდინოს иდა обманутьმოგვატყუოს нас,ჩვენ, опираясьდაყრდნობით на нашеჩვენს состояниеმდგომარეობაზე самообольщения;თვითცდუნებულობისა; нашиჩვენი страстиვნებები – этиეს болезненныеავადმყოფური влеченияგატაცებები – онმას приводитმოჰყავს в движение;მოქმედებაში; пагубныеდამღუპველი требованияმოთხოვნა ихმათი облачаетმოსავს в благовидность,კეთილსახიერებაში, усиливаетсяძლიერდება склонитьმიგვდრიკოს насჩვენ к удовлетворениюდაკმაყოფილებისაკენ страстей.ვნებებისა. Верныйსარწმუნო Словуსიტყვისა Божиюღვთისა неარ дозволяетრთავს ნებას себеთავს этогоამ удовлетворения,დაკმაყოფილებისადმი, обуздываетალაგმავს страсти,ვნებებს, отражаетიგერიებს нападенияთავდასხმას врагаმტრისას ( Иак.4:7იაკ,4:7 ); действуяმოქმედებით под руководствомხელმძღვანელობის ქვეშ Евангелияსახარებისა противწინააღმდეგ собственногоსაკუთარი самообольщения,თვითცდუნებულობისა, укрощаяდამორჩილებით страсти,ვნებებისა, этимამით уничтожаяგანადგურებით мало-помалуცოტ-ცოტათი влияниеგავლენისა на себяსაკუთარ თავზე падшихდაცემული духов,სულებისა, онიგი мало-помалуცოტ-ცოტათი выходитგამოდის из состоянияმდგომარეობიდან прелестиხიბლისა в областьარეში истиныჭეშმარიტებისა иდა свободыთავისუფლებისა ( Ин.8:32ინ,8:32 ), полнотаსისრულე которыхრომელთაც доставляетсяმიიღწევა осенениемდაფარვით Божественнойსაღვთო благодати.მადლით. Неверныйორგული учениюსწავლებისა Христову,ქრისტესი, последующийმიმდევარი своейსაკუთარი волеნებისადმი иდა разуму,გონებისა, подчиняетсяემორჩილება врагуმტერს иდა из состоянияმდგომარეობიდან самообольщенияთვითცდუნებულობისა переходитგადადის к состояниюმდგომარეობაში бесовскойეშმაკეული прелести,ხიბლისა, теряетკარგავს остатокნარჩენს своейსაკუთარი свободы,თავისუფლებისა, вступаетშედის в полноеსრულ подчинениеდამორჩილებაში диаволу.სატანისა. Состояниеმდგომარეობა людейადამიანებისა в бесовскойეშმაკეულ прелестиხიბლში бываетარის оченьძალიან разнообразно,სხვადასხვაგვარი, соответствуяშესაბამისად тойიმ страсти,ვნებისა, котороюრომელსაც человекადამიანი обольщенცდუნებულია иდა порабощен,დამონებული соответствуяშესაბამისად тойიმ степени,ხარისხისა, в которойრომელშიც человекადამიანი порабощенდამონებულია страсти.ვნებას. Ноმაგრამ все,ყველა, впавшиеჩავარდნილი в бесовскуюეშმაკეულ прелесть,ხიბლში, тоესე есть,იგი, через развитиеგანვითარების მეშვეობით собственногоსაკუთარი самообольщенияთვითცდუნებულობისა вступившиеშესული в общениеურთიერთობაში с диаволомეშმაკთან иდა в порабощениеდამონებულობაში ему,მისადმი, – находятсяიმყოფებიან в прелести,ხიბლში, сутьარიან храмыტაძრები иდა орудияიარაღნი бесов,ეშმაკთა, жертвыმსხვერპლნი вечнойმარადიული смерти,სიკვდილისა, жизниსიცოცხლისა в темницахწყვდიადისა ада.ჯოჯოხეთისა.
Ученикმოწაფე . Исчислиჩამოთვალე видыსახეები бесовскойეშმაკეული прелести,ხიბლისა, происходящейწარმოშობილი от неправильногоარასწორი упражненияვარჯიშისაგან молитвою.ლოცვისა.
Старецბერი . Всеყველა видыსახეობანი бесовскойეშმაკეული прелести,ხიბლისა, которымრომელთაც подвергаетсяგანიცდის подвижникმოღვაწე молитвы,ლოცვისა, возникаютწარმოიშობა из того,იქიდან, чтоრომ в основаниеსაფუძვლად молитвыლოცვას неარ აქვს положеноდადებული покаяние,სინანული, чтоრომ покаяниеსინანული неარ сделалосьგამხდარა источником,წყარო, душою,სული, цельюმიზანი молитвы.ლოცვისა. “Еслиთუკი кто,ვინმე – говоритამბობს преподобныйღირსი Григорийგრიგოლ Синаитსინელი в вышеприведеннойზემოთმოყვანილ статье,სტატიაში, – с самонадеянностью,თვითმოიმედეობით основанноюდაფუძნებულზე на самомненииცრუ წარმოდგენაზე საკუთარ თავზე 184 , мечтаетოცნებობს достигнутьმიაღწიოს в высокиеმაღალ молитвенныеლოცვით состояния,მდგომარეობებს, иდა стяжалმოიხვეჭა ревностьთავგამოდება неარა истинную,ჭეშმარიტი, аარამედ сатанинскую,სატანური, тогоმას диаволსატანა удобноადვილად опутываетხლართავს своимиთავისი сетями,ბადეებით, какროგორც своегоსაკუთარ служителя”.მსახურს“. Всякий,ყოველი, усиливающийсяძალისმხმეველი взойтиშევიდეს на бракქორწილში Сынаძისა Божияღვთისა неარა в чистыхსუფთა иდა светлыхნათელ одеждах,ტანსაცმელებში, устраиваемыхგამართულში покаянием,სინანულით, аხოლო прямоპირდაპირ в своемთავის рубище,ძონძებში, в состоянииმდგომარეობაში ветхости,სიძველისა, греховностиცოდვილობისა иდა самообольщения,თვითცდუნებულობისა, извергаетсяგანიგდება вон,გარეთ, во тьмуწყვდიადში кромешную,გარესკნელისა, в бесовскуюსატანისტურ прелесть.ხიბლში. «Совещаю„გირჩევ тебе,შენ, – говоритეუბნება Спасительმხსნელი призванномуმოწოდებულს к таинственномуსაიდუმლოებრივ жречеству,ღვთისმსახურებაში, – купитиგანგაზრახებ შენ, რაჲთა იყიდო от Менеჩემგან златоოქროჲ разженноგამოჴურვებული огнем,ცეცხლითა, даრაჲთა обогатишися:განჰმდიდრდე, иდა одеяниеსამოსელი бело,სპეტაკი, даრაჲთა облечешися,შეიმოსო, даდა неარა явитсяგამოცხადნეს срамотаსირცხჳლი наготыსიშიშულისა твоея:შენისაჲ иდა коллуриемსაოლავი, слез помажиრაჲთა იოლნე чувственные очиთუალნი твоиშენნი и очи ума, даდა видиши.ჰხედვიდე. Аз,მე ихжеრომელნიცა люблю,მიყუარდენ, обличаюვამხილებ иდა наказую:ვასწავებ. ревнуйეშურებოდე убо,უკუე иდა покайся»შეინანე.“ ( Откр.3:18–19გამოცხ,3:18-19 ). Покаяниеსინანული иდა все,ყველაფერი из чегоრისგანაც оноიგი составляется,შედგება, какროგორც то:ის: сокрушениеშემუსვრილება илиანდა болезнованиеმტკივნეულობა духа,სულისა, плачმგლოვარება сердца,გულისა, слезы,ცრემლები, самоосуждение,თვითგანკითხვა, памятованиеხსოვნა иდა предощущениеწინასწარგანცდა смерти,სიკვდილისა, судаსამსჯავროსი Божияღვთისა иდა вечныхმარადიული мук,ტანჯვისა, ощущениеგანცდა присутствияთანამყოფობისა Божия,ღვთისა, страхშიში Божийღვთისა – сутьარიან дарыსაჩუქრები Божии,ღვთისანი, дарыნიჭები великойდიდი цены,ღირებულებისანი, дарыსაჩუქრები первоначальныеთავდაპირველნი иდა основные,ძირითადნი, залогиსაწინდარნი даровსაჩუქრებისა высшихაღმატებულთა иდა вечных.მარადიულთა. Безგარეშე предварительногоწინასწარი полученияმიღებისა их,მათი, подаяниеმიღება последующихშემდგომთა даровნიჭთა невозможно.შეუძლებელია. “Как„როგორც быკი ниარ უნდა возвышенныაღმატებული былиიყვნენ нашиჩვენი подвиги,ღვაწლნი, – сказалთქვა святойწმინდა Иоаннიოანე Лествичник,კიბისაღმწერელმა, – ноმაგრამ еслиთუკი мыჩვენ неარ стяжалиმოვიპოვეთ болезнующегоმტკივნეული сердца,გული, тоმაშინ этиეს подвигиღვაწლნი иკიდევაც ложныცრუნია иდა тщетны”ამაონი“ 185 . Покаяние,სინანული, сокрушениеშემუსვრილება духа,სულისა, плачმგლოვარება – сутьარიან признаки,ნიშნები, сутьარიან свидетельствоმოწმობანი правильностиსისწორისა молитвенногоლოცვითი подвига;ღვაწლისა; отсутствиеარარსებობა ихმათი – признакნიშანია уклоненияგადახვევისა в ложноеცრუ направление,მიმართულებით, признакნიშანია самообольщения,თვითცდუნებულობისა, прелестиხიბლისა илиანდა бесплодия.უნაყოფობისა. Тоესა илиთუ другое,ის, тоესე естьიგი прелестьხიბლი илиთუ бесплодие,უნაყოფობა, составляютშეადგენენ неизбежноеგარდაუვალ последствиеშედეგს неправильногоარასწორი упражненияვარჯიშისა молитвою,ლოცვით, аხოლო неправильноеარასწორი упражнениеვარჯიში молитвоюლოცვით неразлучноგანუყოფელია с самообольщением.თვითცდუნებულობასთან.
Самыйყველაზე опасныйსაშიში неправильныйარასწორი образსახე молитвыლოცვისა заключаетсяმდგომარეობს в том,იმაში, когдаროდესაც молящийсяმლოცველი сочиняетთხზავს силоюძალით воображенияწარმოსახვისა своегоთავისი мечтыოცნებებს илиანდა картины,სურათებს, заимствуяნასესხებს их,მათი, по-видимому,ერთი შეხედვით, из Священногоწმინდა Писания,წერილიდან, в сущностиარსით жеკი из своегоთავისი собственногоსაკუთარი состояния,მდგომარეობიდან, из своегоთავისი падения,დაცემულობიდან, из своейთავისი греховности,ცოდვილობიდან, из своегоთავისი самообольщения,თვითცდუნებულობიდან, – этимиამ картинамиსურათებით льститაამებს своемуსაკუთარ самомнению,თავის თავზე დიდ წარმოდგენას своемуთავის тщеславию,პატივმოყვარეობას, своемуთავის высокоумию,ქედმაღლობას, своейსაკუთარ гордости,სიამაყეს, обманываетიტყუებს себя.საკუთარ თავს. Очевидно,აშკარაა, чтоრომ все,ყველაფერი, сочиняемоеშეთხზული мечтательностьюმეოცნებეობით нашейჩვენი падшейდაცემული природы,ბუნებისა, извращеннойშერყვნილი падениемდაცემით природы,ბუნებისა, неარ существуетარსებობს на самом деле,სინამდვილეში, – естьარის вымыселგამონაგონი иდა ложь,სიცრუე, столькоასე свойственные,თვისობრივი, столькоასე возлюбленныеშეყვარებული падшемуდაცემული ангелу.ანგელოზისაგან. Мечтатель,მეოცნებე, с первогоპირველი шагаნაბიჯიდან на путиგზაზე молитвенном,ლოცვითზე, исходитგამოდის из областиარედან истины,ჭეშმარიტებისა, вступаетშედის в областьარეში лжи,სიცრუისა, в областьარეში сатаны,სატანისა, подчиняетсяემორჩილება произвольноნებაყოფლობით влияниюგავლენას сатаны.სატანისას. Святойწმინდა Симеон,სვიმონ, Новыйახალი Богослов,ღვთისმეტყველი описываетაღწერს молитвуლოცვას мечтателяმეოცნებესი иდა плодыნაყოფებს ееმისსას так:ასე: “Он„იგი возводитაღაპყრობს к небуზეცისაკენ руки,ხელებს, глазаთვალებს иდა ум,გონებას, воображаетწარმოიდგენს в умеგონებაში своемსაკუთარში – подобноმსგავსად Клопштокуკლოპშტოკისა иდა Мильтонуმილტონისა – Божественныеსაღვთო совещания,ბჭობებს, небесныеზეციურ блага,სიკეთეებს, чиныდასებს святыхწმინდა Ангелов,ანგელოზთა, селенияსოფლებს святых,წმინდანთა, корочеმოკლედ – собираетაგროვებს в воображенииწარმოდგენაში своемთავისაში все,ყველაფერს, чтоრასაც слышалისმენდა в Божественномსაღვთო Писании,წერილში, рассматриваетგანიხილავს этоამას во время молитвы,ლოცვისას, взираетაკვირდება на небо,ზეცას, всемყველაფრით этимამით возбуждаетაღძრავს душуსულს своюსაკუთარს к Божественномуსაღვთო желаниюსურვილისაკენ иდა любви,სიყვარულისაკენ, иногдаზოგჯერ проливаетღვრის слезыცრემლებს иდა плачет.ტირის. Таким образомასეთნაირად мало-помалуცოტ-ცოტათი кичитсяთავს იწონებს сердцеგული его,მისი, неვერ понимаяხვდება тогоამას умом;გონებით; онიგი мнит,ჰგონებს, чтоრომ совершаемоеჩადენილი имმისით естьარის плодნაყოფი Божественнойსაღვთო благодатиმადლისა к егоმისი утешению,ნუგეშისათვის, иდა молитსთხოვს Бога,ღმერთს, чтобრათა сподобилღირს ყოს егоიგი всегдаყოველთვის пребыватьიმყოფებოდეს в этомამ делании.საქმიანობაში. Этоესაა признакნიშანი прелести.ხიბლისა. Такойასეთი человек,ადამიანი, еслиთუკი иკიდევაც будет безмолвствоватьგანმხოლოვდება სალოცავად совершеннымსრული безмолвием,განმხოლოვებით, неვერ можетშეძლებს неარ подвергнутьсяდაექვემდებაროს умоисступлениюჭკუაშეშლილობას иდა сумасшествию.სიგიჟეს. Еслиთუკი же неარ случитсяმოუვა с нимმას этогоეს – однакоთუმცა емуმისთვის невозможноშეუძლებელია никогдаვერასდროს достигнутьმიაღწიოს духовногоსულიერ разумаგონებას иდა добродетелиსათნოებას илиანდა бесстрастия.უვნებობას. Такимასეთ образомნაირად прельстилисьმოიხიბლნენ видевшиеმხილველნი светნათლისა иდა сияниеბრწყინვალებისა этимиამ телеснымиხორციელი очами,თვალებით, обонявшиеშემყნოსველნი благовонияკეთილსურნელებისა обоняниемყნოსვის უნარით своим,თავიანთით, слышавшиеმსმენელნი гласыხმებისა ушамиყურებით своими.თავიანთით. Одниერთნი изმათ нихშორის возбесновались,გაეშმაკეულდნენ, иდა переходилиგადადიოდნენ умоповрежденнымиგონებადაზიანებულნი с местаადგილიდან на место;ადგილზე; другиеსხვებმა принялиმიიღეს беса,ეშმაკი, преобразившегосяგარდაქცეული в Ангелаანგელოზად светлого,ნათლისა, прельстилисьმოიხიბლნენ иდა пребылиდარჩნენ неисправленными,გამოუსწორებელნი, дажеთვით до конца,ბოლომდე, неარ принимаяიღებდნენ რა советаრჩევას ниარც от когоარავისგან из братий;ძმათაგან; иныеზოგმა из них,მათ შორის, подучаемыеდასწავლულებმა диаволом,ეშმაკისაგან, убилиმოიკლეს самиსაკუთარი себя:თავნი; иныеსხვემბა низверглисьჩამოვარდნენ в пропасти,უფსკრულებში, иныеსხვანი удавились.დაიხრჩვნენ. Иდა ктоვინ можетშეძლებს исчислитьმოთვალოს различныеსხვადასხვაგვარი прельщенияმოხიბვლები диавола,ეშმაკისა, которымиრომლებითაც онიგი прельщает,ხიბლავს, иდა которыеრომლებიც неисповедимы?გამოუკვლეველნია? Впрочем,თუმცა, из сказанногоნათქვამიდან намиჩვენ მიერ всякийყველა разумныйგონიერი человекადამიანი можетშეძლებს научиться,ისწავლოს, какойროგორი вредზიანი происходитმომდინარეობს от этогоამ образаსახისაგან молитвы.ლოცვისა, Еслиთუკი же ктоვინმე из употребляющихგამომყენებელი егоმისი иკიდევაც неარ подвергнетсяგანიცდის ниარც одномуერთს из вышесказанныхზემოთაღნიშნულ бедствийუბედურებას по причинеმიზეზით сожительстваთანაცხოვრებისა с братией,ძმებთან, потомуიმიტომ чтоრომ такимასეთ бедствиямუბედურებას подвергаютсяგანიცდიან наиболееუმეტესად отшельники,განდეგილები, живущиеმცხოვრებნი наедине,განმარტოვებით, ноმაგრამ таковойასეთი проводитატარებს всюმთელ жизньსიცოცხლეს своюთავისას безуспешно”წარუმატებლად“ 186 .
Всеყველა святыеწმინდა Отцы,მამანი, описавшиеაღმწერნი подвигღვაწლისა умнойგონიერი молитвы,ლოცვისა, воспрещаютკრძალავენ неარა толькоმხოლოდ составлятьშედგენას произвольныеნებაყოფლობითი мечты,ოცნებებისა, ноარამედ иკიდეც преклонятьсяმიიდრიკონ произволениемნება-მყოფლობით иდა сочувствиемთანაგრძნობით к мечтамოცნებებისკენ иდა привидениям,მოჩვენებებისკენ, которыеრომლებსაც могутშეუძლიათ представитьсяწარმოგვედგინოს намჩვენ неожиданно,მოულოდნელად, независимоდამოუკიდებლად от нашегоჩვენი произволения.ნება-მყოფლობისა. Иდა этоეს случаетсяხდება при молитвенномლოცვით подвиге,ღვაწლში, особливоგანსაკუთრებით в безмолвии.განმხოლოებაში. “Никак„არანაირად неარ прими,მიიღო, – говоритამბობს преподобныйღირსი Григорийგრიგოლ Синаитსინელი , – еслиთუკი увидишьდაინახავ что-либо,რაიმეს, чувственнымиშეგრძნებითი очамиთვალებით илиანდა умом,გონებით, внеგარეთ илиანდა внутриშიგნით тебя,შენში, будетიქნება ли тоეს образხატება Христа,ქრისტესი, илиანდა Ангела,ანგელოზისა, илиანდა какогоრომელიღაც Святого,წმინდანისა, илиანდა еслиთუკი представитсяწარმოგიდგება тебеშენ свет...ნათელი... Будьიყავი внимателенყურადღებით иდა осторожен!ფრთხილად! неარ позвольმიანებო себеსაკუთარ თავს доверитьმიენდოს чему-либо,რაიმეს, неარ выразиგამოხატო сочувствияთანაგრძნობა иდა согласия,თანხმობა, неარ вверьсяმიენდო поспешноნაჩქარევად явлению,მოვლენას, хотяთუნდაც бы оноიგი былоიყოს истинноеჭეშმარიტი иდა благое;კეთილი; пребывайიყავი хладнымცივი к немуმისდამი иდა чуждым,უცხო, постоянноმუდმივად сохраняяშეინახე умგონება твойშენი безвидным,უხილველად, неარ составляющимშემთხზავი из себяსაკუთარი თავისგან никакогоარავითარი изображенияგამოსახულებისა иდა неარ запечатленнымაღბეჭდული никакимარავითარი изображением.გამოსახულებით. Увидевшийდამნახავი что-либоრაიმესი в мыслиაზრში илиანდა чувственно,შეგრძნებითად, хотяთუნდაც быკი тоეს былоყოფილიყო и от Бога,ღვთისაგან, иდა принимающийმიმღები поспешно,ნაჩქარევად, удобноმოხერხებულად впадаетვარდება в прелесть,ხიბლში, по крайнейყოველ мереშემთხვევაში обнаруживаетამჟღავნებს своюთავის наклонностьმიდრეკილებას иდა способностьშემძლებლობას к прелести,ხიბლისა, какროგორც принимающийმიმღები явленияმოვლენისა скороნაჩქარევად иდა легкомысленно.დაუფიქრებლად. Новоначальныйდამწყებმა долженუნდა обращатьმიაქციოს всеმთელი вниманиеყურადღება на одноერთ сердечноеგულისმიერ действие,მოქმედებას, одноმხოლოდ этоეს действиеმოქმედება признаватьმიიჩნიოს непрелестным,უხიბლოდ, – прочегоსხვა жеკი неარ приниматьმიიღოს до времениდრომდე вступленияშებიჯებისა в бесстрастие.უვნებობაში. Богღმერთი неარ прогневляетсяგანრისხდება на того,იმაზე, ктоვინც опасаясьშიშით прелести,ხიბლისა, с крайнейუკიდურესი осмотрительностьюწინდახედულობით наблюдаетაკვირდება за собою,საკუთარ თავს, еслиთუკი онიგი иკიდევაც неარ приметმიიღებს чегоრაიმეს посланногоგამოგზავნილს от Бога,ღვთისაგან, неარ рассмотревგანხილვის გარეშე посланноеგამოგზავნილისა со всеюმთელი тщательностью;გულმოდგინებით; напротивპირიქით того, Богღმერთი похваляетაქებს такогоასეთს за егоმისი благоразумие”კეთილგონიერებისათვის“ 187 . Святойწმინდა Амфилохий,ამფილოქი, с юностиახალგაზრდობიდან вступившийშედგომილი в монашество,მონაზვნობას, удостоилсяეღირსა в зрелыхმოწიფულ летахწლებში иდა в старостиმოხუცებულობაში проводитьგაეტარებინა жизньცხოვრება отшельническуюგანდეგილური в пустыне.უდაბნოში. Заключасьგამოკეტილი в пещеру,გამოქვაბულში, онიგი упражнялсяვარჯიშობდა в безмолвии,განმხოლოვებაში, иდა достигმიაღწია великогоდიდ преуспеяния.წარმატებას. Когдаროდესაც совершилосьაღსრულდა "сорок"„ორმოცი“ летწელი егоმისი отшельническойგანდეგილური жизни,ცხოვრებისა, – явилсяგამოეცხადა емуმას ночьюღამით Ангел,ანგელოზი, иდა сказал:უთხრა: Амфилохий!ამფილოქი! идиწადი в городქალაქში иდა пасиმწყემსე духовныхსულიერი овец.კრავნი. Амфилохийამფილოქი пребылდარჩა во вниманииყურადღებაში себе,საკუთარ თავთან, иდა неარ обратилმიაქცია вниманияყურადღება на повелениеბრძანებას Ангела.ანგელოზისას. На другуюსხვა ночьღამეს сноваკვლავ явилсяგამოეცხადა Ангелანგელოზი иდა повторилგაიმეორა повеление,ბრძანება, присовокупив,დაამატა, чтоრომ оноიგი от Бога.ღვთისგანაა. Иდა опятьკვლავ Амфилохийამფილოქიმ неარ оказалგამოიჩინა повиновенияმორჩილება Ангелу,ანგელოზის მიმართ, опасаясьეშინოდა რა бытьყოფილიყო обольщеннымცდუნებული иდა вспоминаяიხსენებდა словаსიტყვებს Апостола,მოციქულისას, чтоრომ и сатанаსატანაც преобразуетсяგარდაისახება в Ангелаანგელოზად светлогоნათლისად ( 2Кор.11:142კორ, 11:14 ). На третьюმესამე ночьღამეს сноваკვლავ явилсяგამოეცხადა Ангелანგელოზი и,და, удостоверивდადასტურებით о себеთავის თავზე Амфилохияამფილოქისადმი славословиемდიდებისმეტყველებით Бога,ღვთისა, нетерпимымაუტანელით духамиსულებისათვის отверженными,უარყოფილებისა, взялმოჰკიდა старцаბერს за руку,ხელზე, вывелგამოიყვანა из келии,კელიიდან, привелმიიყვანა к церкви,ეკლესიაში, находившейсяმდებარეში вблизи.სიახლოვეში. Двериკარები церковныеეკლესიისა отворилисьგაიღო самиთავის собою.თავად. Церковьეკლესია освещаласьნათდებოდა небеснымზეციური светом;ნათლით; в нейმასში присутствовалоიმყოფებოდა множествоმრავალი святыхწმინდა мужейკაცი в белыхთეთრ ризахშესამოსელში с солнцеобразнымиმზისმაგვარი лицами.სახეებით. Ониმათ рукоположилиხელი დაასხეს Амфилохияამფილოქის в епископаეპისკოპოსად городаქალაქისა Иконииიკონიისა 188 . При противоположномსაწინააღმდეგო поведении,ქცევისას, преподобныеღირსნი Исаакийისააკი иდა Никитаნიკიტა Печерские,პეჩორელები, новыеახალნი иდა неопытныеგამოუცდელნი в отшельническойგანდეგილურ жизни,ცხოვრებაში, подверглисьდაექვემდებარნენ ужаснейшемуუსაშინლეს бедствию,უბედურებას, опрометчивоნაჩქარევად вверившисьენდნენ რა представившемусяწარმოსახულ имმათ მიმართ привидению.მოჩვენებას. Первомуპირველს явилосьგამოეცხადა множествоმრავალი демоновდემონი в сиянии;ნათებაში; одинერთმა из демоновდემონთაგანმა принялმიიღო видსახე Христа,ქრისტესი, прочиеსხვებმა – видსახე святыхწმინდა Ангелов.ანგელოზებისა. Второгоმეორე обольстилაცდუნა демонდემონმა сперваთავდაპირველად благоуханиемკეთილსურნელებით иდა гласом,ხმით, какროგორც быთითქოს Божиим,ღვთაებრივით, потомშემდეგ представწარმოუდგა емуმას очевидноხილულად в видеსახით Ангелаანგელოზისა 189 . Опытныеგამოცდილნი в монашескойსამონაზვნო жизниცხოვრებაში иноки,მონაზვნები, истинноჭეშმარიტად святыеწმინდა инокиმონაზვნები гораздоგაცილებით болееმეტად опасаютсяუფრთხიან прелести,ხიბლს, гораздоგაცილებით болееმეტად неარ доверяютენდობიან себе,საკუთარ თავს, нежелиვიდრე новоначальные,ახალდამწყებნი, особливоგანსაკუთრებით теისინი, из новоначальных,ახალდამწყებებთაგან, которыеრომლებიც объятыმოცულნი არიან разгорячениемგანხურებით к подвигу.ღვაწლისადმი. С сердечноюგულისმიერი любовьюსიყვარულით предостерегаетაფრთხილებს от прелестиხიბლისგან დასაცავად преподобныйღირსი Григорийგრიგოლ Синаитსინელი безмолвника,განმხოლოებულს, для которогоრომლისთვისაც написанаდაწერილია егоმისი книга:წიგნი: “Хочу,„მინდა, чтобრომ тыშენ имелგქონდეს определенноеგანსაზღვრული понятиеწარმოდგენა о прелести;ხიბლის შესახებ; хочуმინდა этогоეს с тоюიმ целью,მიზნით, чтобრათა тыშენ могშეგეძლოს предохранитьდაიცვა себяთავი от прелести,ხიბლისაგან, чтобრათა при стремлении,მისწრაფებისას, неარ озаренномგაშუქებულისა должнымსაკმაო ведением,გამგებლობით, тыშენ неარ причинилმიაყენო себеსაკუთარ თავს великогоუდიდესი вреда,ზიანი, неარ погубилდაღუპო душиსული твоей.შენი. Свободноеთავისუფალი произволениеნება-მყოფელობა человекаადამიანისა удобноმოხერხებულად преклоняетсяმიიდრიკება к общениюურთიერთობისაკენ с противникамиმოწინააღმდეგეებთან нашими,ჩვენთან, в особенностиგანსაკუთრებით произволениеნება-მყოფელობა неопытных,გამოუცდელთა, новыхახალთა в подвиге,ღვაწლში, какროგორც ещеკიდევ обладаемыхფლობილებისა демонами”დემონთა მიერ“ 190 . Какროგორი это верно!სიმართლეა! Склоняется,მიიდრიკება, влечетсяმიიზიდება нашеჩვენი свободноеსიახლოვეში произволениеდა к прелестиხიბლისაკენ потому,იმიტომ, чтоრომ всякаяყოველგვარი прелестьხიბლი льститაამებს нашемуჩვენს самомнению,თავზე დიდ წარმოდგენას, нашемуჩვენს тщеславию,პატივმოყვარეობას нашейჩვენს гордости.სიამაყეს. “Бесы„ეშმაკები находятсяიმყოფებიან вблизиსიახლოვეში иდა окружаютგარსეხვევიან новоначальныхახალდამწყებებს иდა самочинных,თავნებებს, распростираяშლიან რა сетиბადეებს помысловგულისთქმებისას иდა пагубныхდამღუპველ мечтаний,ოცნებებს, устраиваяაწყობენ რა пропастиუფსკრულებს падений.დაცემისას. Городქალაქი новоначальныхახალდამწყებთა – всеმთელი существоარსება каждогоთითოეული изმათგანის них – находитсяიმყოფება ещеჯერ კიდევ в обладанииმფლობელობაში варваров...ბარბაროსებისა... По легкомыслиюდაუფიქრებლობით неარ вдавайсяმიეცე скороნაჩქარევად тому,იმას, чтоრაც представляетсяწარმოგიდგება тебе,შენ, ноმაგრამ пребывайიმყოფებოდე «тяжким»,„მძიმედ“, удерживаяშეინარჩუნე благоеკეთილი со многимბევრი рассмотрением,განხილვით, иდა отвергаяგანაგდე лукавое...მზაკვარი... Знай,იცოდე, чтоრომ действияმოქმედება благодатиმადლისა – ясны;აშკარაა; демонდემონს преподатьმოცემა ихმისი неარ может;შეუძლია; онმას неარ можетშეუძლია преподатьმოცემა ниარც кротости,სიმშვიდისა, ниარც тихости,სიწყნარისა, ниარც смирения,სიმდაბლისა, ниარც ненавистиსიძულვილისა к миру;ამა სოფლისადმი; онიგი неვერ укрощаетიმორჩილებს страстейვნებებს иდა сластолюбия,ავხორცობას, какროგორც этоამას делаетაკეთებს благодать”.მადლი“. Действияმოქმედება его:მისი: “дмение”„გულზვიადობაა“ – надменность,მედიდურობა, напыщенностьგაბღენძილობა – “высокоумие,„ქედმაღლობა, страхование,მოშიშარობა, словом,ერთი სიტყვით, всеყველა видыსახე злобы.ბოროტებისა. По действиюმოქმედებით возможешьშეძლებ познатьშეიცნო свет,ნათელი, воссиявшийაღმობრწყინებული в душеსულში твоей,შენსაში, Божийღვთისაა лиკი он,იგი, илиანდა от сатаны”სატანისაგან“ 191 . Надоუნდა знать,იცოდე, чтоრომ такоеასეთი рассмотрениеგანხილვა – принадлежностьკუთვნილებაა преуспевшихწარმატებული иноков,მონაზვნებისა, никакარაფრით не новоначальных.ახალდამწყებთათვის. Преподобныйღირსი Синаитსინელი беседует,საუბრობს, хотяთუმცა с новоначальным,ახალდამწყებთან, ноმაგრამ с новоначальнымახალდამწყებთან по безмолвнойგანმხოლოვებულ жизни,ცხოვრებაში, которыйრომელიც и по пребываниюმყოფობის მიხედვით в монашествеმონაზვნობაში иდა по телесномуხორციელი возрастуასაკით былიყო старец,ბერი, какროგორც видноჩანს из книги.წიგნიდან.
Ученикმოწაფე . Неარ случилосьმოგიხდა лиკი тебеშენ видетьგეხილა кого-либоვინმე пришедшегоმოსული в бесовскуюსატანისტურ прелестьხიბლში от развитияგანვითარებისაგან мечтательностиმეოცნებეობისა при упражненииვარჯიშისას молитвою?ლოცვაში?
Старецბერი . Случалось.მომიხდა. Некоторыйრომელიღაც чиновник,მოხელე, жившийმცხოვრები в Петербурге,პეტერბურგში, занималсяდაკავებული იყო усиленнымგაძლიერებული молитвеннымლოცვითი подвигом,ღვაწლით, иდა пришелმოვიდა от негоმისგან в необычайноеგანსაკუთრებულ состояние.მდგომარეობაში. О подвигеღვაწლზე своемმისაზე иდა о последствияхშედეგებზე егоმისაზე онიგი открывалუცხადებდა тогдашнемуმაშინდელ протоиереюმწყემსმთავარს церквиეკლესიისას Покроваსაფარველისა Божиейღვთის Матери,დედისა, чтоრაც в Коломне.კოლომნშია. Протоиерей,მწყემსმთავარი, посетивმოინახულა რა некоторыйრომელიღაც монастырьმონასტერი Санкт-Петербургскойსანკტ-პეტერბურგის епархии,ეპარქიისა, просилსთხოვა одногоერთს из монашествующихმემონაზვნეთაგანს тогоიმ монастыряმონასტრისას побеседоватьდალაპარაკებოდა с чиновником.მოხელეს. “Странное„უცნაური положение,მდგომარეობა, в котороеრომელშიც чиновникმოხელე пришелმოვიდა от подвига,ღვაწლის შედეგად, – говорилამბობდა справедливоსამართლიანად протоиерей,მწყემსმთავარი, – удобнееუფრო მოსახერხებლად можетშესაძლოა бытьიქნეს объясненоახსნილი жителямиმცხოვრებთა მიერ монастыря,მონასტრისა, какროგორც болееუფრო მეტად знакомымиნაცნობნი с подробностямиწვრილმანებთან иდა случайностямиშემთხვევებთან аскетическогоასკეტური подвига”.ღვაწლისა“. Монахმონაზონი согласился.დათანხმდა. Через несколькоრამდენიმე времениდროის შემდეგ чиновникმოხელე прибылმოვიდა в монастырь.მონასტერში. При беседеსაუბრისას егоმისი с монахомმონაზონთან присутствовалვიმყოფებოდი и я.მეც. Чиновникმოხელემ началდაიწყო тотчасიმწუთასვე рассказыватьმოყოლა о своихთავის видениях,ხილვებზე, – чтоრომ онიგი постоянноგამუდმებით видитხედავს при молитвеლოცვისას светნათელს от икон,ხატებისაგან, слышитესმის благоухание,კეთილსურნელება, чувствуетგრძნობს во ртуპირში необыкновеннуюარაჩვეულებრივ сладость,სიტკბოებას, иდა такასე далее.შემდეგ. Монах,მონაზონმა выслушавმოისმინა რა этотეს рассказ,მონათხრობი, спросилშეეკითხა чиновника:მოხელეს: “Не„არ приходилаმოგსვლიათ лиკი вамთქვენ мысльაზრი убитьმოგეკლათ себя?”თავი?“ – “Как„როგორ же!არა! – отвечалუპასუხა чиновник,მოხელემ, – яმე ужеუკვე былვიყავი кинувшисьმივარდნილი 192 в Фонтанку,შადრებანში, даრომ меняმე вытащили”.ამომიყვანეს“. Оказалось,აღმოჩნდა, чтоრომ чиновникმოხელე употреблялიყენებდა образსახეს молитвы,ლოცვისას, описанныйაღწერილს святымწმინდა Симеоном,სვიმონისაგან, разгорячилგანიხურვა воображениеწარმოსახვა иდა кровь,სისხლი, приრომლის чемდროსაც человекადამიანი делаетсяხდება оченьძალიან способнымშემძლებელი к усиленномуგაძლიერებული постуმარხვისადმი иდა бдению.სიფხიზლისა. К состояниюმდგომარეობას самообольщения,თვითცდუნებულობისა, избранномуარჩეულს произвольно,ნებაყოფლობით, диаволეშმაკმა присоединилშეუერთა свое,თავისი, сродноеმონათესავე этомуამ состояниюმდგომარეობისა действие,მოქმედება, – иდა человеческоеადამიანური самообольщениеთვითცდუნებულობა перешлоგადავიდა в явнуюაშკარა бесовскуюეშმაკეულ прелесть.ხიბლში. Чиновникმოხელე виделხედავდა светნათელს телеснымиხორციელი очами;თვალებით; благоуханиеკეთილსურნელება иდა сладость,სიტკბოება, которыеრომლებსაც онიგი ощущал,განიცდიდა, былиიყო такასევე же чувственные.შეგრძნებითი. В противоположностьსაწინააღმდეგოდ этому,ამისა, виденияხილვები Святыхწმინდანებისა иდა ихმათი сверхъестественныеზებუნებრივი состоянияმდგომარეობები вполнеსავსებით духовныსულიერია 193 : подвижникმოღვაწე соделываетсяხდება способнымშემძლებელი к нимმათ მიმართ неარა прежде,მანამ, какვიდრე по отверзенииგახსნისა очейთვალთა душиსულისა Божественноюსაღვთო благодатию,მადლით, причемამასთან оживаютცოცხლდებიან и прочиеსხვა чувстваგრძნობებიც души,სულისანი, дотолеაქამდე пребывающиеმყოფნი в бездействииუმოქმედობაში 194 ; принимаютიღებენ участиеმონაწილეობას в благодатномმადლისმიერ виденииხილვაში иასევე телесныеხორციელი чувстваშეგრძნებები Святых,წმინდანთა, ноმაგრამ тогда,მაშინ, когдаროდესაც телоსხეული перейдетგადადის из состоянияმდგომარეობიდან страстногоვნებიანიდან в состояниеმდგომარეობაში бесстрастное.უვნებოში. Монахმონაზონმა началდაიწყო уговариватьდარწმუნება чиновника,მოხელესი, чтобრომ онმას оставилმიეტოვებინა употребляемыйგამოყენებული имმის მიერ способსახე молитвы,ლოცვისა, объясняяგანმარტვით и неправильностьარასწორობისა способаმეთოდისა иდა неправильностьარასწორობისა состояния,მდგომარეობისა, доставляемогоმონიჭებული способом.ხერხით. С ожесточениемგააფთრებით воспротивилсяშეეწინააღმდეგა чиновникმოხელე совету.რჩევას. “Как„როგორ отказатьсяუარვყო мнеმე от явнойაშკარა благодати!”მადლი!“ – возражалშეეპასუხა он.იგი.
Вслушиваясьყურის მიგდებისას в поведанияმონათხრობისადმი чиновникаმოხელესი о себе,თავის თავზე, яმე почувствовалვიგრძენი к немуმისდამი неизъяснимуюგამოუთქმელი жалость,სიბრალული, иდა вместеამასთან представлялсяწარმომიდგებოდა онიგი мнеმე каким-тоროგორიღაც смешным.სასაცილოდ. Например,მაგალითად, онმან сделалშეეკითხა монахуმონაზონს следующийშემდეგი вопрос:სახით “Когда„როდესაც от обильнойუხვი сладостиსიტკბოსაგან умножитсяგამიხშირდება у меняმე во ртуპირში слюна,ნერწყვი, тоმაშინ онаიგი начинаетიწყებს капатьწვეთას на пол:იატაკზე: неარაა грешноცოდვიანი лиგანა это?”ეს?“ Точно:ზუსტად: находящиесяმყოფნი в бесовскойეშმაკეულ прелестиხიბლში возбуждаютაღძრავენ к себеთავიანთ თავზე сожаление,თანაგრძნობას, какროგორც неარ принадлежащиеკუთვნილნი себеთავიანთი თავისადმი иდა находящиеся,მყოფნი, по умуგონებით иდა сердцу,გულით, в пленуტყვეობაში у лукавого,მზაკვარი, отверженногоუარყოფილი духа.სულისადმი. Представляютწარმოადგენენ ониიგინი собой и смешноеსასაცილო зрелище:სანახაობას: посмеяниюდაცინვას предаютсяმიეცემიან ониისინი овладевшимდაუფლებული имиმათზე лукавымმზაკვარი духом,სულისაგან, которыйრომელმაც привелმოიყვანა ихისინი в состояниеმდგომარეობაში уничижения,დამცირებულობისა, обольстивშეაცდინა тщеславиемპატივმოყვარეობით иდა высокоумием.ქედმაღლობით. Ниვერც пленаტყვეობას своего,თავიანთსას, ниვერც странностиუცნაურობას поведенияქცევისას прельщенныеმოხიბლულები неვერ понимают,იგებენ, сколькоრამდენადაც бы ниარ былиუნდა იყოს очевиднымиაშკარა этотეს плен,ტყვეობა, этаეს странностьუცნაურობა поведения.ქცევისა.
Зимуზამთარს 18281828 – 1829წლებისას годовვატარებდი проводилმე я вპლოშჩანის Площанскойპლოშჩანის Пустыниუდაბნოში 195 . В тоიმ времяდროს жилცხოვრობდა тамიქ старец,ბერი находившийсяმყოფი в прелести.ხიბლში Онმან отсекმოიჭრა себе кистьმტევანი руки,ხელისა, полагаяეგონა исполнитьაღასრულებდა этимამით евангельскуюსახარებისეულ заповедь,მცნებას, иდა рассказывалმოუთხრობდა всякому,ყველას, комуვისაც угодноსურდა было выслушатьმოესმინა его,მისი, чтоრომ отсеченнаяმოკვეთილი кистьმტევანი рукиხელისა соделаласьგახდა святымиწმინდა мощами,ნაწილები, чтоრომ онаიგი хранитсяინახება иდა чествуетсяპატივიცემა благолепноჯეროვნად в Московскомმოსკოვის Симоновеსიმონის монастыре,მონასტერში, чтоრომ он,იგი, старец,ბერი, находясьმყოფი в Площанскойპლოშჩანის Пустыниუდაბნოში в пятистахხუთასი верстахვერსტით от Симонова,სიმონისასაგან, чувствует,გრძნობს, когдаროდესაც Симоновскийსიმონოვის архимандритარქიმანდრიტი с братиеюძმებთან ერთად прикладываютсяემთხვევა к руке.ხელს. С старцемბერს делалосьმოსდიოდა содрогание,ჟრჟოლვა, причемამასთან онიგი начиналიწყებდა шипетьშიშინს оченьძალიან громко;ხმამაღლა; онიგი признавалმიიჩნევდა этоამ явлениеმოვლენას плодомნაყოფად молитвы,ლოცვისა, ноმაგრამ зрителямმაყურებლებს оноიგი представлялосьეჩვენებოდათ извращениемგაუკუღმართებად себя,საკუთარი თავისა, достойнымღირსი лишьმხოლოდ сожаленияსიბრალულისა иდა смеха.სიცილისა. Дети,ბავშვები, жившиеმცხოვრებნი в монастыреმონასტერში по сиротству,ობლად, забавлялисьერთობოდნენ этимამ явлениемმოვლენით иდა копировалиბაძავდნენ егоმას передწინაშე глазамиთვალთა старца.ბერისა. Старецბერი приходилმოდიოდა в гнев,მრისხანებაში, кидалсяმივარდებოდა ხოლმე тоხან на одного,ერთს, тоხან на другогоმეორე мальчика,ბიჭს, трепалჩეჩავდა ихმათ за волоса.თმებს. Никтоვერავინ из почтенныхპატივცემული иноковმონაზვნებიდან обителиსავანისამ неვერ могშეძლო уверитьდაერწმუნებინა прельщенного,მოხიბლული, чтоრომ онიგი находитсяიმყოფება в ложномცრუ состоянии,მდგომარეობაში в душевномსულიერ расстройстве.მოშლილობაში.
Когдаროდესაც чиновникმოხელე ушел,წავიდა, яმე спросилშევეკითხე монаха:მონაზონს: “С чегоსაიდან пришлоმოგივიდა емуშენ на мысльაზრად спроситьშეკითხოდი чиновникаმოხელეს о покушенииმცდელობის შესახებ на самоубийство?”თვითმკვლელობისა? Монахმონაზონმა отвечал:მიპასუხა: “Как„როგორც средиშორის плачаმგლოვარებისა по Богуღვთისათვის приходятმოდიან минутыწუთები необыкновенногоარაჩვეულებრივი успокоенияდამშვიდებისა совести,სინდისისა, в чемრაშიც заключаетсяმდგომარეობს утешениеნუგეში плачущих,მგლოვარეთა, такისე и средиშორის ложногоცრუ наслаждения,სიამოვნებისა доставляемогоმონიჭებულისა бесовскойეშმაკეული прелестью,ხიბლის მიერ, приходятმოდიან минуты,წუთები, в которыеრომელშიც прелестьხიბლი какთითქოს бы разоблачается,გამომჟღავნდება иდა дает вкуситьაგემებინებს себяთავს так,ისე, какროგორც онаიგი есть.არის. Этиეს минутыწუთები – ужасны!საშინელია! горечьსიმწარე ихმათი иდა производимоеმონიჭებული этоюამ горечьюსიმწარით отчаяниеსასოწარკვეთა – невыносимы.აუტანელია. По этомуამ состоянию,მდგომარეობის გამო в котороеრომელშიც приводитმოჰყავს прелесть,ხიბლს, всегоმხოლოდდამხოლოდ бы легчеმარტივად узнатьაღმოსაჩენია ееმისი прельщенному,მოხიბლულისათვის, иდა принятьმისაღები мерыზომები к исцелениюგანკურნებისათვის себя.საკუთარი თავისა. Увы!ვაი რომ! началоსაწყისი прелестиხიბლისა – гордость,სიამაყეა, иდა плодნაყოფი ееმისი – преизобильнаяჭარბი гордость.სიამაყეა. Прельщенный,მოხიბლული, признающийმიმჩნევი себяსაკუთარი თავისა сосудомჭურჭლად Божественнойსაღვთო благодати,მადლისა, презираетარაფრად აგდებს спасительныеმხსნელ предостереженияგაფრთხილებებს ближних,ახლობლებისას, какროგორც этоეს заметилშენიშნა святойწმინდა Симеон.სვიმონმა. Междуმათ темშორის припадкиშეტევები отчаянияსასოწარკვეთისა становятсяხდება сильнееუფრო ძლიერი иდა сильнее;ძლიერი; наконецსაბოლოოდ отчаяниеსასოწარკვეთა обращаетсяიქცევა в умоисступление,ჭკუაშეშლილობად, иდა увенчаваетсяგვირგვინდება самоубийством.თვითმკვლელობით.
В началеდასაწყისში нынешнегоაწინდელი столетияსაუკუნისა подвизалсяმოღვაწეობდა в Софрониевойსოფრონის Пустыниუდაბნოში 196 схимонахსქემმონაზონი Феодосий,თეოდოსი, привлекшийმიმზიდველი к себеთავისი თავის მიმართ уважениеპატივისცემისა и братстваსაძმოსიც иდა мирянერისკაცთაც строгим,მკაცრი, возвышеннымამაღლებული жительством.ცხოვრებით. Однаждыერთხელ представилосьმოეჩვენა ему,მას, чтоრომ онიგი былიყო восхищенაღტაცებული в рай.სამოთხეში. По окончанииდასასრულს видения,ხილვისა, онიგი пошелწავიდა к настоятелю,წინამძღვართან, поведалაუწყა подробноდაწვრილებით о чуде,სასწაულის შესახებ, иდა присовокупилდასძინა выражениеგამოთქმა сожаления,დანანებისა, чтоრომ онმან виделდაინახა в раюსამოთხეში толькоმხოლოდ себя,საკუთარი თავი неარ виделდაუნახავს никогоარავინ из братий.საძმოდან. Этаეს чертаნაკვთი ускользнулаგაუსხლტა из вниманияყურადღებიდან у настоятеля;წინამძღვარს; онმან созвалმოიწვია братию,საძმო, в сокрушенииშემუსვრილებით духаსულისა пересказалმოუყვა имმათ о виденииხილვის შესახებ схимонаха,სქემმონაზვნისა, иდა увещевалშეაგონა к жизни,ცხოვრებისაკენ болееმეტად усерднойგულმოდგინესა иდა богоугодной.ღვთისთვის სათნოსი По прошествииგასვლის შემდეგ некоторогоრაღაც времениდროისა началиდაიწყო обнаруживатьсяგამოვლინება в действияхქმედებებში схимонахаსქემმონაზვნისა странности.უცნაურობებისა. Делоსაქმე кончилосьდამთავრდა тем,იმით, чтоრომ онიგი найденიპოვეს удавившимсяჩამომხრჩვალი в своейთავის келии.კელიაში.
Со мноюჩემთან былიყო следующий,შემდეგი, достойныйღირსი замечанияშენიშვნისა случай.შემთხვევა. Посетилმომინახულა меняმე однаждыერთხელ Афонскийათონელმა иеросхимонах,სამღვდელოსქემმონაზონმა, бывшийმყოფმა в Россииრუსეთში за сбором.გადასახადებისათვის. Мыჩვენ селиდავსხედით в моейჩვენს приемнойმისაღებ келии,კელიაში. иდა онმან сталდაიწყო говоритьსაუბარი мне:ჩემ მიმართ: “Помолись„ილოცე о мне,ჩემთვის, отец:მამაო: яმე многоბევრი сплю,მძინავს, многоბევრს ем”.ვჭამ“. Когдаროდესაც онიგი говорилმეუბნებოდა мнеმე это,ამას, яმე ощутилვიგრძენი жар,სიცხე, из негоმისგან исходивший,გამომავალი, почемуამიტომაც и отвечалვუპასუხე ему:მას: “Ты„შენ не многоცოტას ешь,ჭამ, иდა не многоცოტა спишь;გძინავს; ноმაგრამ нетარაა лиკი в тебеშენში чегоრაიმე особенного?”განსაკუთრებული?“ иდა просилვთხოვდი егоმას войтиშესულიყო во внутреннююშიდა моюჩემს келию.კელიაში. Идяსიარულისას предწინ ним,მისი, иდა отворяяგაღებისას дверьკარისა во внутреннююშინაგან келию,კელიისა, яმე молилვლოცულობდი мысленноგონებით Бога,ღვთისადმი, чтобრათა Онმას даровалმოენიჭებინა гладнойმშიერი душеსულისა моейჩემისათვის попользоватьсяგამომეყენებინა от Афонскогоათონელი иеросхимонаха,სამღვდელოსქემმონაზონისაგან, еслиთუკი онიგი – истинныйჭეშმარიტი рабმონაა Божий.ღვთისა. Точно:ზუსტად: яმე заметилშევამჩნიე в немმასში что-тоრაღაც особенное.განსაკუთრებული. Во внутреннейშინაგან келииკელიაში мыჩვენ опятьკვლავ уселисьდავსხედით для беседы,საუბრისათვის, – иდა яმე началდავიწყე проситьთხოვნა его:მისი: “Сделай„გამიკეთე милость,სიკეთე, научиმასწავლე меняმე молитве.ლოცვა. Тыშენ живешьცხოვრობ в первомპირველ монашескомსამონაზვნო местеადგილას на земле,მიწაზე, средиშორის тысячათასი монахов:მონაზვნისა: в такомასეთ местеადგილას иდა в такомასეთ многочисленномმრავალრიცხოვან собранииშესაკრებელში монаховმონაზვნებისა непременноაუცილებლად должныუნდა находитьсяიმყოფებოდნენ великиеდიდი молитвенники,მლოცველები, знающиеმცოდნენი молитвенноеლოცვითი тайнодействиеსაიდუმლოქმედებისა иდა преподающиеმასწავლებელნი егоმისი ближним,მოყვასისადმი, по примеруმაგალითისამებრ Григориевგრიგოლი Синаитаსინელისა иდა Паламы,პალამასი, по примеруმაგალითისამებრ многихმრავალი другихსხვა Афонскихათონელი светильников”.ლამპართა“. Иеросхимонахსამღვდელოსქემმონაზონი немедленноდაუყოვნებლივ согласилсяდამეთანხმა бытьყოფილიყო моимჩემი наставником,მოძღვარი, – и,და, оო ужас!საშინელება! с величайшимუდიდესი разгорячениемგანხურვებით началდაიწყო передаватьგადმოცემა мнеჩემთვის вышеприведенныйზემოთმოყვანილი способხერხისა восторженной,აღტაცებული, мечтательнойმეოცნებეური молитвы.ლოცვისა Вижу:ვხედავ онიგი – в страшномსაშინელ разгорячении!განხურვებაშია! у негоმას разгоряченыგანხურვებული აქვს и кровьსისხლიცა иდა воображение!წარმოსახვაც!„ онიგი – в самодовольстве,თვითკმაყოფილებაშია, в восторгеაღტაცებაშია от себя,საკუთარი თავისგან, в самообольщении,თვითცდუნებულობაშია в прелести!ხიბლში! Давვაცადე რა емуმას высказаться,რომ აზრი გამოეთქვა, яმე началდავიწყე понемногу,ცოტ-ცოტათი в чинеხარისხით наставляемого,დამოძღვრილისა, предлагатьშეთავაზება емуმისთვის учениеსწავლებისა святыхწმინდა Отцовმამებისა о молитве,ლოცვის შესახებ, указываяმითითებით егоმისთვის в Добротолюбии,სათნოებათმოყვარეობისადმი, иდა просяთხოვნით объяснитьგანემარტა мнеჩემთვის этоეს учение.სწავლება. Афонецათონელი пришелმოვიდა в совершенноеსრულ недоумение.გაოცებაში. Вижу:ვხედავ: онიგი вполнеსრულად незнакомუცნობია с учениемსწავლებისადმი Отцовმამებისა о молитве!ლოცვის შესახებ! При продолженииგაგრძელებისას беседыსაუბრისა говорюვეუბნები ему:მას: “Смотри,„უყურე, старец!ბერო! будешьთუკი მოგიწევს житьიცხოვრო в Петербурге,პეტერბურგში, – никакარაფრით неარ квартируйდადგე в верхнемზედა этаже,სართულზე, квартируйიბინადრე непременноაუცილებლად в нижнем”.ქვედაში“. “Отчего„რის გამო так?”ასე?“ – возразилშემეპასუხა Афонец.ათონელი. “Оттого,„იმიტომ, – отвечалვუპასუხე я,მე, – чтоრომ еслиთუკი вздумаетсяაზრად მოუვათ ангелам,ანგელოზებს, внезапноუეცრად восхитивაგიტაცონ тебя,შენ, перенестиგადასაყვანად из Петербургаპეტერბურგიდან в Афон,ათონზე, иდა ониისინი понесутწაგიყვანენ из верхнегоზედა этажа,სართულიდან, даდა уронят,დაუვარდებით, тоმაშინ убьешьсяდაიმტვრევი до смерти:სასიკვდილოდ: еслиთუკი же понесутწაგიყვანენ из нижнего,ქვედადან иდა уронят,დაუვარდებით, тоმაშინ толькоმხოლოდ ушибешься”.დაშავდები“. “Представь„წარმოიდგინე, себе, – отвечалმიპასუხა Афонец,ათონელმა, – сколькоრამდენჯერ იყო, ужеუკვე раз, когдаროდესაც яმე стоялვიდექი на молитве,ლოცვაზე, приходилаმომდიოდა мнеმე живаяცოცხალი мысль,აზრი, чтоრომ ангелыანგელოზები восхитятამიტაცებდნენ меня,მე, иდა поставятდამაყენებდნენ на Афоне!”ათონზე!“ Оказалось,აღმოჩნდა, чтоრომ иеросхимонахსამღვდელოსქემმონაზონი носитატარებს вериги,ჯაჭვებს, почтиთითქმის неარ спит,სძინავს, малоცოტას вкушаетჭამს пищи,საკვებს, чувствуетგრძნობს в телеსხეულში такойისეთ жар,სიცხეს, чтоრომ зимоюზამთრობით неარ нуждаетсяსაჭიროებს в теплойთბილ одежде.ტანსაცმელს. К концуდასასრულს беседыსაუბრისას пришлоმომივიდა мнеმე на мысльაზრად поступитьმოვქცეულიყავი следующимშემდეგნაირად: образом: яმე сталდავიწყე проситьთხოვნა Афонца,ათონელისათვის, чтобრომ он,მან, какროგორც постникმმარხველს иდა подвижник,მოღვაწეს, испыталგამოეცადა над собоюსაკუთარ თავზე способ,ხერხი, преподанныйგადმოცემული святымиწმინდა Отцами,მამების მიერ, состоящийმდგომარე в том,იმაში, чтобრომ умგონება во время молитвыლოცვის დროს былიყოს совершенноსრულად чуждუცხო всякогоყოველგვარი мечтания,ოცნებისაგან, погружалсяჩაიძიროს весьსრულად во вниманиеყურადღებაში словамსიტყვებისადმი молитвы,ლოცვისა, заключалсяშემოიფარგლოს иდა вмещался,ჩაეტიოს, по выражениюგამოხატულების მიხედვით святогоწმინდა Иоаннаიოანე Лествичникаკიბისაღმწერელისა , в словахსიტყვებში молитвыლოცვისა 197 . При этомამასთან сердцеგული обыкновенноჩვეულებრივ содействуетთანაქმედებს умуგონებისადმი душеспасительнымსულის მხსნელი чувствомგრძნობით печалиმწუხარებისა о грехах,ცოდვებისადმი, какროგორც сказалთქვა преподобныйღირსმა Маркმარკოზ Подвижникმოღვაწემ : “Ум„გონება неარ развлеченноგართულად молящийся,მლოცველისა, утесняетავიწროებს сердце:გულს: «сердце„გულს жеკი сокрушенноშემუსვრილსა иდა смиренноდამდაბლებულს Богღმერთი неარ уничижит»შეურაცხ-ყოფს ( Пс.50:19ფს. 50:19 )” 198 . “Когда„როდესაც тыშენ испытаешьგამოსცდი над собою,საკუთარი თავის მიმართ, – сказалვუთხარი яმე Афонцу,ათონელს, – тоმაშინ сообщиშემატყობინე и мнеმეც о плодеნაყოფზე опыта;გამოცდილებისა; для меняჩემთვის самогоთავად такойასეთი опытგამოცდილება неудобенუხერხულია по развлеченнойგართობილი жизни,ცხოვრების გამო, проводимойგატარებულისა мною”.ჩემ მიერ“. Афонецათონელი охотноხალისით согласилсяდაეთანხმა на моеჩემს предложение.შეთავაზებას. Через несколькоრამოდენიმე днейდღის შემდეგ приходитმოდის онიგი ко мне,ჩემთან, иდა говорит:მეუბნება: “Что„რა сделалგამიკეთე тыშენ со мною?”მე?“ – “А„და что?”რა?“ – “Да„ის რომ какრაც яმე попробовалგამოვცადე помолитьсяმელოცა со вниманием,ყურადღებით, заключаяჩაკეტვით умგონებისა в словаსიტყვებში молитвы,ლოცვისა, тоრომ всеყველა моиჩემი виденияხილვები пропали,გაქრნენ, иდა ужеუკვე неარ могуშემიძლია возвратитьсяდავუბრუნდე к ним”.მათ“. Далееშემდეგ в беседеსაუბარში с Афонцемათონელთან яმე неვერ виделვხედავდი тойიმ самонадеянностиთვითმოიმედეობას иდა тойიმ дерзости,მოურიდებლობას, которыеრომლებიც былиიყო оченьძალიეან заметныშესამჩნევნი в немმასში при первомპირველი свиданииშეხვედრისას иდა которыеრომლებიც обыкновенноჩვეულებრივ замечаютсяშეინიშნება в людях,ხალხში, находящихсяმყოფში в самообольщении,თვითცდუნებულობაში мнящихმგონებელნი о себе,საკუთარი თავის მიმართ чтоრომ ониისინი святы,წმინდები არიან, илиანდა находятсяიმყოფებიან в духовномსულიერ преуспеянии.წარმატებულობაში Афонецათონელმა изъявилგამოხატა дажеკიდევაც желаниеსურვილი услышатьესმინა для себяსაკუთარი თავისათვის мойჩემი убогийუბადრუკი совет.რჩევისათვის. Когдаროდესაც яმე посоветовалვურჩიე емуმას неარ отличатьсяგამორჩეულიყო по наружномуგარეგნული образуსახით жизниცხოვრებისა от прочихსხვა иноков,მონაზვნებისაგან, потомуიმიტომ чтоრომ такоеასეთ отличиеგამორჩეულობას себяსაკუთარი თავისას ведетმიჰყავს к высокоумиюქედმაღლობისაკენ 199 , тоმაშინ онმან снялგაიხადა с себя вериги,ჯაჭვები, иდა отдалგადმომცა ихისინი мне.მე. Через месяцერთი თვის შემდეგ онიგი опятьკვლავ былიყო у меня,ჩემთან, иდა сказывал,თქვა, чтоრომ жарსიცხე в телеსხეულში егоმისაში прекратился,შეწყდა, чтоრომ онიგი нуждаетсяსაჭიროებს в теплойთბილ одежде,ტანსაცმელს, иდა спитსძინავს гораздоგაცილებით более.მეტად. При этомამასთან онიგი говорил,ამბობდა, чтоრომ на Афонскойათონის гореმთაზე многие,ბევრი, иდა из пользующихсяმსარგებელნი славоюსახელით святости,სიწმინდისა, употребляютიყენებენ тотიმ способსახეს молитвы,ლოცვისას, которыйრომელიც былიყო употребляемგამოყენებული им,მის მიერ, – научаютასწავლიან емуმას и других.სხვებსაც. Неარაა мудрено!გასაკვირი! Святойწმინდა Симеон,სვიმონი, Новыйახალი Богослов,ღვთისმეტყველი жившийმცხოვრები за восемьრვა столетийსაუკუნის доწინ нашегоჩვენს времени,დრომდე, говорит,ამბობს, чтоრომ внимательноюყურადღებიანი молитвоюლოცვით занимаютсяდაკავებულნი არიან оченьძალიან немногиеცოტანი 200 . Преподобныйღირსი Григорийგრიგოლ Синаитსინელი , жившийმცხოვრები в четырнадцатомმეთოთხმეტე столетииსაუკუნეში по Рождествеშობიდან Христовом,ქრისტესი, когдаროდესაც прибылმოვიდა на Афонскуюათონის гору,მთაზე, то нашел,აღმოაჩინა, чтоრომ многочисленноеმრავალრიცხოვან монашествоმონაზვნობას ееმისსას неარ имеетაქვს никакогоარავითარი понятияწარმოდგენა о умнойგონიერ молитве,ლოცვაზე аხოლო занимаетсяდაკავებულია лишьმხოლოდ телеснымиხორციელი подвигами,ღვაწლებით, совершаяაღასრულებენ რა молитвыლოცვებს лишьმხოლოდ устноბაგით иდა гласноხმით 201 . Преподобныйღირსი Нилნილოს Сорскийსორელი , жившийმცხოვრები в концеდასასრულს 15-гоმე-15 иდა началеდასაწყისში 16-гоმე-16 века,საუკუნისა, посетившиმომნახულებელი такжеასევე Афонскуюათონის гору,მთისა, говорит,ამბობს, чтоრომ в егоმის времяდროს числоრაოდენობა внимательныхყურადღებიანი молитвенниковმლოცველებისა оскуделоშემცირდა до крайностиუკიდურესობამდე 202 . Старец,ბერი, архимандритარქიმანდრიტი Паисийპაისი Величковскийველიჩკოვსკი переместилсяგადასახლდა на Афонскуюათონის горуმთაზე из Молдавииმოლდავეთიდან в 17471747 г.წელს. Онიგი ознакомилсяგაეცნო короткоმოკლედ со всемиყველა монастырямиმონასტერს иდა скитами,სკიტს, беседовалსაუბრობდა со многимиბევრ старцами,ბერთან, которыхრომლებსაც признавалоმიიჩნევდა общееსაერთო мнениеაზრი Святойწმინდა Горыმთისა опытнейшимиუგამოცდილესებად иდა святымиწმინდა иноками.მონაზვნებად. Когдаროდესაც жеკი онმან началდაიწყო вопрошатьგამოკითხვა этихამ иноковმონაზვნებისა о книгахწიგნების შესახებ святыхწმინდა Отцов,მამებისა, написавшихდამწერებისა о умнойგონიერი молитве,ლოცვის შესახებ – оказалось,აღმოჩნდა чтоრომ ониმათ неარა толькоმხოლოდ неარ зналиიცოდნენ о существованииარსებობის შესახებ такихასეთი Писаний,ნაწერებისა, ноარამედ дажеკიდევაც неარ зналиიცოდნენ именსახელები святыхწმინდანი Писателей;მწერლებისა; тогдаმაშინ Добротолюбиеსათნოებათმოყვარეობა ещеჯერ კიდევ неარ былоიყო напечатаноდაბეჭდილი на греческомბერძნულ языкеენაზე 203 . Внимательнаяყურადღებიანი молитваლოცვა требуетსაჭიროებს самоотвержения,თვითუარყოფას аხოლო на самоотвержениеთვითუარყოფას решаютсяგადაწყვეტენ редкие.მცირედნი. Заключенныйჩაკეტილი в себяსაკუთარ თავში вниманием,ყურადღებით, находящийсяმყოფი в состоянииმდგომარეობაში недоуменияგაცბუნებაში от зренияხედვისაგან своейსაკუთარი греховности,ცოდვილობისა, неспособныйვერშემძლებელია к многословиюმრავალსიტყვაობისადმი иდა вообщеსაერთოდ к эффектуეფექტისა иდა актерству,მსახიობობისადმი, представляетсяწარმოუდგება для незнающихუცოდინართათვის таинственногоსაიდუმლო подвигаღვაწლისა егоმისი каким-тоროგორიღაც странным,უცნაურად, загадочным,გამოუცნობად, недостаточнымარასაკმარისად во всехყოველი отношениях.მიმართებით. Легкоადვილია лиგანა расстатьсяგამოემშვიდობო с мнениемწარმოდგენისაგან мира!ამა სოფლისა! Иდა мируამა სოფელს! – какროგორ познатьშევიცნოთ подвижникаმოღვაწე истиннойჭეშმარიტი молитвы,ლოცვისა, когдаროდესაც самыйთავად подвигღვაწლი вовсеსაერთოდ неизвестенუცნობია миру?ამა სოფლისადმი? Тоასეა лиგანა делоსაქმე – находящийсяმყოფთან в самообольщении!თვითცდუნებულობაში! Неარ ест,ჭამს, неარ пьет,სვამს, неარ спит,სძინავს, зимоюზამთრობით ходитდადის в однойმხოლოდ рясе,ანაფორით, носитატარებს вериги,ჯაჭვებს, видитხედავს видения,ხილვებს, всехყველას учитასწავლის иდა обличаетამხილებს с дерзкоюკადნიერი наглостью,თავხედობით, без всякойყოველგვარი правильности,სისწორის გარეშე, без толкуგანმარტების გარეშე иდა смысла,აზრისა, с кровяным,სისხლისმიერი, вещественным,ნივთიერი страстнымვნებიანი разгорячением,განხურვებით, иდა по причинеმიზეზით этогоამ горестного,ამაყი, гибельногоდამღუპველი разгорячения.განხურვებისა. Святой,წმინდა, даკი иდა только!სულ ესაა! Издавнаძველთაგან замеченыშეიმჩნევა вкусგემოვნება иდა влечениеსწრაფვა к такимასეთების მიმართ в обществеსაზოგადოებაში человеческом:ადამიანებისა: "приемлете,„თავსცა-იდებთ, – пишетსწერს Апостолმოციქული Павелპავლე к Коринфянам,კორინთელებს, – ащеუკუეთუ ктоვინმე вас порабощает,დაგიმონებს, ащеუკუეთუ ктоვინმე поядает,შეგჭამს, ащеუკუეთუ ктоვინმე не в лепоту проторит,მიგიღებს, უკუეთუ ვინმე ამაღლდების თქუენ-ზედა, ащеუკუეთუ ктоვინმე по лицуპირსა биетგცემს.“ вы, аще кто величается» ( 2Кор.11:202კორ. 11:20 ). Далееშემდეგ святойწმინდა Апостолმოციქული говорит,ამბობს, чтоრომ он,მან, бывшиმყოფობისას в Коринфе,კორინთოში, неვერ могშეძლო вестиმოქცეულიყო себя дерзкоკადნიერად иდა нагло:თავხედად: поведениеქცევა егоმისი былоიყო запечатленоაღბეჭდილი скромностью,თავდაჭერილობით, «кротостию,სიმშვიდით, иდა тихостиюსიწყნარით Христовою»ქრისტესით ( 2Кор.10:12კორ. 10:1 ). Большаяდიდი частьნაწილი подвижниковმოღვაწეთა Западнойდასავლეთის Церкви,ეკლესიისა, провозглашаемыхგამოცხადებულებისა еюმის მიერ за величайшихუდიდეს святыхწმინდანებად – по отпаденииჩამოცილებისაგან ееმისი от Восточнойაღმოსავლეთის Церквиეკლესიისაგან иდა по отступленииუკუქცევის გამო Святагоწმინდისა Духаსულისა от нееმისგან – молилисьლოცულობდნენ иდა достигалиაღწევდნენ видений,ხილვებს, разумеется,ცხადია, ложных,ცრუებს, упомянутымნახსენები мноюჩემ მიერ способом.ხერხით. Этиეს мнимыеმოჩვენებითი святыеწმინდანები былиიყვნენ в ужаснейшейუსაშინლეს бесовскойეშმაკეულ прелести.ხიბლში. Прелестьხიბლი ужеუკვე естественноბუნებრივად воздвигаетсяაღიმართება на основанииსაფუძველზე богохульства,ღვთისგმობისა, которымრომლითაც у еретиковერეტიკოსებს извращенаგაუკუღმართებული აქვთ догматическаяდოგმატური вера.რწმენა. Поведениеქცევა подвижниковმოღვაწეებისა латинства,ლათინელებისა, объятыхმოცულთა прелестью,ხიბლით, былоიყო всегдаყოველთვის исступленное,გაშმაგებული, по причинеმიზეზით необыкновенногоარაჩვეულებრივი вещественного,ნივთიერი, страстногоვნებიანი разгорячения.განხურვებისა. В такомასეთ состоянииმდგომარეობაში находилсяიმყოფებოდა Игнатийეგნატე Лойола,ლოიოლა, учредительდამაარსებელი Иезуитскогоიეზუიტური ордена.ორდენისა. У негоმას воображениеწარმოსახვა былоჰქონდა такისე разгоряченоგანხურვებული иდა изощрено,გაწაფული, что,რომ, какროგორც самთავად онიგი утверждал,ამტკიცებდა, емуმას стоилоმოუწევდა толькоმხოლოდ захотетьმოენდომებინა иდა употребитьგამოეყენებინა некотороеცოტაოდენი напряжение,დაძაბულობა, какრომ являлисьწარმოუდგებოდა предწინაშე егоმისი взорами,მზერათა по егоმისი желанию,სურვილისამებრ, адჯოჯოხეთი илиანდა рай.სამოთხე. Явлениеწარმოდგენა раяსამოთხისა иდა адаჯოჯოხეთისა совершалосьაღესრულებოდა неარა однимმხოლოდ действиемმოქმედებით воображенияწარმოსახვისა человеческого;ადამიანურისა; одноმხოლოდ действиеმოქმედება воображенияწარმოსახვისა человеческогоადამიანურისა недостаточноარასაკმარისია для этого:ამისათვის: явлениеწარმოდგენა совершалосьაღესრულებოდა действиемმოქმედებით демонов,დემონთა, присоединявшихშემაერთებელთა своеთავიანთი обильноеუხვი действиеმოქმედებისა к недостаточномуარასაკმარის действиюმოქმედებასთან человеческому,ადამიანურისა, совокуплявшихშემაერთებლებლებისა действиеმოქმედებისა с действием,მოქმედებასთან, пополнявшихშემავსებლებისა действиеმოქმედებისა действием,მოქმედებით, на основанииსაფუძველზე свободногоთავისუფალი произволенияსურვილისა человеческого,ადამიანურისა, избравшегоამრჩევისა иდა усвоившегоშემთვისებლისა себеთავის თავში ложноеცრუ направление.მიმართულებისა. Известно,ცნობილია, чтоრომ истиннымჭეშმარიტ святымწმინდანთ Божиимღვთისებს виденияხილვები даруютсяენიჭებათ единственноმხოლოდდამხოლოდ по благоволениюწყალობის გამო Божиюღვთისა иდა действиемმოქმედებით Божиим,ღვთისა, аხოლო неარა по волеნებით человекаადამიანისა иდა неარა по егоმისი собственномуსაკუთარი усилию,ძალისხმევით, – даруютсяენიჭებათ неожиданно,მოულოდნელად, весьмаსაკმაოდ редко,იშვიათად, при случаяхშემთხვევებში особеннойგანსაკუთრებული нужды,საჭიროებისა, по дивномуსაოცარი смотрениюგანჭვრეტით Божию,ღვთისათი, аხოლო неარა какროგორც бы случилосьხდება ხოლმე 204 . Усиленныйგაძლიერებული подвигღვაწლი находящихсяმყოფთა в прелестиხიბლში обыкновенноჩვეულებრივ стоитახლოსაა рядом с глубокимღრმა развратом.გარყვნილებასთან. Развратგარყვნილება служитემსახურება оценкоюშეფასებას тогоიმ пламени,ალისა, которымრომლითაც разжженыაალებული არიან прельщенные.მოხიბლულები. Подтверждаетсяდასტურდება этоეს и сказаниямиგადმოცემებითაც историиისტორიისა иდა свидетельствомმოწმობებით Отцов.მამებისა. “Видящий„მხედველი духаსულისა прелестиხიბლისა в явленияхმოვლენებში представляемыхწარმოდგენილისა им,მის მიერ, – сказалთქვა преподобныйღირსმა Максимმაქსიმე Капсокаливи,კაფსოკალიველმა, – оченьძალიან частоხშირად подвергаетсяექვემდებარება яростиსიშმაგეს иდა гневу;მრისხანებას; благовониеკეთილსურნელება смиренияსიმდაბლისა илиანდა молитвы,ლოცვისა, илиანდა слезыცრემლებისა истиннойჭეშმარიტისა неარ имеетარის в немმასში. места. Напротивსაპირისპიროდ того,ამისა, онიგი постоянноგამუდმებით хвалитсяამაყობს своимиსაკუთარი добродетелями,სათნოებებით тщеславствует,პატივმოყვარეობს, иდა предаетсяმიეცემა завсегдаმუდამ лукавымმზაკვარ страстямვნებებს бесстрашно”უშიშრად“ 205 .
Ученикმოწაფე . Неправильностьარასწორობა этогоამ способаხერხისა молитвыლოცვისა иდა связьკავშირი егоმისი с самообольщениемთვითცდუნებულობასთან иდა прелестьюხიბლთან – ясны;აშკარაა; предостерегиგამაფრთხილე меняმე и от прочихსხვა видовსახეებისაგან неправильнойარასწორი молитвыლოცვისა иდა сопряженногоშეერთებულისა с нимиმასთან ложногоცრუ состояния.მდგომარეობისა.
Старецბერი . Какროგორც неправильноеარასწორ действиеმოქმედებას умомგონებით вводитშეყავს в самообольщениеთვითცდუნებულობაში иდა прелесть,ხიბლში, такისე точноზუსტად вводитშეჰყავს в нихმათში неправильноеარასწორი действиеმოქმედება сердцем.გულით. Исполненыაღვსებული безрассуднойგანუსჯელი гордостиსიამაყით желаниеსურვილი иდა стремлениеმისწრაფება видетьხედვისა духовныеსულიერი виденияხილვებისა умом,გონებით, неარ очищеннымგანწმენდილით от страстей,ვნებებისაგან, неარ обновленнымგანახლებულით иდა неარ воссозданнымხელახლა შექმნილით десницеюმარჯვენისაგან Святогоწმინდა Духа;სულისა; исполненыაღვსებული такойისეთივე же гордостиსიამაყით иდა безрассудстваუგუნურობით желаниеსურვილი иდა стремлениеმისწრაფება сердцаგულისა насладитьсяდატკბეს ощущениямиშეგრძნებებით святыми,წმინდებისა, духовными,სულიერთა, Божественными,საღვთოთა, когдаროდესაც оноიგი ещеჯერ კიდევ вовсеსაერთოდ неспособноვერ შემძლებელია для такихასეთი наслаждений.სიამოვნებისათვის. Какროგორც умგონებას нечистый,არაწმინდას, желаяსურს видетьდაინახოს Божественныеსაღვთო виденияხილვები иდა неარ имеяაქვს возможностиშესაძლებლობა видетьდაინახოს их,ისინი, сочиняетთხზავს для себяსაკუთარი თავისთვის виденияხილვებს из себя,საკუთარი თავისაგან, имиმათით обманываетიტყუებს себяსაკუთარ თავს иდა обольщает,იცდუნებს, такისე и сердце,გონებაც, усиливаясьგაძლიერებული вкуситьიგემოს Божественнуюსაღვთო сладостьსიტკბო иდა другиеსხვა Божественныеსაღვთო ощущения,შეგრძნებები, иდა неვერ находяჰპოვებს ихმათ в себе,საკუთარ თავში, сочиняетითხზავს ихმათ из себя,საკუთარი თავისაგან, имиმათით льститაამებს себе,საკუთარ თავს, обольщает,აცდუნებს, обманывает,ატყუებს, губитღუპავს себя,საკუთარ თავს, входяშეაბიჯებს რა в областьარეში лжи,სიცრუისა, в общениеურთიერთობაში с бесами,ეშმაკებთან, подчиняясьდაქვემდებარებით ихმათი влиянию,ზეგავლენისადმი, порабощаясьდამონებით ихმათს власти.ძალაუფლებას.
Одноერთადერთი ощущениеშეგრძნება из всехყველა ощущенийშეგრძნებათაგან сердца,გულისა, в егоმის состоянииმდგომარეობაში падения,დაცემულობისა, можетშესაძლოა бытьიყოს употребленоგამოყენებული в невидимомუხილავ Богослужении:ღვთისმსახურებაში: печальმწუხარება о грехах,ცოდვებისადმი, о греховности,ცოდვილობისად о падении,დაცემულობისადმი, о погибелиდაღუპვისა своей,საკუთარისა, называемаяწოდებული плачем,მგლოვარებად, покаянием,სინანულად, сокрушениемშემუსვრილებად духа.სულისა. Этоეს засвидетельствованоდამოწმებულია Священнымწმინდა Писанием.წერილით. «Ащеრამეთუ უკუეთუმცა бы восхотелგენება, еси жертвы,მსხუერპლი далშე-მცა-მეწირა; бых убо; всесожженияარამედ საკუერთხი неარა благоволиши»გთნდეს. ( Пс.50:18ფს. 50:18 ): иდა каждоеყოველი сердечноеგულისმიერი ощущениеშეგრძნება порознь,ცალ-ცალკე, иდა всеყველა ониისინი вместеერთად неარაა благоугодныკეთილსასურველი Тебе,შენთვის, какროგორც оскверненныеშებღალულნი грехом,ცოდვის მიერ, какროგორც извращенныеშერყვნილნი падением.დაცემით. «Жертваმსხუერპლი Богуღმრთისაჲ არს духსული сокрушен:შემუსრვილი, сердцеგული сокрушенноშემუსრვილი иდა смиренноდამდაბლებული Богღმერთმან неარა уничижит»შეურაცხ-ყოს.“ ( Пс.50:19ფს. 50:19 ). Этаესაა жертваმსხვერპლი – жертваმსხვერპლი отрицательная;უარყოფითი; с принесениемმირთმევით этойამ жертвыმსხვერპლისა естественноბუნებრივად устраняетсяაიცილება принесениеმირთმევა прочихსხვა жертв,მსხვერპლთა, при ощущенииშეგრძნებაში покаянияსინანულისა умолкаютდუმდება всеყველა другиеსხვა ощущения.შეგრძნება. Для того,იმისათვის, чтобыრათა жертвыმსხვერპლნი прочихსხვა ощущенийშეგრძნებებისა соделалисьგახდნენ благоугоднымиსათნონი Богу,ღვთისადმი, нужноსაჭიროა предварительноწინასწარ излитьсяგადმოიღვაროს благоволениюწყალობა Божиюღვთისა на нашჩვენს Сион,სიონზე, нужноსაჭიროა предварительноწინასწარ восстановитьсяაღეშენოს стенамზღუდენი нашегоჩვენი разрушенногоდაქცეული Иерусалима.იერუსალიმისა. Господьღმერთი – праведен,სამართლიანია, всесвят;ყოვლადწმინდა; толькоმხოლოდ праведные,სამართლიანი чистыеსუფთა жертвы,მსხვერპლნი к которымრომლებისადმიც способноშემძლებელია естествоბუნება человеческоеკაცობრივი по обновленииგანახლებულობისას своем,საკუთარისა, благоприятныსათნოა праведному,მართლისა, всесвятомуყოვლადწმინდისა Господу.ღვთისა. К жертвамმსხვერპლთა иდა всесожжениямყოვლადდასაწველთა оскверненнымშებილწულთა Онიგი неარ благоволит.ისურვებს. Позаботимсяვიზრუნოთ очиститьсяგანვიწმინდოთ покаянием!სინანულით! «Тогдаმაშინ благоволишиგთნდეს жертвуმსხუერპლი правды,სიმართლისა, возношениеშესაწირავი иდა всесожигаемая;ყოვლადდასაწუელი; тогдаმაშინ возложатშეწირნენ на алтарьსაკურთხეველსა Твойშენსა ზედა тельцы»ზუარაკნი.“ ( Пс.50:21ფს. 50:21 ): новорожденныеახალშობილი ощущенияშეგრძნებები обновленногоგანახლებულისა Святымწმინდისა Духомსულისა მიერ человека.ადამიანისა.
Перваяპირველი заповедь,მცნება, даннаяმიცემული Спасителемმხსნელის მიერ мираსოფლისადმი всемуყველასადმი безგარეშე исключенияგამონაკლისისა человечеству,ადამიანისა, естьარის заповедьმცნება о покаянии:სინანულის შესახებ: «начатიწყო Иисусიესუ проповедатиქადაგებად иდა глаголати:სიტყუად: покайтеся,შეინანეთ, приближисяრამეთუ მოახლებულ არს бо царствиеსასუფეველი небесное»ცათაჲ. ( Мф.4:17მთ. 4:17 ). Этаეს заповедьმცნება объемлет,მოიცავს, заключает,მოითავსებს, совмещаетშეითავსებს в себеსაკუთარ თავში всеყველა прочиеსხვა заповеди.მცნებას. Темიმ человекам,ადამიანებს, которыеრომლებიც неვერ понималиიგებდნენ значенияმნიშვნელობას иდა силыძალას покаяния,სინანულისას, Спасительმხსნელი говорилეუბნებოდა неარა раз:ერთხელ «Шедше,წარვედით научитеся,და ისწავეთ, чтоრაჲ есть,არს: милостиწყალობაჲ хощу,მნებავს аდა неარა жертвы»მსხუერპლი.“ ( Мф.9:13მთ. 9:13 ). Этоეს значит:ნიშნავს: Господь,უფალმა, умилосердившисьშეებრალა რა над падшимиდაცემული иდა погибшимиდაღუპული человеками,ადამიანები, всемყველას даровалმიანიჭა покаяниеსინანული в единственноеერთადერთ средствоსაშუალებად к спасению,ხსნისა, потомуიმიტომ чтоრომ всеყველა объятыმოსილია падениемდაცემით иდა погибелью.დაღუპვით. Онიგი неარ взыскивает,აზღვევინებს, дажеკიდევაც неარ желаетსურს от нихმათგან жертв,მსხვერპლს, к которымრომლების მიმართაც ониისინი неარ არიან способны,შემძლებელნი, аხოლო желает,სურს, чтобыრათა ониმათ умилосердилисьშეიბრალონ над собою,საკუთარი თავნი, созналиშეიგნონ своеთავიანთი бедствие,უბედურება, освободилисьგათავისუფლდნენ от негоმისგან покаянием.სინანულით. К упомянутымნახსენებ словамსიტყვებს Господьუფალმა присовокупилმიამატა страшныеსაშინელი слова:სიტყვები: «неარა приидох,მოვედ, – сказалთქვა Он,მან, – призватиწოდებად праведники,მართალთა, ноარამედ грешникиცოდვილთა.“ на покаяние». Ктоვინაა названыწოდებული праведниками?მართლებად? теის несчастные,უიღბლოები, слепотствующиеდაბრმავებული грешники,ცოდვილები, которые,რომლებიც, будучи обманутыმოტყუებულნი самомнением,თავის თავზე დიდი წარმოდგენით неვერ находятჰპოვებენ покаяниеსინანულს существенноსაარსებოდ нужнымსაჭიროდ для себя,თავიანთი თავებისათვის, иდა потому,ამიტომ, илиანდა отвергаютუარყოფენ его,მას, илиანდა небрегутუგულებელყოფენ о нем.მას. Оო несчастье!უბედურება! за этоამისათვის отрекаетсяუარყოფს от нихმათ Спаситель,მხსნელი, утрачиваетсяიკარგება имиმათ მიერ сокровищеსაუნჯე спасения.ხსნისა. “Гореვაი душе,სულს, – говоритამბობს преподобныйღირსი Макарийმაკარი Великийდიდი , – неვერ чувствующейშემგრძნებს язвწყლულებისა своихსაკუთარისა иდა мнящейმგონებელს о себе,თავისი თავისადმი по причинеმიზეზით великого,დიდი, безмерногоუსაზღვრო поврежденияდაზიანებულობისა злобою,სიბოროტით, чтоრომ онаიგი вполнеსრულად чуждаუცხოა поврежденияდაზიანებულობისა злобою.სიბოროტით. Такойასეთ душиსულს ужеუკვე неარ посещаетმოინახულებს иდა неარ врачуетკურნავს благийკეთილი Врач,ექიმი, какროგორც оставившейმიმტოვებელს произвольноნებაყოფლობით язвыწყლულებისა своиთავისი без попеченияმზრუნველობის გარეშე о них,მათ მიმართ, иდა мнящейმგონებელი о себе,თავის თავზე, чтоრომ онаიგი здраваჯანმრთელია иდა непорочна.უბიწო. «Неარა требуют,უჴმს – говоритამბობს Онის – здравииცოცხალთა врача,მკურნალი, ноარამედ болящии»სნეულთა. ( Мф.9:12მთ. 9:12 )” 206 . Ужаснаяსაშინელი жестокостьსისასტიკეა к себеსაკუთარი თავისადმი – отвержениеუარყოფა покаяния!სინანულისა! Ужаснаяსაშინელი холодность,სიცივეა, нелюбовьუსიყვარულობა к себеსაკუთარი თავისადმი – небрежениеდაუდევრობა о покаянии.სინანულის მიმართ. Жестокийსასტიკი к себеსაკუთარი თავის მიმართ неარ можетშეიძლება неარ бытьიყოს жестокимსასტიკი и к ближним.მოყვასისადმიც. Умилосердившийсяშემბრალებელი к себеსაკუთარი თავისა приятиемმიღებით покаяния,სინანულისა, вместеამასთან делаетсяხდება милостивымმოწყალე и к ближним.მოყვასისადმიც. Из этогоაქედან виднаჩანს всяმთელი важностьმნიშვნელოვნება ошибки:შეცდომისა: отнятьწართმევა у сердцаგულისადმი заповеданноеნამცნები емуმისდამი Самимთავად Богом,ღვთისაგან существенноსაარსებოდ иდა логическиლოგიკურად необходимоеაუცილებელისა для сердцаგულისათვის чувствоგრძნობისა покаяния,სინანულისა, иდა усиливатьсяძალისხმევა раскрытьგაშლისა в сердце,გულში, в противностьსაწინააღმდეგოდ порядку,წესისა, в противностьსაწინააღმდეგოდ установлениюდადგენილებისა Божию,ღვთისა, теიმ чувствования,შეგრძნებებისა, которыеრომლებიც самиთავის собоюთავად должныუნდა явитьсяგამოცხადდნენ в немმასში по очищенииგანწმენდასთან ერთად покаянием,სინანულით, ноმაგრამ совершенноსრულად в иномსხვა характереხასიათით 207 . Об этомამ характереხასიათზე духовномსულიერზე плотскойხორციელ человекადამიანს неვერ можетშეუძლია составитьშეადგინოს себеსაკუთარ თავში никакогоვერავითარი представления:წარმოდგენა: потомуიმიტომ чтоრომ представлениеწარმოდგენა ощущенияშეგრძნებისა всегдаყოველთვის основываетсяეფუძნება на известныхნაცნობ ужеუკვე сердцуგულისათვის ощущениях,შეგრძნებას, аხოლო духовныеსულიერი ощущенияშეგრძნებები вполнеსრულად чуждыუცხოა сердцу,გულისათვის, знакомомуნაცნობისა с однимиმხოლოდ плотскимиხორციელი иდა душевнымиსულიერი ощущениями.შეგრძნებებისადმი, Такоеასეთმა сердцеგულმა неარ знаетიცის дажеკიდევაც о существованииარსებობის შესახებ духовныхსულიერი ощущений.შეგრძნებებისა.
Всемყველასათვის известно,ცნობილია, какоеროგორი душевноеსულიერი бедствиеუბედურება возниклоწარმოიშვა для иудейскихიუდეველი книжниковმწიგნობრებისათვის иდა фарисеевფარისევლებისა из ихმათი неправильногоარასწორი душевногоსულიერი настроения:განწყობისაგან: ониისინი сделалисьგახდნენ неარა толькоმხოლოდ чуждымиუცხონი Бога,ღვთისათვის, ноარამედ иკიდევაც исступленнымиგაშმაგებული врагамиმტრები Его,მისი, богоубийцами.ღვთის მკვლელები. Подобномуმსგავსი бедствиюუბედურება подвергаютсяეწევათ ხოლმე подвижникиმოღვაწეებს молитвы,ლოცვისას, извергшиеგანმგდებთ из своегоთავიანთი подвигаღვაწლისაგან покаяние,სინანულისა, усиливающиесяძალისმხმეველნი возбуждатьგააღვივონ в сердцеგულში любовьსიყვარული к Богу,ღვთისადმი, усиливающиесяძალისმხმეველნი ощущатьშეიგრძნონ наслаждение,სიამოვნება, восторг;აღტაცება, ониისინი развиваютაღვივებენ своеთავიანთ падение,დაცემულობას, соделываютხდიან себяსაკუთარ თავს чуждымиუცხოებად Бога,ღვთისადმი, вступаютშეაბიჯებენ в общениеურთიერთობაში с сатаною,სატანასთან, заражаютсяავადდებიან ненавистьюსიძულვილით к Святомуწმინდა Духу.სულისადმი. Этотეს родსახე прелестиხიბლისა – ужасен;საშინელია; онიგი одинаковоმსგავსად душепагубенსულის დამღუპველია какროგორც и первый,პირველი, ноმაგრამ менееნაკლებად явен,აშკარა, онიგი редкоიშვიათად оканчиваетсяსრულდება сумасшествиемსიგიჟით иდა самоубийством,თვითმკვლელობით ноმაგრამ растлеваетხრწნის решительноგადაჯრით и умგონებასაც иდა сердце.გულსაც. По производимомуწარმოქმნილის მიხედვით имმისით состояниюმდგომარეობისა умаგონებისა Отцыმამები назвалиუწოდებდნენ егоმას «мнением»„ჰგონებულობას“ 208 . На этотამ родსახეზე прелестиხიბლისაზე указываетმიანიშნებს святойწმინდა апостолმოციქული Павел,პავლე, когдаროდესაც говорит:ამბობს: «Никтожеნუვინ васთქუენ да прельщаетმძლე გექმნებინ, изволеннымუნდეს თუ ему смиренномудриемსიმდაბლითა иდა службоюწესითა ангелов,ანგელოზთაჲთა, яжеრომელი-იგი неარა уведеიხილა, уча, безგანიკითხვიდეს ამაოდ ума дмясяგანლაღებული от умаგონებითა плотиმით ჴორცთა своея»მისთაჲთა ( Кол.2:18კოლ. 2:18 ). Одержимыйშეპყრობილი этоюამ прелестьюხიბლით мнитჰგონებს о себе,საკუთარ თავზე сочинилშეთხზა о себеსაკუთარ თავზე “мнение”,„ჰგონებულობა“, чтоრომ онმას имеетაქვს многиеბევრი добродетелиსათნოება иდა достоинства,ღირსება, – даже,კიდეც, чтоრომ обилуетმოსჭარბებია дарамиნიჭები Святагоწმინდისა Духа.სულისა. Мнениеჰგონებულობა составляетсяშეიდგინება из ложныхცრუ понятийწარმოდგენებისაგან иდა ложныхცრუ ощущений:შეგრძნებებისა: по этомуამ свойствуთვისების მიხედვით своему,თავისი, оноიგი вполнеსრულად принадлежитეკუთვნის к областиარეს отцаმამისა иდა представителяწარმომადგენლისა лжиსიცრუისა – диавола.ეშმაკისა. Молящийся,მლოცველი, стремясьმისწრაფული раскрытьგაშალოს в сердцеგულში ощущенияშეგრძნებები новогоახალი человека,ადამიანისა, иდა неარ имеяაქვს რა на этоამის никакойარავითარი возможности,შესაძლებლობა заменяетცვლის ихმათ ощущениямиშეგრძნებებით своегоთავისი сочинения,შეთხზვისა, поддельными,ყალბებით, к которымრომლებსაც неარ замедляетდააყოვნებს присоединитьсяშეუერთდეს действиеმოქმედებები падшихდაცემული духов.სულებისა. Признавცნობით неправильныеარასწორი ощущения,შეგრძნებისა своиსაკუთარისა иდა бесовские,ეშმაკეულთა истиннымиჭეშმარიტებად иდა благодатными,მადლისმიერებად онიგი получаетიღებს соответствующиеშესაბამისს ощущениямშეგრძნებებისა понятия.წარმოდგენებს. Ощущенияშეგრძნებები эти,ესენი, постоянноგამუდმებით усвоиваясьათვისებულნი сердцуგულით иდა усиливаясьძალისმხმეველნი в нем,მასში питаютკვებავენ иდა умножаютაბევრებენ ложныеცრუ понятия;წარმოდგენებს; естественно,ბუნებრივია, чтоრომ от такогоასეთი неправильногоარასწორი подвигаღვაწლისაგან образуютсяწარმოიშვება самообольщениеთვითცდუნებულობა иდა бесовскаяეშმაკეული прелестьხიბლი – “мнение”.„ჰგონებულობა“. “Мнение„ჰგონებულობა неარ допускаетდაუშვებს бытьიყოს мнимомуჰგონებულისათვის 209 ”, – сказалთქვა святойწმინდა Симеон,სვიმონ, Новыйახალმა Богослов.ღვთისმეტყველმა. Мнящийმგონებელი о себе,საკუთარი თავისათვის, чтоრომ онიგი бесстрастен,უვნებოა, никогдаვერასოდეს неვერ очиститсяგანიწმინდება от страстей;ვნებათაგან; мнящийმგონებელი о себе,საკუთარი თავისთვის, чтоრომ онიგი исполненაღვსებულია благодати,მადლით, никогдаვერასოდეს неვერ получитმიიღებს благодати;მადლს; мнящийმგონებელი о себе,საკუთარი თავისთვის, чтоრომ онიგი свят,წმინდაა, никогдаვერასოდეს неვერ достигнетმიაღწევს святости.სიწმინდეს. Простоმარტივად რომ сказать:ვთქვათ: приписывающийმიმწერი себеსაკუთარი თავისთვის духовныеსულიერი делания,საქმიანობისა, добродетели,სათნოებისა, достоинства,ღირსებისა, благодатныеმადლისმიერი дары,ნიჭებისა, льстящийმოპირფერე себеსაკუთარი თავისადმი иდა потешающийმომლხენი себяსაკუთარი თავისა “мнением”,„ჰგონებულობით“, заграждаетაავადებს этимამ “мнением”„ჰგონებულობით“ входშემოსასვლელს в себяსაკუთარ თავში и духовнымსულიერი деланиям,საქმიანობებისაც, иდა христианскимქრისტიანული добродетелямსათნოებებისაც иდა Божественнойსაღვთო благодати,მადლისაც, – открываетაღებს широкоფართოდ входშესასვლელს греховнойცოდვიანი заразеსენისათვის иდა демонам.დემონებისათვის Ужеუკვე нетარაა никакойარავითარი способностиშესაძლებლობები к духовномуსულიერი преуспеяниюწარმატებისათვის в зараженныхდაავადებულებში “мнением”:„ჰგონებულობით“: ониმათ уничтожилиგაანადგურეს этуეს способность,შესაძლებლობა, принесшиმიმტანებმა на алтарьსამსხვერპლოზე лжиსიცრუისა самыеთვით началаსაწყისნი деятельностиსაქმიანობისა человекаადამიანისა иდა егоმისი спасенияხსნისა – понятияწარმოდგენები о истине.ჭეშმარიტების შესახებ. Необыкновеннаяარაჩვეულებრივი напыщенностьგაბღენძილობა являетсяცხადდება в недугующихდასნეულებულებში этойამ прелестью:ხიბლით: ониისინი какთითქოს бы упоеныაღტაცებული არიან собою,თავიანთი თავით, своимთავიანთი состояниемმდგომარეობით самообольщения,თვითცდუნებულობისა, видяხედავენ რა в немმასში состояниеმდგომარეობას благодатное.მადლისმიერს. Ониისინი пропитаны,გაჟღენთილნი არიან, преисполненыაღსავსენი высокоумиемქედმაღლობით иდა гордостью,სიამაყით, представляясь,თავს აჩვენებენ, впрочем,თუმც, смиреннымиმდაბლებად для многих,მრავალთათვის, судящихგანმსჯელთათვის по лицу,პირისახით, неვერ могущихშემძლებელთათვის оцениватьშეაფასონ по плодам,ნაყოფის მიხედვით, какროგორც заповедалგვამცნო Спасительმხსნელმა ( Мф.7:16, 12:33მთ. 7:16, 12:33 ), темმით менееნაკლებად по духовномуსულიერი чувству,გრძნობის მიხედვით, о которомრომელსაც упоминаетახსენებს Апостолმოციქული ( Евр.5:14ებრ. 5:14 ). Живописноმხატვრულად изобразилგამოხატა Пророкწინასწარმეტყველმა Исаияესაიამ действиеმოქმედება прелестиხიბლისა “мнения”„ჰგონებულობისა“ в падшемდაცემულ архангеле,მთავარანგელოზში, действие,მოქმედება, обольстившееმაცდუნებელი иდა погубившееდამღუპველი этогоამ архангела.მთავარანგელოზისა. "Ты,„შენ, – говоритეუბნება пророкწინასწარმეტყველი сатане,სატანას, – реклსთქუ еси во умеგულსა твоем:შინა შენსა: на небоზეცად მიმართ взыду,აღვიდე, вышеზედაჲთ звездვარსკულავთა небесныхცისათასა поставлюდავდგა престолსაყდარი мой,ჩემი, сядуდავჯდე на гореმთასა ზედა высоце,მაღალსა. на горахმთათა ზედა высоких,მაღალთა яже к северу,ჩრდილოთ. взыдуაღვიდე вышеზედა облак,ღრუბელთა буду,და ვიყო подобенმსგავს Вышнему.მადლისა. Нынеხოლო აწ же во адჯოჯოხეთადმი снидеши,შთაჰჴდე иდა во основаниеსაფუძველთა მიმართ земли»ქვეყანისათა. ( Ис.14:13–15ეს. 14:13-15 ). Зараженногоდაავადებულს “мнением”„ჰგონებულობით“ обличаетამხილებს Господьუფალი так:ასე: «Глаголеши,„იტყჳ: яко богатმდიდარ есмь,ვარ иდა обогатихся,განვმდიდრდი иდა ничтожеარარაჲ требую,მეჴმარების. иდა неარა веси,უწყი, якоრამეთუ тыშენ есиხარ окаянен,უბადრუკ иდა беден,საწყალობელ иდა нищ,გლახაკ иდა слеп,ბრმა иდა наг»შიშუელ.“ ( Откр.3:17გამოცხ. 3:17 ). Господьუფალი увещеваетშეაგონებს прельщенногоმოხიბლულს к покаянию,სინანულისაკენ, предлагаетსთავაზობს купитьიყიდოს неარა у когоვინმე иного,სხვისგან, у Самогоთავად Господа,უფლისაგან, необходимыеაუცილებელი потребности,საჭიროებები, из которыхრომლებისგანაც составляетсяშედგება покаяниеსინანული ( Откр.3:18გამოცხ. 3:18 ). Купляყიდვა настоятельноდაბეჯითებით нужна:საჭიროა: без нееმის გარეშე нетარაა спасения.გადარჩენა. Нетარაა спасенияხსნა без покаяния,სინანულის გარეშე, аხოლო покаяниеსინანული принимаетсяმიიღება от Богаღვთისაგან толькоმხოლოდ теми,მათ მიერ, которые,რომლებიც, для принятияმისაღებად его,მისა, продадутგაყიდიან всеმთელ имуществоქონებას свое,მათსას, тоესე есть,იგი, отрекутсяუარყოფენ от всего,ყველაფერს, чтоრაც имმათ ложноცრუდ усвоивалосьშეეთვისად “мнением”.„ჰგონებულობით“.
Ученикმოწაფე . Неარ случалосьმოგხდომია лиგანა тебеშენ встречатьсяშეხვედროდი с зараженнымиდაავადებულს этогоამ видаსახით прелестью?ხიბლისა?
Старецბერი . Зараженныеდაავადებულები прелестьюხიბლით “мнения”„ჰგონებულობისა“ встречаютсяგხვდება ხოლმე оченьძალიან часто.ხშირად. Всякий,ყოველი, неარ имеющийმქონე сокрушенногоშემუსვრილი духа,სულისა, признающийმცნობი за собоюთავის თავში какиеროგორიც быკი то ниარ былоუნდა იყოს достоинстваღირსებას иდა заслуги,დამსახურებას, всякий,ყოველი, неარ держащийсяმიმდევარი неуклонноგანუხრელად ученияსწავლებისადმი Православнойმართლმადიდებელი Церкви,ეკლესიისა, ноმაგრამ рассуждающийმმსჯელობელი о каком-либоრომელიღაც догматеდოგმატზე илиანდა преданииგადმოცემაზე произвольно,თვითნებურად, по своемуთავისი усмотрению,ნება სრუვილით, илиანდა по учениюსწავლების მიხედვით инославному,უცხო სარწმუნოებისა. находитсяიმყოფება в этойამ прелести.ხიბლში. Степеньюხარისხის მიხედვით уклоненияგადახვევისა иდა упорстваშეუპოვრობისა в уклоненииგადახვევაში определяетсяგანისაზღვრება степеньხარისხი прелести.ხიბლისა.
Немощенუძლურია человек!ადამიანი! непременноუსათუოდ вкрадываетсяშემოიპარება в насჩვენში “мнение”„ჰგონებულობა“ в каком-либоრომელიღაც видеსახით своем,თავისი, и,და, осуществляяგანხორციელებით нашеჩვენი «я»,„მესი“, удаляетგვაშორებს от насჩვენ благодатьმადლს Божию.ღვთისას. Какროგორც нет,არაა, по замечаниюშემჩნევის მიხედვით святогоწმინდა Макарияმაკარი Великогоდიდისა , ниარც одногоერთი человека,ადამიანი, совершенноსრულად свободногоთავისუფალი от гордости,სიამაყისაგან, такისე нетარაა ниარც одногоერთი человека,ადამიანი, которыйრომელიც быკი былიყოს совершенноსრულად свободенთავისუფალი от действияმოქმედებისაგან на негоმასზე утонченнойდახვეწილი прелести,ხიბლისა, называемойწოდებულისა “мнением”.„ჰგონებულობად“. Наветовалоუპირისპირდებოდა оноიგი апостолаმოციქულ Павла,პავლეს, иდა врачевалосьიკურნებოდა тяжкимиმძიმე попущениямиდაშვებებით Божьими.ღვთისა. «Не„არა бо хощемმნებავს вас,უმეცრებაჲ თქუენი, братие,ძმანო, – пишетწერს Апостолმოციქული к Коринфянам,კორინთელების მიმართ, – не ведети о скорбиჭირისა მისთჳს нашей,ჩუენისა, бывшейრომელი-იგი შეგუემთხჳა намჩუენ во Асии,ასიას შინა; якоრამეთუ по премногуგარდარეულად и паче силы отяготихомся,დაგჳმძიმდა ჩუენ უფროჲს ძალისა ჩუენისა якоვიდრე не надеятисяწარწირვადმდე намჩუენდა и жити.ცხორებისაცა. Ноარამედ самиთჳთ თავით в себеთჳსით осуждениеგანჩინებაჲ смертиიგი სიკუდილისაჲ имехом,მოგუეღო, даრაჲთა неარა надеющесяვესვიდეთ будем на ся,თავთა ჩუენთა, ноარამედ на Бога,ღმერთსა, возставляющагоრომელმან-იგი აღადგინნის мертвыя»მკუდარნი, ( 2Кор.1:8–92 კორ. 1:8-9 ). По этойამ причинеმიზეზით должноსაჭიროა бдительноფხიზლად наблюдатьვაკვირდებოდეთ за собою,საკუთარ თავს, чтобრათა неარ приписатьმივიწეროთ собственноსაკუთრივ себеსაკუთარი თავსთვის какого-либоრომელიღაცა доброгоკეთილი дела,საქმე, какого-либоროგორიღაცა похвальногоსაქები качестваთვისება илиანდა особеннойგანსაკუთრებული природнойბუნებრივი способности,შესაძლებლობები, дажеთვით благодатногоმადლისმიერი состояния,მდგომარეობა, еслиთუკი человекადამიანი возведенაღყვანილია в него,მასში, короче,მოკლედ, чтобრათა неარ признатьვცნოთ собственноსაკუთრივ за собоюსაკუთარი თავის მიმართ какого-либоროგორიღაცა достоинства.ღირსება. «Что„რაჲ ты имеешь,გაქუს, – говоритამბობს Апостол,მოციქული, – чегоრომელი бы ты неარა приял"მიგიღებიეს?“ от Бога? ( 1Кор.4:71კორ. 4:7 ) От Богаღვთისაგან имеемგვაქვს и бытие,ყოფა, иდა пакибытие,მეორედ შობა, иდა всеყველა естественныеბუნებრივი свойства,თვისებანი, всеყველა способности,შესაძლებლობანი, и духовные,სილიერნიც, иდა телесные.ხორციელნიც. Мыჩვენ – должникиმოვალენი ვართ Богу!ღვთისანი! Долгვალი нашჩვენი неоплатим!ვერ გასტუმრებადია! Из такогоასეთი воззренияშეხედულებისაგან на себяსაკუთარ თავზე образуетсяწარმოიშვება самоთავის собоюთავად для нашегоჩვენი духаსულისათვის состояние,მდგომარეობა, противоположноеსაწინააღმდეგო “мнению”,„ჰგონებულობისა“, состояние,მდგომარეობა, котороеრომელსაც Господьუფალმა назвалუწოდა нищетоюსიღატაკე духа,სულისა, котороеრომელიც заповедалგვამცნო намჩვენ иметь,გვქონოდა, котороеრომელიც ублажилნეტარად შერაცხა ( Мф.5:3მთ. 5:3 ). Великоеდიდი бедствиеუბედურებაა – уклонитьсяგადახვევა от догматическогоდოგმატური иდა нравственногоზნეობრივი ученияსწავლებისაგან Церкви,ეკლესიისა, от ученияსწავლებისა Святагоწმინდა Духаსულისა каким-либоროგორიღაცა умствованием!მსჯელობით! этоესაა – «возношение,„სიმაღლე, взимающеесяამაღლებული на разумმეცნიერებასა ზედა Божий».ღმრთისასა“. Должноსაჭიროა низлагатьდამხობა иდა пленятьდატყვევება такойასეთი разумმეცნიერება «в послушание„მორჩილებად Христово»ქრისტესა“ ( 2Кор.10:52კორ. 10:5 ).
Ученикმოწაფე . Имеетсяარსებობს лиკი какая-либоროგორიღაცა связьკავშირი междуშორის прелестьюხიბლისა первогоპირველი родаსახისა иდა прелестьюხიბლისა второгоმეორე рода.სახისა.
Старецბერი . Связьკავშირი междуშორის этимиამ двумяორი видамиსახისა прелестиხიბლისა непременноუცილობლად существует.არსებობს. Первогоპირველი родаსახის прелестьხიბლი всегдаყოველთვის соединенаშეერთებულია с прелестьюხიბლთან второгоმეორე рода,სახისა, с “мнением”.„ჰგონებულობასთან“. Сочиняющийშემთხზავი обольстительныеმაცდუნებელი образыხატებებისა при посредствеმეშვეობით естественнойბუნებრივი способностиუნარისა воображения,წარმოსახვისა, сочетавающийშემთავსებელი при посредствеმეშვეობით мечтательностиმეოცნებეობისა 210 этиამ образыხატებათა в очаровательнуюმომაჯადოვებელ картину,სურათთან, подчиняющийდამამორჩილებელი всеმთელი существоარსისა своеთავისისა обольстительному,მაცდუნებელი, могущественномуძლევამოსილი влияниюგავლენისადი этойამ живописи,ფერწერსა, непременно,უსათუოდ по несчастнойუიღბლო необходимости,აუცილებლობის მიხედვით «мнит»,„ჰგონებს“, чтоრომ живописьმხატვრობა этаეს производитсяწარმოებს действиемმოქმედებით Божественнойსაღვთო благодати,მადლისა, чтоრომ сердечныеგულისმიერი ощущения,შეგრძნებები, возбуждаемыеაღძრულნი живописью,ფერწერით, сутьარიან ощущенияშეგრძნებები благодатные.მადლისმიერნი.
Второгоმეორე родаსახის прелестьხიბლი – собственноსაკუთრივ “мнение”„ჰგონებულობა“ – действуетმოქმედებს без сочиненияშეთხზვების გარეშე обольстительныхმაცდუნებელი картин;სურათებისა; онаიგი довольствуетсяკმაყოფილდება сочинениемთხზვით поддельныхყალბი благодатныхმადლისმიერი ощущенийშეგრძნებებისა иდა состояний,მდგომარეობებისა, из которыхრომლებისგანაც рождаетсяიშვება ложное,ცრუ, превратноеიკუღმართი понятиеწარმოდგენა о всемმთელი вообщеსაერთოდ духовномსულიერი подвиге.ღვაწლის შესახებ. Находящийсяმყოფი в прелестиხიბლში “мнения”„ჰგონებულობისა“ стяжаваетიხვეჭს ложноеცრუ воззрениеთვალსაზრისს на все,ყველაფრის შესახებ, окружающееგარემომცველისა его.მისისა. Онიგი обманутმოტყუებულია и внутриშიგნითაც себяმასში иდა извне.გარედანაც. Мечтательностьმეოცნებეობა сильноძლიერად действуетმოქმედებს в обольщенныхცდუნებულებში “мнением”,„ჰგონებულობით“, ноმაგრამ действуетმოქმედებს исключительноგანსაკუთრებით в областиარეში отвлеченного.განყენებულში. Онаიგი илиანდა вовсеსაერთოდ неარაა занимается,დაკავებული, илиანდა занимаетсяდაკავებულია редкоიშვიათად живописьюმხატვრობით в воображенииწარმოსახვაში рая,სამოთხისა, горнихზეცის обителейსავანეთა иდა чертогов,სასახლეებისა, небесногоზეციერი светаნათლისა иდა благоухания,კეთილსურნელებისა, Христа,ქრისტესთი, Ангеловანგელოზებით иდა Святых;წმინდანებით; онаიგი постоянноგამუდმებით сочиняетთხზავს мнимодуховныеმოჩვენებითად სულიერ состояния,მდგომარეობებს, тесноеმჭიდრო дружествоმეგობრობას со Иисусомიესოსთან 211 , внутреннююშინაგან беседуსაუბარს с Нимმასთან 212 , таинственныеსაიდუმლოებრივ откровенияგამოცხადებებს 213 , гласы,ხმებს, наслаждения,სიამოვნებებს, зиждетქმნის на нихმათზე ложноеცრუ понятиеწარმოდგენებს о себеსაკუთარ თავზე иდა о христианскомქრისტიანულ подвиге,ღვაწლზე, зиждетქმნის вообщеსაერთოდ ложныйცრუ образსახეს мыслейაზრთა иდა ложноеცრუ настроениеგანწყობას сердца,გულისას, приводитმოჰყავს тоხან в упоениеაღტაცებაში собою,თავისი თავით, тоხან в разгорячениеგანხურვებაში иდა восторженность.აღფრთოვანებაში. Этиეს разнообразныеსხვადასხვაგვარი ощущенияშეგრძნებები являютсяწარმოიშვებიან от действияქმედებისაგან утонченныхდახვეწილი тщеславияსიამაყისა иდა сладострастия:ავხორცობისა: от этогоამ действияმოქმედებისაგან кровьსისხლი получаетიღებს греховное,ცოდვიან, обольстительноеმაცდუნებელ движение,მოძრაობას, представляющеесяწარმოდგენილს благодатнымმადლისმიერ наслаждением.სიამოვნებად. Тщеславиеპატივმოყვარეობა жеკი иდა сладострастиеავხორცობა возбуждаютсяაღიგზნებიან высокоумием,ქედმაღლობით, этимამ неразлучнымგანუშორებელი спутникомთანამგზავრით “мнения”.„ჰგონებულობისა“. Ужаснаяსაშინელი гордость,სიამაყე, подобнаяმსგავსი гордостиსიამაყისა демонов,დემონთა, составляетშეადგენს господствующееგაბატონებულ качествоთვისებას усвоившихამთვისებლებისა себеთავიანთ თავში туიმ иდა другуюმეორე прелесть.ხიბლისა. Обольщенныхცდუნებულები первымპირველი видомსახის прелестиხიბლით гордостьსიამაყეს приводитმიჰყავს в состояниеმდგომარეობაში явногоაშკარა умоисступления;ჭკუაშეშლილობისა; в обольщенныхცდუნებულებში вторымმეორე видомსახისათი она,იგი, производяწარმოქმნის რა такжеასევე умоповреждение,გონების დაზიანებას, названноеწოდებულს в Писанииწერილში растлениемგახრწნად умаგონებისა ( 2Тим.3:82ტიმ. 3:8 ), менееნაკლებად приметна,შესამჩნევია, облекаетсяიმოსება в личинуნიღბით смирения,სიმდაბლისა, набожности,ღვთისმოსაობისა, мудрости,სიბრძნისა, – познаетсяშეიცნობა по горькимმწარე плодамნაყოფებით своим.მისით. Зараженныеდაავადებულები “мнением”„ჰგონებულობით“ о достоинствахღირსებების შესახებ своих,თავიანთი, особенноგანსაკუთრებით о святостиსიწმინდის შესახებ своей,მათი, способныშემძლებელნი არიან иდა готовыმზად на всеყველა козни,ხრიკისათვის, на всякоеყოველგვარი лицемерство,თვალთმაქცობისათვის, лукавствоმზაკვრობისათვის иდა обман,ტყუილისა, на всеყველა злодеяния.ბოროტმოქმედებისა. Непримиримоюშეურიგებელი враждоюმტრობით дышатსუნთქავენ ониისინი против служителейმსახურთა წინააღმდეგ истины,ჭეშმარიტებისა, с неистовоюგაშმაგებით ненавистьюსიძულვილით устремляютсяმიეშურებიან на них,მათდამი, когдаროდესაც ониისინი неარ признаютცნობენ в прельщенныхმოხიბლულებში состояния,მდგომარეობას, приписываемогоმიწერილს имმათ მიერ иდა выставляемогоგამოფენილს на позорთავის მოსაჭრელად слепотствующемуდაბრმავებული мируსოფლისათვის “мнением”.„ჰგონებულებით“.
Ученикმოწაფე . Существуютარსებობს жеთუმც и состоянияმდგომარეობებიც духовные,სულიერნი, производимыеწარმოქმნილი Божественнойსაღვთო благодатью,მადლის მიერ, какროგორც тоის состояние,მდგომარეობა, в которомრომელშიც вкушаетсяიგემება духовнаяსულიერი сладостьსიტკბოება иდა радость,სიხარული, состояние,მდგომარეობა, в которомრომელშიც открываютсяმჟღავნდება тайныსაიდუმლოები христианства,ქრისტიანობისა, состояние,მდგომარეობა, в которомრომელშიც ощущаетсяშეიგრძნობა в сердцеგულში присутствиеთანამყოფობა Святогоწმინდისა Духа,სულისა, состояние,მდგომარეობა в которомრომელშიც подвижникმოღვაწე Христовქრისტესი сподобляетсяღირს იქმნება духовныхსულიერი видений?ხილვებისა?
Старецბერი . Несомненноუეჭველად существуют,არსებობს, ноმაგრამ существуютარსებობს толькоმხოლოდ в христианах,ქრისტიანებში, достигшихმიმღწევებში христианскогоქრისტიანული совершенства,სრულყოფილებისა, предварительноწინასწარ очищенныхგანმწმენდებში иდა приуготовленныхმომზადებულებში покаянием.სინანულით. Постепенноеთანდათანობითი действиеმოქმედება покаянияსინანულისა вообще,საერთოდ, выражаемогоგამოხატულით всемиყველა видамиსახის смирения,სიმდაბლით, в особенностиგანსაკუთრებით молитвою,ლოცვით, приносимоюმოღებულით из нищетыსიგლახაკისაგან духа,სულისა, из плача,მგლოვარებისაგან, постепенноთანდათანობით ослабляетასუსტებს в человекеადამიანში действиеმოქმედებას греха.ცოდვისა. Для этогоამისათვის нужноსაჭიროა значительноеმნიშვნელოვანი время.დრო. Иდა даетсяმოიცემა оноიგი истинным,ჭეშმარიტი благонамереннымკეთილგანმზრახველი подвижникамმოღვაწეებისათვის промысломგანგების მიერ Божиим,ღვთისა, неусыпноდაუძინებლად бдящимმოფხიზლესი над нами.ჩვენ ზედა. Борьбаბრძოლა со страстямиვნებებთან – необыкновенноარაჩვეულებრივად полезна:სასარგებლოა: онаმას болееმეტად всегоყველაზე приводитმოჰყავს к нищетеსიგლახაკემდე духа.სულისა. С цельюმიზნით существеннойარსებითი пользыსარგებლისა нашей,ჩვენისა, Судияმსაჯული иდა Богღმერთი нашჩვენი «долготерпит»„სულგრძელ არს“ о нас,ჩვენ მიმართ, иდა неარა скороსწრაფად «отмщевает»„შურს იძიებს“ ( Лк.18:7ლკ. 18:7 ) соперникуმოწინააღმდეგეზე нашемуჩვენსაზე – греху.ცოდვაზე. Когдаროდესაც оченьძალიან ослабеютმოუძლურდება страсти,ვნებები, – этоეს совершаетсяაღესრულება наиболееუმეტესად к концуდასასრულს жизниცხოვრებისა 214 – тогдаროდესაც мало-помалуცოტ-ცოტათი начнутდაიწყებს появлятьсяწარმოშობას состоянияმდგომარეობებისა духовные,სულიერთა, различающиесяგანსხვავებულთა бесконечнымდაუსრულებელი различиемგანსხვავებით от состояний,მდგომარეობებისაგან сочиняемыхშეთხზულისა “мнением”.„ჰგონებულობით“. Во-первых,ჯერ ერთი вступаетშემოაბიჯებს в душевнуюსულიერ храминуშენობაში благодатныйმადლისმიერი плач,მგლოვარება, омываетრეცხს ееმას иდა убеляетათეთრებს для принятияმისაღებად даров,ნიჭთა, последующихმომყოლთა за плачемმგლოვარების კვალდაკვალ по установлениюდადგენილების მიხედვით духовногоსულიერი закона.კანონისა. Плотскийხორციელი человекადამიანი никак,ვერანაირად, никакимვერანაირი способом,ხერხით, неვერ можетშეძლებს дажеკიდეც представитьწარმოიდგინოს себе состоянийმდგომარეობები духовных,სულიერნი, неვერ можетშეძლებს иметьიქონიოს никакогоვერავითარი понятияწარმოდგენები нижеვერც о благодатномმადლისმიერ плаче:მგლოვარებაზე: познаниеშეცნობა этихამ состоянийმდგომარეობათა приобретаетсяმოიპოვება неარა иначе,სხვაგვარად, какთუ არა опытомგამოცდილებით 215 . Духовныеსულიერი дарованияწყალობები раздаютсяგაიცემა с Божественноюსაღვთო премудростью,სიბრძნით, котораяრომელიც наблюдает,თვალს ადევნებს, чтобრომ словесныйსიტყვიერ сосуд,ჭურჭელს, долженствующийსათანადოს принятьმისაღებად в себяთავის თავში дар,ნიჭისა, могშეეძლოს вынестиიტვირთოს без вредаზიანის გარეშე для себяსაკუტარი თავისათვის силуძალა дара.ნიჭისა. Виноღვინო новоеახალი разрываетხეთქს мехиთხიერებს ветхие!ძველებს! ( Мф.9:17მთ. 9:17 ). Замечается,შეიმჩნევა, что,რომ в настоящееახლანდელ время,დროში духовныеსულიერი дарованияნიჭები раздаютсяგაიცემა с величайшейუდიდესი умеренностью,ზომიერებით, сообразноშესაბამისად томуიმ расслаблению,დაუძლურებისა, которымრომლითაც объятоმოცულია вообщеსაერთოდ христианство.ქრისტიანობა. Дарыნიჭები этиესენი удовлетворяютაკმაყოფილებს почтиთითქმის единственноმხოლოდდამხოლოდ потребностиსაჭიროებებს спасения.ხსნისას. Напротивსაწინააღმდეგოდ того,ამისა, “мнение”„ჰგონებულობა“ расточаетფლანგავს своиთავის дарыნიჭებს в безмерномგანუზომელი обилииსიუხვით иდა с величайшейუდიდესი поспешностью.აჩქარებით.
Общийსაერთო признакნიშანი состоянийმდგომარეობისა духовныхსულიერთა – глубокоеარის ღრმა смирениеსიმდაბლე иდა смиренномудрие,მდაბალსიბრძნეობა, соединенноеშეერთებული с предпочтениемმჯობინებასთან себеსაკუთარ თავთან всехყველა ближних,მოყვასისა, с расположением,განწყობილებით, евангельскоюსახარებისეული любовьюსიყვარულისა ко всемყველა ближним,მოყვასთან, с стремлениемსწრაფვით к неизвестности,უცნობელობისადმი, к удалениюგანშორებასთან от мира.ამა სოფლიდან. “Мнению”„ჰგონებულობას“ тутაქ малоცოტა места,ადგილი აქვს, потомуიმიტომ чтоრომ смирениеსიმდაბლე состоитმდგომარეობს в отреченииუარყოფაში от всехყველა собственныхსაკუთარი достоинств,ღირსებისა, в существенномარსებით исповеданииაღიარებაში Искупителя,გამომსყიდველისა, в совокупленииშეერთებაში в Немმასში всейყველა надеждыიმედისა иდა опоры,დასაყრდენისა, аხოლო “мнение”„ჰგონებულობა“ состоитმდგომარეობს в присвоенииმითვისებაში себе достоинств,ღირსებებისა, данныхმოცემულისა Богом,ღვთისგან, иდა в сочиненииშეთხზვაში дляსაკუთარი თავისათვის себя достоинствღირსებებისა несуществующих.არარსებულისა. Оноიგი соединеноშეერთებულია с надеждоюიმედთან на себя,საკუთარი თავისადმი, с холодным,ცივ, поверхностнымზედაპირულ исповеданиемაღიარებასთან Искупителя.გამომსყიდველისა. Богღმერთი прославляетсяიდიდება для прославленияსადიდებლად себя,საკუთარი თავისა, какროგორც былიყო прославленდიდებული фарисеемფარისევლის მიერ ( Лк.18:11ლკ. 18:11 ). Одержимыеშეპყრობილნი “мнением”„ჰგონებულობით“ по большейუმეტესად части преданыმიცემულნი არიან сладострастию,ავხორცობას, несмотряმიუხედავად на то,იმისა, чтоრომ приписываютმიიწერენ себе возвышеннейшиеამაღლებულ духовныеსულიერ состояния,მდგომარეობას, беспримерныеუმაგალითოებს в правильномსწორ православномმართლმადიდებელ подвижничестве;მოღვაწეობაში; немногиеცოტანი из нихმათ შორის воздерживаютсяთავს იკავებენ от грубогоუხეში порабощенияდამონებულობისაგან сладострастиюავხორცობისადმი – воздерживаютсяთავს იკავებენ единственноმხოლოდ და მხოლოდ по преобладаниюსიჭარბის გამო в нихმათში грехаცოდვისა из греховცოდვათა შორის – гордости.სიამაყისა.
Ученикმოწაფე . Могутშეიძლება лиკი от прелести,ხიბლისაგან, именуемойწოდებულისა “мнением”,„ჰგონებულობად“, порождатьсяწარმოიშვას какие-либоროგორიღაც осязательные,საგრძნობი, видимыеხილული несчастныеუბედური последствия?შედეგები?
Старецბერი . Из этогоამ родаსახეობის прелестиხიბლისაგან возниклиწარმოიშვა пагубныеდამღუპველი ереси,ერესები, расколы,განხეთქილებები, безбожие,უღმერთობა, богохульство.ღვთის გმობა. Несчастнейшееუუბედურესი видимоеხილული последствиеშედეგი егоმისი естьარის неправильная,არასწორი, зловреднаяმავნე для себяსაკუთარი თავისათვის иდა для ближнихმოყვასისა деятельность,საქმიანობა, – зло,ბოროტება, несмотряმიუხედავად на ясностьსიაშკარავისა егоმისი иდა обширность,სიფართოვისა малоმცირედად примечаемоеშესამჩნევია иდა малоმცირედ понимаемое.გასაგები. Случаютсяხდება ხოლმე с зараженнымиდაავადებულებთან “мнением”„ჰგონებულობით“ делателямиმოქმედებთან молитвыლოცვისა и несчастья,უბედურებებიც, очевидныеაშკარა для всех,ყველასათვის, ноმაგრამ редко:იშვიათად: потомуიმიტომ чтоრომ “мнение”,„ჰგონებულობა“, приводяმოჰყავს რა умგონება в ужаснейшееუსაშინლეს заблуждение,ცდომილებაში, неარ приводитმოჰყავს егоიგი к исступлению,გაშმაგებაში, какროგორც приводитმოჰყავს расстроенноеდარღვეული воображение.წარმოსახვა. – На Валаамскомვალაამის острове,კუნძულზე, в отдаленнойგანცალკევებულ пустыннойუდაბნოს хижине,ქოხში, жилცხოვრობდა схимонахსქემმონაზონი Порфирий,პორფირი, которогоრომელსაც и яმეც видел.ვხედავდი. Онიგი занималсяდაკავებული იყო подвигомღვაწლით молитвы.ლოცვისა. Какогоროგორი родаსახის былიყო этотეს подвиг,ღვაწლი – положительноგარკვეულად неარ знаю.ვიცი. Можноშესაძლოა догадыватьсяმიხვედრა о неправильностиარასწორობისა егоმისი по любимомуსაყვარელი чтениюსაკითხავისა схимонаха:სქემმონაზვნისა: онიგი высокоდიდად ценилაფასებდა книгуწიგნს западногоდასავლელი писателяმწერლისა Фомыთომა Кемпийского,კემპიელისა, о подражанииმიბაძვის შესახებ Иисусуიესო Христу,ქრისტეს მიმართ, иდა руководствовалсяხელმძღვანელობდა ею.მისით. Книгаწიგნი этаეს написанаდაწერილია из “мнения”.„ჰგონებულობიდან“. Порфирийპორფირიმ однаждыერთხელ вечером,საღამოს, в осеннееშემოდგომის время,დროს, посетилმოინახულა старцевბერები скита,სკიტისა, от которогоრომლისაგანაც невдалекеახლოს былаიყო егоმისი пустыня.უდაბნო. Когдаროდესაც онიგი прощалсяემშვიდობებოდა со старцами,ბერებს, ониმათ предостерегалиგააფრთხილეს его,იგი, говоря:თქვეს: “Не„არ вздумайიფიქრო пройтиგაიარო по льду:ყინულზე: ледყინული толькоეს чтоესაა встал,დადგა, иდა оченьძალიან тонок”.თხელია“. Пустыняუდაბნო Порфирияპორფირისა отделяласьდაშორებული იყო от скитаსკიტისგან глубокимღრმა заливомყურეთი Ладожскогоლადოჟის озера,ტბისა, которыйრომელიც надоსაჭირო былоიყო обходить.შემოგევლო. Схимонахსქემმონაზონმა отвечалუპასუხა тихимჩუმი голосом,ხმით, с наружноюგარეგნული скромностью:თავმდაბლობით: “Я„მე ужеუკვე легокმსუბუქი стал”.გავხდი“. Онიგი ушел.წავიდა. Через короткоеრამდენიმე времяდროის შემდეგ услышалсяგაისმა отчаянныйსასოწარკვეთილი крик.ყვირილის ხმა. Скитскиеსკიტის старцыბერები встревожились,შეშფოთდნენ, выбежали.გამოიქცნენ/ Былоიყო темно;სიბნელე; неარა скороსწრაფად нашлиიპოვეს место,ადგილი, на которомრომელზეც совершилосьმოხდა несчастье,უბედურება, неარა скороსწრაფად нашлиიპოვეს средстваსაშუალება достатьამოსაყვანად утопшего;დამხრჩვალისა; вытащилиამოათრიეს тело,სხეული, ужеუკვე оставленноеმიტოვებული душою.სულისაგან.
Ученикმოწაფე . Тыშენ говоришьამბობ о книгеწიგნის შესახებ “Подражание”,„მიბაძვა“, чтоრომ онаიგი написанаდაწერილია из состоянияმდგომარეობისაგან самообольщения,თვითცდუნებულობისა, ноმაგრამ онаმას имеетჰყავს множествоმრავალი чтителейპატივისმცემელი дажеთვით междуშორის чадамиშვილთა православнойმართლმადიდებელი Церкви!ეკლესიისა!
Старецბერი . Эти-тоსწორედ ეს чтители,პატივისმცემლები, в восторгеაღტაცემაში от ееმისი достоинства,ღირსებისაგან, и высказываютсяაზრს გამოთქვამენ об этомამ достоинстве,ღირსებაზე, неვერ понимаяიგებენ რა того.ამას. В предисловииწინასიტყვაობაში русскогоრუსული переводчикаმთარგმნელისა к книгеწიგნისათვის “Подражание”„მიბაძვა“ – изданиеგამოცემა 18341834 года,წლისა, напечатанноеდაბეჭდილისა в Москвеმოსკოვში – сказано:ნათქვამია: “Один„ერთი высокопросвещенныйდიდადგანათლებული мужკაცი – русский,რუსი, православныйმართლმადიდებელი – говаривал:ამბობდა: ежелиთუკი б нужноსაჭირო былоიქნებოდა моеჩემი мнение,აზრი, тоმაშინ яმე бы смелоთამამად послеშემდგომად Священногоწმინდა Писанияწერილისა поставилდავაყენებდი Кемписаკემპისს о подражанииმიბაძვის შესახებ Иисусуიესო Христу”ქრისტეს მიმართ“ 216 . В этом,ამ, столькоამდენად решительномგადამწყვეტ приговореგანაჩენში даетсяენიჭება инославномуუცხო სარწმუნოების писателюმწერალს полноеსრული предпочтениеუპირატესობა передწინაშე всемиყველა святымиწმინდა Отцамиმამებისა Православнойმართლმადიდებლური Церкви,ეკლესიისა, аხოლო своемуსაკუთარ взглядуშეხედულებას даетсяენიჭება предпочтениеუპირატესობა передწინაშე определениемგანსაზღვრებისა всейმთელი Церкви,ეკლესიისა, котораяრომელმაც на святыхწმინდა Соборахკრებებზე призналаაღიარა писанияწერილები святыхწმინდა Отцовმამებისა Богодухновенными,ღვთივსულიერებად, иდა завещалаგვიანდერძა чтениеკითხვა ихმათი неარა толькоმხოლოდ в душеназиданиеდარგებებისათვის всемყველი чадамშვილისათვის своим,თავისი, ноარამედ иკიდევაც в руководствоსახელმძღვანელოდ при решенииგადაწყვეტისას Церковныхსაეკლესიო вопросов.საკითხებისა. В писанияхწერილებში Отцовმამებისა хранитсяინახება великоеუდიდესი духовное,სულიერი, христианскоеქრისტიანული иდა церковноеსაეკლესიო сокровище:საგანძური: догматическоеდოგმატური иდა нравственноеმართლმადიდებლური преданиеგადმოცემა Святойწმინდისა Церкви.ეკლესიისა. Очевидно,აშკარაა, чтоრომ книгаწიგნმა “Подражание”„მიბაძვამ“ привелаმიიყვანა упомянутогоნახსენები мужаკაცი в тоიმ настроение,განწყობაში, из которогоრომლისგანაც онმან выразилсяგამოხატა такასე опрометчиво,წინდაუხედავად, такასე ошибочно,მცდარად, такასე грустноსამწუხაროდ 217 . Этоესაა – самообольщение!თვითცდუნებულობა! этоესაა – прелесть!ხიბლი! составиласьშედგა онаიგი из ложныхცრუ понятий;წარმოდგენებისაგან; ложныеცრუ понятияწარმოდგენები родилисьიშვა из неправильныхარასწორი ощущений,შეგრძნებებისაგან, сообщенныхგადმოცემულისა книгой.წიგნისაგან. В книгеწიგნში жительствуетცხოვრობს иდა из книгиწიგნიდან дышитსუნთქავს помазаниеცხებულება лукавогоმზაკვარი духа,სულისა, льстящегоმოპირფერე читателям,მკითხველისადმი, упоевающегоაღტაცებაში მომყვანი ихმათი отравойსაწამლავით лжи,სიცრუისა, услажденнойდამტკბარით утонченнымиდახვეწილი приправамиსანელებლებით из высокоумия,ქედმაღლობისაგან, тщеславияპატივმოყვარეობისაგან иდა сладострастия.ავხორცობისაგან. Книгаწიგნს ведетმიჰყავს читателейმკითხველნი своихთავისი прямоპირდაპირ к общениюურთიერთობასთან с Богом,ღმერთთან, без предочищенияწინასწარგანწმენდის გარეშე покаянием,სინანულის მეშვეობით, почемуამიტომაც и возбуждаетაღძრავს особенноеგანსაკუთრებულ сочувствиеთანაგრძნობას к себеთავისადმი в людяхადამიანებში страстных,ვნებულებში, незнакомыхუცნობებში с путемგზასთან покаяния,სინანულისა, неარ предохраненныхდაცულებში от самообольщенияთვითცდუნებულებისაგან иდა прелести,ხიბლისა, неარ наставленныхდამოძღვრილებში правильномуსწორი жительствуცხოვრების მიმართ учениемსწავლებით святыхწმინდა Отцовმამათა Православнойმართლმადიდებელი Церкви.ეკლესიისა. Книгаწინგნი производитწარმოქმნის сильноеძლიერ действиеმოქმედებას на кровьსისხლზე иდა нервы,ნერვებზე, возбуждаетაღძრავს их,მათ, – иდა потомуამიტომ особенноგანსაკუთრებით нравитсяმოსწონთ онаიგი людям,ადამიანებს, порабощеннымდამონებულებს чувственности;შეგრძნებითობას; книгоюწიგნით можноშესაძლოა наслаждаться,დატკბობა, неარ отказываясьუარყოფისას от грубыхუხეში наслажденийსიამოვნებებისა чувственности.შეგრძნებითობისა. Высокоумие,ქედმაღლობა, утонченноеფაქიზი сладострастиеავხორცობა иდა тщеславиеპატივმოყვარეობა выставляютсяწარმოჩინდება книгойწიგნის მიერ за действиеმოქმედებად благодатиმადლისა Божией.ღვთისა. Обонявშეყნოსვით блудსიძვისა свойსაკუთარისა в егоმის утонченномგაფაქიზებულ действии,მოქმედებაში, плотскиеხორციელი людиხალხი приходятმოდიან в восторгაღტაცებაში от наслаждения,სიამოვნებისაგან, от упоения,აღტაცებისაგან доставляемыхმონიჭებულით беструдно,უშრომელად, без самоотвержения,თვითუარყოფის გარეშე без покаяния,სინანულის გარეშე, без «распятия„ჯვარცმის გარეშე плотиხორცისა со страстьмиვნებითურთ иდა похотьми»გულისთქმით“ ( Гал.5:24გალ. 5:24 ), с ласкательствомპირფერობით состояниюმდგომარეობასთან падения.დაცემულობისა. Радостноსიხარულით переходятგადადიან они,ისინი, водимыеმართულნი слепотоюსიბრმავით своеюთავიანთით иდა гордостью,სიამაყით с ложаსარეცლიდან любвиსიყვარულისა скотоподобнойსაქონლის მსგავსისა на ложеსარეცელზე любвиსიყვარულისა болееმეტად преступной, господствующейგაბატონებულში в блудилищеსაროსკიპოში духовსულებისა отверженных.განდევნილთა. Некотораяრომელიღაც особа,პიროვნებამ, принадлежавшаяკუთვნილი по земномуმიწიერი положениюმდგომარეობით к высшемуმაღალ иდა образованнейшемуუგანათლებულეს обществу,საზოგადოებას, аხოლო по наружностиგარეგნულად – к Православнойმართლმადიდებელ Церкви,ეკლესიას, выразиласьგამოხატა следующимშემდეგნაირად образом о скончавшейсяგარდაცვლილი лютеранке,ლუთერანის შესახებ, признаннойცნობილი этойამ особоюპიროვნების მიერ за святую:წმინდანად: “Она„მას любилаუყვარდა Богаღმერთი страстно;ვნებიანად; онаიგი думалаფიქრობდა толькоმხოლოდ о Боге;ღმერთზე; онаიგი виделаხედავდა толькоმხოლოდ Бога;ღმერთს; онаიგი читалаკითხულობდა толькоმხოლოდ Евангелиеსახარებას иდა “Подражание”,„მიბაძვას“, котороеრომელიც – второеმეორე Евангелие”სახარებაა“ 218 . Этимиამ словамиსიტყვებით выраженоგამოხატულია именноსწორედ тоის состояние,მდგომარეობა, в котороеრომელშიც приводятсяმოდიან читателиმკითხველნი иდა чтителиპატივისმცემლები “Подражания”.„მიბაძვისა“. – Тождественно,იგივეა, в сущностиარსით своей,თვისით, с этойამ фразойფრაზასთან изречениеგამონათქვამი знаменитойცნობილი французскойფრანგი писательницы,მწერლისა, г-жиქალბატონი де-Севиньеდე სევინიესი о знаменитомცნობილ французскомფრანგ поэте,პოეტზე, Расинеრასინ старшем.უფროსზე. “Он„მას любитუყვარდა Бога,ღმერთი, – дозволилаნება დართო себеთავის თავს сказатьეთქვა г-жаქალბატონმა Севинье,სევინიემ, – какროგორც преждеმანამდე любилუყვარდა своихთავისი наложниц”ხარჭები“ 219 . Известныйცნობილი критикკრიტიკოსი Ла-Гарп,ლა გალპი, бывшийმყოფი сперваთავიდან безбожником,უღმერთო, потомშემდეგ перешедшийგადასული к неправильноარასწორად понятомуგაგებულ иდა извращенномуშერყვნილ имმის მიერ христианству,ქრისტიანობაში, одобряяმოწონებით выражениеგამონათქვამისა г-жиქალბატონი Севинье,სევინიესი, сказал:თქვა: “Сердце,„გული, которымრომლითაც любятუყვართ Творцаშემოქმედი иდა тварьქმნილება – одно,ერთია, хотяთუმც последствияშედეგები столькоიმდენად же различаютсяგანსხვავდება между собою,ერთმანეთს შორის, сколькоრამდენადაც различныგანსხვავდება и предметы”საგნები“ 220 . Расинრასინი перешелგადავიდა от развратаგარყვნილებიდან к прелести,ხიბლში, называемойწოდებულში “мнением”.„ჰგონებულობად“. Этаეს прелестьხიბლი выражаетсяგამოიხატება со всейმთელი ясностьюსიცხადით в двухორ последнихუკანასკნელ трагедияхტრაგედიაში поэта:პოეტისა: в “Есфири”„ესთერში“ иდა “Гофолии”.„გათოლიაში“. Высокиеამაღლებულმა христианскиеქრისტიანულმა мыслиაზრებმა иდა ощущенияშეგრძნებებმა Расинаრასინისამ нашлиიპოვეს себе пространноеვრცელი местоადგილი в храмеტაძარში Музმუზისა иდა Апполонаაპოლონისა 221 , в театреთეატრში возбудилиგამოიწვიეს восторг,აღტაცება, рукоплескания.ტაში. “Гофолия”,„გაფოლია“, признаваемаяმიჩნეული высшимუმაღლეს произведениемნაწარმოებად Расина,რასინისა, данаჩატარდა была сорокორმოცჯერ раз сряду.ზედიზედ. Духსული этойამ трагедииტრაგედიისა – одинერთია с духомსულთან “Подражания”.„მბაძვისა“. – Мыჩვენ веруем,გვჯერა, чтоრომ в сердцеგულში человеческомადამიანისა имеетсяარის вожделениеგულისთქმა скотоподобное,საქონლის მსგავსი, внесенноеშემოტანილი в негоმასში падением,დაცემის მეშვეობით, находящеесяმყოფი в соотношенииთანადამოკიდებულებაში с вожделениемგულისთქმასთან падшихდაცემული духов;სულებისა; мыჩვენ веруем,გვწამს, чтоრომ имеетсяარსებობს в сердцеგულში и вожделениеგულისთქმაც духовное,სულიერი, с которымრომლითაც мыჩვენ сотворены,შექმნილნი ვართ, которымრომლითაც любитсяშეიყვარება естественноბუნებრივად иდა правильноსწორად Богღმერთი иდა ближний,მოყვასი, котороеრომელიც находитсяიმყოფება в гармонииჰარმონიაში 222 с вожделениемგულისთქმასთან святыхწმინდა Ангелов.ანგელოზებისა. Чтобრათა возлюбитьშევიყვაროთ Богаღმერთი иდა в Богеღმერთში ближнего,მოყვასი, необходимоაუცილებელია очиститьсяგანვიწმინდოთ от вожделенияგულისთქმისაგან скотоподобного.საქონლისმაგვარისა. Очищениеგანწმენდას совершаетახდენს Святойწმინდა Духსული в человеке,ადამიანში, выражающемგამომხატველში жизньюსიცოცხლით произволениеსურვილისა к очищению.განწმენდისადმი. Собственноსაკუთრივ и называетсяიწოდება კიდეც сердцем,გულად, в нравственномზნეობრივი значении,მნიშვნელობით, вожделениеგულისთქმა иდა прочиеსხვა душевныеსულიერი силы,ძალები, аხოლო неარა членნაწილი плотиსხეულისა – сердце.გული. Силыძალები сосредоточеныთავმოყრილია в этомამ члене,ნაწილში, – иდა перенесеноგადატანილია общимსაერთო употреблениемგამოყენებით наименованиеდასახელებისა от членаნაწილისა к собраниюშესაკრებელზე сил.ძალებისა.
В противоположностьსაწინააღმდეგოდ ощущениюშეგრძნებისა плотскихხორციელი людей,ხალხისა, духовныеსულიერი мужи,კაცები, обонявშეყნოსვის შემდეგ вонюსურნელისა зла,ბოროტებისა, притворившегосяთავის მომჩვენებლისა добром,სიკეთედ, немедленноდაუყოვნებლივ ощущаютგრძნობენ отвращениеზიზღს от книги,წიგნის მიმართ, издающейგამომცემისა из себяთავისი თავიდან этуამ воню.სიმყრალისა. Старцуბერი Исаииესაიასათვის – иноку,ბერისა, безмолвствовавшемуგანმხოლოვებულისა в Никифоровскойნიკიფორეს Пустыниუდაბნოში 223 , преуспевшемуწარმატებულისადმი в умнойგონიერ молитвеლოცვაში иდა сподобившемусяღირს ყოფილისა благодатногоმადლისმიერი осенения,მოხილვისა, былიყო прочитанწაკითხული отрывокნაწყვეტი из “Подражания”.„მიბაძვიდან“. Старецბერი тотчасიმწამსვე проникჩაწვდა в значениеმნიშვნელობას книги.წიგნისას. Онმან засмеялсяგაიცინა иდა воскликнул:წამოიძახა: “О!„ო! этоეს написаноდაწერილია из мнения.ჰგონებულობიდან. Тутაქ ничегоარაფერია нет истинного!ჭეშმარიტი! тутაქ всеყველაფერი – придуманное!მოგონილია! Какимиროგორადაც представлялисьწარმოედგინა Фомеთომას духовныеსულიერი состоянияმდგომარეობები иდა какროგორც онიგი мнилჰგონებდა о них,მათ შესახებ, неარ знаяიცოდა რა ихისინი по опыту,გამოცდილებით, такისე иკიდეც описалაღწერა их”.ისინი“. Прелесть,ხიბლი, какროგორც несчастье,უბედურება, представляетწარმოადგენს собой зрелищеსანახაობას горестное;სამწუხაროს; какროგორც нелепость,უაზრობა, онаიგი – зрелищеსანახაობაა смешное.სასაცილო. Известныйცნობილი по строгойმკაცრი жизниცხოვრებით архимандритარქიმანდრიტი Кирилло-Новоезерскогоკირილო-ნოვოიეზერის монастыряმონასტრისა 224 Феофан,თეოფანე, занимавшийсяდაკავებული в простотеუბრალოებით сердцаგულისა почтиთითქმის исключительноმხოლოდ телеснымხორციელი подвигом,ღვაწლით, иდა о подвигеღვაწლზე душевномსულიერზე имевшийმქონე самоеძალიან умеренноеზომიერი понятие,წარმოდგენისა, сперваპირველად предлагалსთავაზობდა лицам,პირებს, советовавшимсяრჩევისთვის მოსულებს с нимმასთან иდა находившимсяმყოფებს под егоმისი руководством,ხელმძღვანელობის ქვეშ, чтениеკითხვას книгиწიგნისას “Подражание”;„მიბაძვისა“; за немногоრამდენიმე летწლის შემდეგ до кончиныაღსრულებამდე своейთავისი онმან началდაიწყო воспрещатьაკრძალვა чтениеკითხვისა ее,მისი, говоряთქმით со святойწმინდა простотою:უბრალოებით: “прежде„უწინ признавалმივიჩნევდი яმე этуამ книгуწიგნს душеполезною,სულის სასარგებლოდ, ноმაგრამ Богღმერთმა открылგამიცხადა мне,მე, чтоრომ онаიგი – душевредна”.სულისთვის მავნებელია“. Такогоასეთივე же мненияაზრი о “Подражании”„მიბაძვაზე“ былჰქონდა известныйცნობილს деятельнойქმედითი монашескойსამონაზვნო опытностьюგამოცდილებით иеросхимонахსამღვდელოსქემმონაზონს Леонид,ლეონიდეს, положившийდამფუძნებელს начало нравственномуზნეობრივი благоустройствуკეტილმოწყობისა в Оптинойოპტინის пустыниუდაბნოში 225 . Всеყველა упомянутыеნახსენები подвижникиმოღვაწენი былиიყვნენ знакомыნაცნობნი мнеჩემთვის лично.პირადად. – Некоторыйრომელიღაც помещик,მემამულემ, воспитанныйაღზრდილმა в духеსულში Православия,მართლმადიდებლობისა, короткоმოკლედ знавший,მცოდნე, такეგრეთ называемый,წოდებულისა, большойდიდი свет,ელიტა, тоესე есть,იგი, мир,სოფელი, в высшихმაღალ слояхშრეებში его,მისაში, увиделდაინახა однаждыერთხელ книгуწიგნი “Подражание”„მიბაძვა“ в рукахხელებში дочериქალიშვილისა своей.თავისი. Онმან воспретилაუკრძალა ейმას чтениеკითხვა книги,წიგნისა, сказав:თქმით: “Я„მე неარ хочу,მინდა, чтобრომ тыშენ последовалаაჰყვე моде,მოდას, иდა кокетничалаიკეკლუცო передწინაშე Богом”.ღვთისა“. Самаяძალიან вернаяზუსტი оценкаშეფასებაა книге.წიგნისა.
Ученикმოწაფე . Имеютсяარსებობს лиკი ещеკიდევ какиеროგორიღაც видыსახეობები прелести?ხიბლისა?
Старецბერი . Всеყველა частныеკერძო видыსახეობა самообольщенияთვითცდუნებულობისა иდა обольщенияცდუნებულობისა бесамиეშმაკებისაგან относятсяმიეკუთვნებიან к двумორ вышесказаннымზემოთთქმულ главнымმთავარ видам,სახეობას, иდა происходят,წარმოიშვებიან, илиანდა от неправильногоარასწორი действияმოქმედებისაგან ума,გონებისა, илиანდა от неправильногоარასწორი действияმოქმედებისაგან сердца.გულისა. В особенностиგანსაკუთრებით обширноფართოდ действиеმოქმედება “мнения”.„ჰგონებულობისა“. Неარა без основанияუსაფუძვლოდ относятმიაკუთვნებენ к состояниюმდგომარეობას самообольщенияთვითცდუნებულობისა иდა прелестиხიბლისა душевноеსულიერ настроениеგანწყობილებას техიმ иноков,მონაზონთა, которые,რომლებიც, отвергнувუარყოფით упражнениеვარჯიშისა молитвоюლოცვით Иисусовоюიესოსით иდა вообщеსაერთოდ умноеგონიერი делание,საქმიანობა, удовлетворяютсяკმაყოფილდება однимმარტო внешнимგარეგნული молением,ლოცვით, тоესე есть,იგი, неупустительнымგამოუტოვებელი участиемმონაწილეობით в церковныхსაეკლესიო службахმსახურებებში иდა неупустительнымგამოუტოვებელი исполнениемაღსრულებით келейногоკელიის правила,კანონისა, состоящегоშემდგარით исключительноგანსაკუთრებით из псалмопенияფსალმუნთგალობისაგან иდა молитвословияლოცვის სიტყვებისაგან устныхბაგისმიერისა иდა гласных.ხმოვანისა. Ониმათ неარ могутშეუძლიათ избежатьთავიდან აირიდონ “мнения”,„ჰგონებულობა“, какროგორც этоამას объясняетგანმარტავს упомянутыйხსენებული старецბერი Василийბასილი в предисловииწინასიტყვაობაში к книгеწიგნისა святогоწმინდა Григорияგრიგოლ Синаитаსინელისა , ссылаясьმითითებით преимущественноუპირატესად на писанияწერილებზე преподобных,ღირსთა, этогоამ Григорияგრიგოლისა иდა Симеона,სვიმონისა, Новогоახალი Богослова.ღვთისმეტყველისა. Признакნიშანი вкравшегосяშემოპარული “мнения”„ჰგონებულობისა“ вынаруживаетсяგამოივლინება в подвижникахმოღვაწეებში тем,იმით, когдаროდესა ониისინი думаютფიქრობენ о себе,თავიანთ თავზე, чтоრომ проводятატარებენ внимательнуюყურადღებიან жизнь,ცხოვრებას, частоხშირად от гордостиსიამაყისაგან презираютაბუჩად იგდებენ других,სხვებს, говорятამბობენ худоცუდს о них,მათზე, поставляютაყენებენ себяთავიანთ თავს достойными,ღირსებად, по мнениюაზრის მიხედვით своему,თავიანთი, бытьიყონ пастырямиმოძღვრები овецკრავთა иდა руководителямиხელმძღვანელები их,მათი, уподобляясьმიმსგავსებით слепцу,ბრმისა, берущемусяხელის მომკიდებლისა указыватьმიუთითოს путьგზა другимსხვა слепцамბრმებს 226 . Устноеბაგისმიერი иდა гласноеხმისმიერი молениеლოცვა тогдаმაშინაა плодоносно,ნაყოფიერი, когдаროდესაც оноიგი сопряженоშეერთებულია со вниманием,ყურადღებასთან, чтоრაც встречаетсяგვხვდება оченьძალიან редко,იშვიათად, потомуიმიტომ чтоრომ вниманиюყურადღებას научаемсяვსწავლობთ преимущественноუპირატესად при упражненииვარჯიშისა молитвоюლოცვით Иисусовоюიესოსი 227 .